SKY HUNTERS

شبخوش 🌘

دیگر صرفاً یک طرح روی کاغذ نیست. نمونه‌های JAS-313 در فوریه ۲۰۲۵ روی ناو پهپادبر شهید بهمن باقری دیده شدند و حداقل یک نمونه از روی عرشه پرواز کرد ؛

دو اندازه اصلی دیده شده: نمونه بزرگ‌تر حدود ۶۰٪ اندازه قاهر اصلی و نمونه کوچک‌تر حدود ۲۵٪. هر دو به‌عنوان JAS-313 معرفی شده‌اند ؛

نمونه بزرگ‌تر موتور جت دارد. فرمانده نیروی دریایی سپاه برای آن حدود یک ساعت مداومت پروازی و مأموریت‌های شناسایی و بمب‌افکنی اعلام کرده است ؛

طبق گزارش تسنیم، در زمان معرفی 1403 ، JAS-313 هنوز در حال آزمایش پروازی از روی ناو بود و گفته شده بود که قرار است به‌صورت کامل عملیاتی شود ؛

شواهد عمومی کافی نداریم که بگوییم الان JAS-313 با تعداد مشخص و در مقیاس عملیاتی وارد خدمت شده است. آخرین شواهد علنی معتبر بیشتر نشان‌دهنده مرحله آزمایش و توسعه هستند. Janes هم آن را نسخه بدون‌سرنشین توسعه‌یافته از پروژه قاهر معرفی می‌کند ؛

رزمندگان نیروی دریایی سپاه، به یاری خداوند متعال، طی یک اقدام هماهنگ و پیچیده با اشراف اطلاعاتی و جنگ الکترونیک، توانستند یک فروند زهپاد پیشرفتهٔ ارتش تروریستی آمریکا را که به منظور جاسوسی در تنگهٔ هرمز فعالیت داشت، به دام بیندازند ؛

این زهپاد از نوع یکی از زیرسطحی های هوشمند و پیشرفته با نامRemus 600 «ریموس ۶۰۰» بوده که توسط رزمندگان نیروی دریایی سپاه به غنیمت گرفته شده و اکنون در اختیار متخصصان این نیرو، به منظور بازیابی اطلاعات آن، قرار گرفته است ؛

نیروی دریایی سپاه با قاطعیت اعلام میکند تنگهٔ هرمز مسدود است و در برابر تحرکات خطرناک و تردد از مسیرهای غیرمجاز در تنگهٔ هرمز، با اقتدار و بی وقفه در حال برخورد هستیم ؛

یکی از سؤال‌های مهم درباره قاهر این است که چرا ایران برای توسعه یک جنگنده پیشرفته، سراغ همکاری مستقیم با چین یا روسیه نرفت ؟ واقعیت این است که شواهد عمومی معتبری از یک پروژه مشترک چین، روسیه و ایران برای ساخت قاهر-۳۱۳ وجود ندارد. قاهر از ابتدا به‌عنوان پروژه‌ای بومی معرفی شد و ایران تلاش کرد طراحی و توسعه آن را در داخل پیش ببرد. از طرف دیگر، چین در انتقال فناوری‌های پیشرفته نظامی به ایران محتاط بوده و همکاری نظامی دو کشور بیشتر در حوزه‌هایی مثل رزمایش و همکاری دریایی پیش رفته است

در مورد روسیه هم همکاری‌های نظامی وجود داشته، اما مسکو لزوماً فناوری‌های حساس هوافضایی را در اختیار ایران نمی‌گذاشت. حتی در سال ۲۰۱۶، روسیه درخواست ایران برای خرید Su-30SM و Yak-130 را نپذیرفت و دلیل آن را هم بارها خدمت شما عرض کردیم ( گندی که روحانی و رفقا زدند ) موضوعی که فشار بیشتری برای ادامه پروژه‌های بومی ایران ایجاد کرد

بنابراین مسئله را نباید فقط «نخواستند با ایران همکاری کنند» خلاصه کرد؛ محدودیت انتقال فناوری، تحریم‌ها، ملاحظات سیاسی و تلاش ایران برای خودکفایی دفاعی همزمان در این مسیر نقش داشتند. نتیجه هم این شد که قاهر بدون یک شریک خارجی مشخص توسعه پیدا کرد و در نهایت مسیر پروژه از جنگنده سرنشین‌دار به سمت JAS-313 بدون‌سرنشین تغییر کرد

خلاصه مطلب قاهر قرار بود حاصل توان طراحی داخلی باشد؛ اما نبود همکاری خارجی در فناوری‌های پیچیده، مسیر رسیدن از یک طرح جاه‌طلبانه به یک جنگنده عملیاتی را دشوارتر کرد

