⌟الصَّمْت ~ AL SAAMT⌜

گرنگ لە ژیاندا بەردەوامیە ..

ئەوەی نەت ویست و هەوڵت بۆ نەدا لەدەستت چوو و رۆیشت ئەوەی ویستت و هەوڵت بۆ دا بە دەستت هێنا ئیتر لۆمەی خۆتان بکەن نەوەک قەدەر قەدەر غەیبێکە لای اللە عز وجل ـە تەنها شت لەسەر بەنی ئادەم هەوڵدان و تێکۆشان و دەرچوونە لەم تاقیکردنەوەی کە بۆی دانراوە …

بەراستی ئاستی گومڕاییان تێپەراندوە گەیشتوونەتە پلەیەک کە لە خەیاڵدا نیە لە پێناو دونیادا نازانم بە چی عەقلێک ئەو خەڵکە شوێن بە ناو دکتۆر و ئەو ئیمامە گومڕایانە دەکەون بەڕاستی ئەوەی خاوەن عەقل بێ شوێن گومڕایەکی وەک « عبدالطیف مەتخەلی » ناکەوێ بەڵام بەداخەوە گومڕا کراون و چەسپاوە لە رۆخی مێشکیاندا

اللە والمستعان

گەر شایەنی هیدایەتن اللە هیدایەتیان بات گەر شایەن نین لعنەتی اللە عز وجل برژێت بەسەریاندا و فەزح ببن و ڕوی ڕەشیان بۆ ئەو عەوامانە دەربکەوێ هەرچەندە دەمێکە دەر کەوتوە بۆ ئەو کەسەی کوێر نیە لە چاو حەقدا ..

ابن جریري الطبری لەتەفسیرەڪەیا ئەفەرمووێت : ئەمە لە ڕوونترین بەڵگەیە لەسەر هەڵەی ئەو ڪەسەی کە پێی وایە اللە سزای ڪەس نادات لەسەر تاوانێڪ کە ڪردویەتی یان گومڕاییەڪ ڪە بیرو باوەڕیەتی ئیلا لە دوای ئەوەی زانستی هەبێ بە تاوانەڪە بە عینادی ئەنجامی بدا، چونڪە ئەگەر وابوایە ئەوە هیچ جیاوازیەڪ نەدەبوو لە نێوان ئەو کۆمەڵەی کە گومڕان و پێیان وایە لەسەر حەقن وە ئەو کۆمەڵەشی کە ڕێنمونی ڪراون، کەچی بەڕاستی اللە تعالی لەم ئایەتەدا جیاوازی ڪرد لەنێوانیان هەم لە ڕووی ناوەڪانیانەوە هەم لە رووی حوڪمەڪانیانەوە.① الله تعالە لەئایەتێڪی تردا دەفەرمووێت : « یَوۡمَ لَا یَنفَعُ ٱلظَّـٰلِمِینَ مَعۡذِرَتُهُمۡۖ وَلَهُمُ ٱللَّعۡنَةُ وَلَهُمۡ سُوۤءُ ٱلدَّارِ » « سورەت غَافِرٍ - ٥٢ » وە لە ڕۆژی لێپرسینەوە ئەو بێباوەڕانەی ڪە سنوورەڪانی الله یان بەزاندووە ئەو عوزر وبیانوەی ڪە دەیخەنەڕوو بۆ بەدرۆدانانەڪەیان هیچ سوودێڪی نابێت بۆیان، و بەڵكو دوورخستنەوەیان بۆ هەیە لە الله و ماڵ وشوێنی خراپیان بۆ ئامادەیە لە دوارۆژدا، ڪە ئەویش ئاگری دۆزەخە. موقاتیلی ڪوڕی سولێمان ئەڵێت : ئەوانە موشریڪەڪانن ڪە بیانو دێننەوە بۆ شرڪەڪانیان الله لێیان قبوڵ ناڪات ② پێشەوا موجاهیدیش ئەفەرمووێت : ئەو ڕۆژەی ستەمڪاران بریتین لەموشریڪان بیانوەڪانیان سودیان پێ ناگەیەنن نە عوزریان لێ قبوڵە نەفدیە!③ ✍️من بەو گروپانە ئەڵێم ئێوە بەچی حەقێڪ لەجیاتی الله بڕیار ئەدەن ئەڵێن موشریڪان بیانویان هەیە ڪافرەڪان بیانویان هەیە ئەگەر بەنەزانین بێت و تێنەگەیشتن بێت ! ڪێشەی ئێوە هەواو هەوەسە و تەسلیم نەبونە ڪوردەواری ئێژی چاوتان فرەسەختە الله هیدایەتان بدات ئەگەر شایەنن پێشەوا ابن ابي زمنین لەتەفسیری ئایەتێڪی تردا ئەفەرمووێت : « وَلَا يُؤْذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ » « المرسلات - ٣٦ » لەهەندێ جێگادا الله ڕێگەیان پێ ئەدات قسەبڪەن جاڪەقسەشیان ڪرد عوزرئەهێننەوە بەڵام هیچ عوزر وبیانویەڪیان پێ نادرێت وقبوڵ ناڪرێت ④ ✍️نەفی هەموو بیانویەڪ ئەڪرێت تێڪۆشان تەئویل نەزانین لەبیرم چوو بۆی نەگەڕام مامۆستام دەست نەڪەوت ئیش و ڪار و هیلاڪی نەی هێشت هەمووی ڕەدەتەڪرێتەوە وە فڕێ ئەدرێنە دۆزەخەوە ①تفسير ابن كثير - ت السلامة ٣/‏٤٠٥ ②تفسير مقاتل بن سليمان ٣/٧١٧ ③مختصر تفسير ابن كثير ٢/‏٢٤٨ ④تفسير القرآن العزيز لابن أبي زمنين ٥/‏٨٠ ①تفسير ابن أبي حاتم ١/‏١٥٧