اما امروز همکای‌های نظامی میان ایران و روسیه در حوزه نظامی و دیگر با شدت زیادی در حال رشد است و همکاری‌های نظامی در حوزه پهبادی ، هوایی و پدافندی و حتی بخش‌هایی از زمینی در حال انجام است ؛ اما دیگر دیر شده است برای این کارها ! چون اکنون کشور بخاطر دو جنگ دچار ضعف زیرساختی و کمبود بودجه شده و بهتر است که این گزینه را حالا حالاها فراموش کرد و به روی تقویت خرید ناوگان سوخوها و تسلیحات آنها و زیرساخت‌های آنها در کشور توجه کرد ؛

به هرحال اگر هم همان موقع ایران می‌توانست این پروژه را تکمیل کند ، شاید در بهترین حالت در همین یکی دوسال اخیر میتوانست به تولیدات مشخصی برسد ؛ چون که تکمیل و ساخت یک جنگنده جدید ، کار دو سه سال و چهار پنج سال نیست ؛ گاهی وقت‌ها ممکن است حتی یک بیشتر از یک دهه طول بکشد !

جنگ 40 روزه به روایت تصویر :

صبح بخیر رفقا ❤️😌

شب خوش عزیزان همراه 🌘

انشالله فردا راجب نسخه پهبادی این هواپیما صحبت خواهیم کرد ؛

اینجا یک نکته مهم وجود دارد: JAS-313 را نباید «جنگنده جایگزین قاهر» نامید

چون خود JAS-313 در واقع ادامه تغییر‌یافته همان خانواده پروژه قاهر است. حتی درباره اینکه چه هواپیمایی «جایگزین» قاهر سرنشین‌دار شده نیز نمی‌توان یک پاسخ ساده داد. کوثر در مسیر دیگری توسعه پیدا کرد و در سال ۲۰۱۸ وارد مرحله پرواز و معرفی رسمی شد، اما کوثر یک پروژه متفاوت و عمدتاً مبتنی بر خانواده F-5 است، نه جایگزین مستقیم قاهر ؛

قاهر سرنشین‌دار → توقف مسیر توسعه عملیاتی → JAS-313 بدون‌سرنشین

خانواده F-5 → آذرخش/صاعقه → کوثر این تفکیک جلوی یکی از رایج‌ترین اشتباهات درباره تاریخ توسعه جنگنده‌های ایران را می‌گیرد ؛

نتیجه این تغییر مسیر بعدها با نام JAS-313 دیده شد ؛

در سال ۲۰۲۵، نمونه‌های بدون‌سرنشین کوچک‌شده‌ای از خانواده قاهر روی ناو پهپادبر شهید بهمن باقری به نمایش درآمدند ؛

بر اساس بررسی Janes، نمونه‌های دیده‌شده شامل مدل‌هایی با حدود ۶۰ درصد و ۲۵ درصد ابعاد قاهر اصلی بودند. مدل بزرگ‌تر دارای موتور جت بود و نمونه‌های کوچک‌تر نیز برای مأموریت‌های آزمایشی و آموزشی مورد استفاده قرار گرفتند ؛

اینجا قاهر وارد مرحله جالب‌تری شد: پروژه‌ای که قرار بود یک جنگنده سرنشین‌دار باشد، حالا تبدیل به خانواده‌ای از پرنده‌های بدون‌سرنشین شده که حتی قابلیت عملیات از یک ناو پهپادبر را پیدا کرده‌اند ؛

قاهر-۳۱۳ را نمی‌شود امروز یک جنگنده عملیاتی موفق دانست؛ چون شواهد عمومی کافی برای ورود نسخه سرنشین‌دار آن به خدمت وجود ندارد ؛

اما از طرف دیگر، گفتن اینکه «قاهر کاملاً شکست خورد و کنار گذاشته شد» هم تصویر کاملی ارائه نمی‌دهد ؛

پروژه از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷ چند مرحله تغییر طراحی را پشت سر گذاشت، به نمونه‌ای با دو موتور رسید و آزمایش‌های زمینی را تجربه کرد. سپس مسیر نسخه سرنشین‌دار متوقف شد و از سال ۲۰۲۳ پروژه در قالب پهپاد ادامه پیدا کرد. در ۲۰۲۵ نیز نمونه‌های JAS-313 روی ناو پهپادبر شهید بهمن باقری دیده شدند ؛

از این زاویه، قاهر بیشتر شبیه یک پروژه فناوری است که مأموریتش تغییر کرده تا یک جنگنده‌ای که صرفاً کنار گذاشته شده باشد ؛

نسخه سرنشین‌دار به هدف اولیه خود نرسید، اما بخشی از ایده‌ها و تجربه‌های پروژه به حوزه پهپاد منتقل شد ؛

قاهر-۳۱۳؛ جنگنده‌ای که هیچ‌وقت به خط مقدم نرسید، اما داستانش روی زمین هم تمام نشد ؛