وەرگیراوە لە برایەکی ئەزیزەوە

« بەناوی سەلەفی خەلەفی » ئەمانە کۆمەڵێکن سبحان الله دانیشتون بەڕاستی وەکو شیطانێک دین لەخەڵک تێک دەدەن وەک چۆن شیطان ئەڵێ ئەوشتەی من نەم توانی جهمی کوڕی صفوان لەعێراق کردی ئەمانەیش ئاوا درۆ و چەواشە نەماوە نەیکەن بۆبەرگری لەعلمانیەت سەرەتا ئەوگەنجە ئەڵێ عبداللطیف وتویەتی شەرت نیە ئەوەی علمانی پێ کافرە بەڵام علمانی کافرە ! واتە شەرت نیە ئەوەی زینای کردبێ زیناکەر بێت بەڵام زینایشە؟! جا ئەم درۆزنە دێت درۆ بەناوەی هاوەڵی خۆشەویست ابن عباس ئەکات ئەڵێ وتویەتی « ليس كل من وقع في الكفر وقع الكفر عليه » ئەمە درۆیەکی شاخدارە بەڕاستی ئەو پەڕی بێشەرمیە لەپێناوی علمانیەت تۆ درۆ و کوفر بدەیتە دەم هاوەڵی خۆشەویست حبر و بحر ئومەت ابن عباس رسول الله ﷺ دوعای بۆکردوە کە فێرببێت لەتەفسیر کەچی ئەم پێچەوانەی دەقی ئایەت قسەدەکات !؟ الله تعالە دەفەرمووێت : « بَلَىٰۚ مَن كَسَبَ سَیِّئَةࣰ وَأَحَـٰطَتۡ بِهِۦ خَطِیۤـَٔتُهُۥ فَأُو۟لَـٰۤىِٕكَ أَصۡحَـٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِیهَا خَـٰلِدُونَ » « سُورَةُ البَقَرَةِ - ٨١ » به‌ڵێ هه‌ر ڪه‌سێڪ خراپه‌یه‌ڪ ئه‌نجام بدات له‌ هاوه‌ڵدانان بۆ الله له‌ تاوان، وه‌ ته‌وبه‌ی لێ نه‌ڪات پێش مردنی و ئه‌وه‌نده‌ تاوان بڪات تاوان ده‌وری بدات ئا ئه‌وانه‌ هاوه‌ڵی دۆزه‌خن به‌ نه‌مری له‌ ئاگری دۆزه‌خدا ئه‌مێننه‌وه‌ پێشەوا ابن عباس هاوەڵی رسول الله ﷺ لەتەفسیرەیا دەفەرمووێت : « بَلَى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً أَيْ مَنْ عَمِلَ بِمِثْلِ أَعْمَالِكُمْ، وَكَفَرَ بِمِثْلِ مَا كَفَرْتُمْ بِهِ وەدەفەرمووێت : بَلَى مَنْ كَسَبَ سيئة قال الشرك ① ✍️بەڵێ هەرڪەسێڪ هەمان ڪوفر بڪات هەمان ڪرداری گومڕایی بڪات هەمان ڪرداری شرڪی بڪات ئەوە لەسەری جێبەجێ دەبێت هەرڪەسێڪ ڕێبازی جەهمیەڪان بگرێتە بەر ئەوەڪافرە گەر ئەشاعیرە بێت گەر بەناوسەلەفی بێت گەر هەرچی گروپێڪ بێت ڕێچڪەی ڪوفر بگرن ئەوە ڪافرن وەڪو ئەوان!! باناویشیان جیاواز بێت بەڵام لەوتە و ڪردار وەڪ یەڪن ئەوا هەمان حوڪمیان لەسەر جێبەجێ دەڪرێت ! ✍️ الله جل جلال لەئایەتێکی تردا دەفەرمووێت : « مَن كَفَرَ فَعَلَیۡهِ كُفۡرُهُۥۖ » « سورەت الرُّومِ - ٤٤ » ئەوەی ڪافر بێت ڕێگای ڪافر بون هەڵبژێرێ ئەوە ڪوفرەڪەی لەسەرئەچەسپێ پێشەوا موقاتیلی ڪوڕی سلێمان لەتەفسیرەڪەیدا ئەفەرمووێت : « « مَن كفر » بالله « فعليه » إثم كفره »، واتە ئەوەی ڪوفرێڪ بڪات ئەوەتەڪفیرەڪرێ و لەسەری دەڪەوێت ✍️جا گروپەڪان چەن شتێڪیان بەدەستەوەیە و لەخەلەف وەریان گرتوە نەڪ هاوەڵان ئەوانیش ئەڵێن جهل نەزانین نسیان لەبیری چوەتەوە یان خطآ هەڵەی ڪردوە یان تەئویل ئەوەیش ماناڪردنی و لابردنی لەسەر ڕووڪەشی مانا ڪردنی بە مانایەڪ ڪە هاوەڵان قبوڵیان نیە وە ئەو تەئویلەیان ڕەد ڪردنەوەیە نەڪ تەفسیرێڪی حەق جهل نەزانین ئایە ڪەسێڪ نەزانێت ڪوفرێڪ بڪات بیانوی بۆ هەیە ؟ لەوڵامدا نەخێر الله جل جلال لەئایەتێڪی تردا دەفەرمووێت : « فَرِیقًا هَدَىٰ وَفَرِیقًا حَقَّ عَلَیۡهِمُ ٱلضَّلَـٰلَةُۚ إِنَّهُمُ ٱتَّخَذُوا۟ ٱلشَّیَـٰطِینَ أَوۡلِیَاۤءَ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَیَحۡسَبُونَ أَنَّهُم مُّهۡتَدُونَ » « الأعراف - ٣٠ »