بعد از ۲۰۱۷، قاهر برای چند سال تقریباً از فضای رسانه‌ای خارج شد ؛

اما در ۲۹ بهمن ۱۴۰۱ / فوریه ۲۰۲۳، رئیس سازمان صنایع هوایی نیروهای مسلح اعلام کرد که پروژه قاهر قرار است در قالب یک هواپیمای بدون‌سرنشین ادامه پیدا کند ؛

این تغییر را می‌توان از دو زاویه نگاه کرد. از یک طرف، حذف خلبان بسیاری از محدودیت‌های یک جنگنده سرنشین‌دار را کاهش می‌دهد؛ دیگر لازم نیست هواپیما برای حفظ جان خلبان، سامانه‌های پیچیده کابین و محدودیت‌های انسانی طراحی شود ؛

از طرف دیگر، پهپاد می‌تواند برای مأموریت‌هایی مثل شناسایی، حمله، آزمایش سامانه‌های پدافندی یا شبیه‌سازی اهداف کم‌مشاهده استفاده شود. به همین دلیل، تغییر مأموریت قاهر را می‌توان نوعی بازتعریف پروژه برای رسیدن به یک کاربرد عملی‌تر دانست ؛

اینجا باید از یک اشتباه رایج دوری کنیم: هیچ منبع عمومی معتبر یک دلیل واحد مثل «موتور جواب نداد» یا «رادار مشکل داشت» را به‌عنوان علت رسمی توقف پروژه اعلام نکرده است ؛

اما روند پروژه یک چیز را نشان می‌دهد. از سال ۲۰۱۷ به بعد، نمونه سرنشین‌دار قاهر دیگر به مرحله‌ای که بتوان از آن به‌عنوان یک جنگنده عملیاتی یاد کرد نرسید. خبری از پرواز آزمایشی عمومی، تولید سریالی یا تحویل به یک یگان عملیاتی منتشر نشد ؛

از نظر مهندسی نیز پیچیدگی پروژه قابل توجه بود. ساخت یک جنگنده جدید نیازمند توسعه همزمان موتور، سامانه کنترل پرواز، رادار، اویونیک، سازه و تسلیحات است. در پروژه‌ای که زیرساخت و زنجیره تأمین محدودتری نسبت به سازندگان بزرگ جهانی دارد، رسیدن از نمونه آزمایشی به تولید انبوه می‌تواند بسیار دشوارتر باشد ؛

در نتیجه، بهتر است بگوییم مسیر توسعه سرنشین‌دار قاهر متوقف یا عملاً کنار گذاشته شد، نه اینکه یک «دلیل قطعی و رسمی» برای شکست آن اعلام شده باشد ؛

اگر تبلیغات را کنار بگذاریم، یکی از مهم‌ترین نقاط قوت پروژه قاهر تلاش برای ایجاد تجربه طراحی یک جنگنده جدید بود ؛

ایران پیش از قاهر تجربه‌هایی مانند آذرخش و صاعقه را داشت که عمدتاً بر پایه توسعه هواپیماهای موجود شکل گرفته بودند. قاهر از نظر ظاهری و معماری کلی، جاه‌طلبانه‌تر بود و تلاش می‌کرد به سمت یک طراحی متفاوت حرکت کند ؛

همچنین استفاده از دو موتور در نمونه ۲۰۱۷ نسبت به نمونه تک‌موتوره اولیه می‌توانست از نظر افزونگی پیشران و توان ادامه پرواز در صورت از دست رفتن یک موتور مزیت داشته باشد، هرچند درباره عملکرد واقعی این ترکیب اطلاعات عمومی کافی نداریم ؛

از طرف دیگر، پروژه قاهر باعث شد تجربه‌هایی در زمینه آیرودینامیک، نمونه‌سازی، آزمایش زمینی و طراحی پلتفرم‌های کم‌مشاهده به دست آید ؛

بنابراین حتی اگر قاهر به جنگنده عملیاتی تبدیل نشده باشد، نمی‌توان ارزش یک پروژه تحقیقاتی را فقط با تعداد هواپیماهای تحویل‌شده سنجید ؛

پنج سال بعد، قاهر دوباره خبرساز شد؛ اما این بار چیزی که دیده می‌شد با نمونه ۲۰۱۳ تفاوت زیادی داشت ؛

در فروردین ۱۳۹۶ / آوریل ۲۰۱۷، نمونه جدیدی از قاهر در حال انجام آزمایش‌های تاکسی روی باند دیده شد ؛

این نسخه برخلاف نمونه اولیه، دو موتور داشت و شکل کابین، دماغه و ارابه فرود نیز تغییر کرده بود. همچنین یک سامانه اپتیکی زیر دماغه دیده می‌شد و دماغه بزرگ‌تر به نظر می‌رسید که می‌توانست با نیاز به نصب تجهیزات و حسگرهای بیشتر مرتبط باشد ؛

این تغییرات یک پیام مهم داشت: نمونه ۲۰۱۷ را نمی‌توان صرفاً همان ماکت ۲۰۱۳ دانست ؛

پروژه در فاصله این دو نمایش دستخوش بازطراحی شده بود. با این حال، تاکسی روی زمین هنوز به معنای پرواز آزمایشی کامل نیست و قاهر در این مرحله همچنان فاصله زیادی با اثبات یک جنگنده عملیاتی داشت ؛

نمونه‌ای که در سال ۲۰۱۳ رونمایی شد، خیلی زود با پرسش‌های فنی مواجه شد ؛

بعضی تحلیلگران خارجی به ابعاد کابین، ورودی‌های هوای موتور، جزئیات ارابه فرود و تناسب برخی اجزای بدنه ایراد گرفتند و درباره توان پروازی آن تردید داشتند ؛

در مراسم رونمایی سال ۲۰۱۳ نیز قاهر پرواز نکرد و بعدها مشخص شد مسیر توسعه آن ادامه پیدا کرده است ؛

این موضوع مهم است، چون یک جنگنده فقط یک بدنه زیبا نیست. برای تبدیل یک طرح به جنگنده واقعی باید مجموعه‌ای از فناوری‌ها همزمان کار کنند:

موتور + کنترل پرواز + آیرودینامیک + رادار + اویونیک + تسلیحات + سازه + سامانه‌های ایمنی

ضعف در هرکدام از این بخش‌ها می‌تواند کل پروژه را سال‌ها عقب بیندازد ؛ بنابراین شاید مهم‌ترین چالش قاهر از همان ابتدا، فاصله میان طراحی مفهومی و ساخت یک سامانه رزمی کاملاً عملیاتی بود

طراحی قاهر از همان ابتدا با هدف ایجاد یک هواپیمای رزمی با ویژگی‌های پنهانکاری انجام شد ؛

سطوح زاویه‌دار بدنه، فرم خاص دماغه، ورودی‌های هوای بالای بدنه و شکل دم‌ها همگی نشان می‌دادند که طراحان تلاش کرده‌اند اصول کاهش بازتاب راداری را وارد طراحی کنند ؛

البته اینجا باید بین «طراحی با هدف پنهانکاری» و «اثبات پنهانکاری» تفاوت بگذاریم. شکل ظاهری به‌تنهایی نمی‌تواند سطح مقطع راداری یک هواپیما را مشخص کند و اطلاعات عمومی قابل‌اعتمادی درباره RCS واقعی قاهر منتشر نشده است ؛

از طرف دیگر، طراحی قاهر برای پرواز در ارتفاع پایین نیز مورد تأکید قرار گرفت. در طراحی بال و بدنه تلاش شده بود هواپیما بتواند در ارتفاع پایین عملکرد مناسبی داشته باشد، هرچند میزان واقعی این توانایی در یک هواپیمای عملیاتی هیچ‌گاه به شکل عمومی اثبات نشد

داستان قاهر-۳۱۳ به بهمن ۱۳۹۱ / فوریه ۲۰۱۳ برمی‌گردد؛ زمانی که ایران برای نخستین‌بار از نمونه‌ای با نام «قاهر-۳۱۳» رونمایی کرد ؛

در زمان معرفی، قاهر به‌عنوان یک جنگنده بومی تک‌سرنشین معرفی شد که قرار بود از ویژگی‌هایی مانند سطح مقطع راداری پایین، پرواز در ارتفاع پایین و استفاده از تسلیحات بومی برخوردار باشد ؛

اهمیت پروژه فقط در خود هواپیما نبود. ایران در آن دوره تلاش می‌کرد بخشی از زنجیره طراحی جنگنده را از مرحله تعمیر و بازسازی هواپیماهای قدیمی به سمت طراحی یک پلتفرم جدید ببرد ؛

چیزی که در مقابل دوربین‌ها دیده می‌شد، هنوز فاصله قابل‌توجهی با یک جنگنده پروازی و عملیاتی داشت. همین مسئله باعث شد از همان ابتدا بخش بزرگی از بحث‌ها حول این سؤال شکل بگیرد که قاهر واقعاً در چه مرحله‌ای از توسعه قرار دارد

انشالله امروز مقاله و توضیحاتی راجب سرنوشت جنگنده ایرانی ، قاهر خواهیم داشت ؛

+ حدودا چند روز پیش ، وزارت دفاع لهستان اعلام کرد ، که یک بالگرد Mil_17 روسی ، در یک مسافت تقریبی 300 متری وارد حریم هوایی این کشور شده و نزدیک به 20 دقیقه پرواز آزادانه داشته ؛ در همین حین جنگنده‌های نیروی هوایی لهستان برخواستند و باعث فرار بالگرد روسی شدند ؛