خيثمه بن عبدالرحمن دەفەرمووێت: خراپە دابەشکرا ، نۆ لەسەر دە لە عێڕاق دانرا یەك لەسەر دە ـش لە تەواوی زەوی..

« التأريخ الكبير لإبن أبي خيثمة - ٤٥۲۱ »

قال المروذي : قلت لأحمد : كيف أصبحت..؟ قال : كيف أصبح من ربه يطالبه بأداء الفرائض ، ونبيه يطالبه بأداء السنة ، والملكان يطلبانه بتصحيح العمل ، ونفسه تطالبه بهواها ، وإبليس يطالبه بالفحشاء ، وملك الموت يراقب قبض روحه ، وعياله يطالبونه بالنفقة..؟ المروذي دەڵێت : وتم بە ئیمامی ئەحمەد : ئەمڕۆ چۆن بوویت..؟ فەرمووی : چۆن دەبێت حاڵی ئەو کەسەی : پەروەردگاری داوای ئەنجامدانی فەرزەکانی لێ دەکات ، پێغەمبەرەکەی داوای ئەنجامدانی سوننەتەکانی لێ دەکات ، دوو فریشتەکە داوای ڕاستکردنی کردەوەکانی لێ دەکەن ، نەفسەکەی داوای هەواکەی لێ دەکات ، شەیتان داوای کارە ناشیرینەکانی لێ دەکات ، ملك الموت چاوەڕێی گیانکێشانی دەکات ، خێزانەکەشی داوای نەفقە و خەرجی لێ دەکەن..؟

« سیر أعلام النبلاء »

پاشان بەداخەوە زۆرێک لە پیاوان زۆر کەمتەرخەمن لەم بابەتە بەوەی کە زانست نابەخشنە هاوسەرەکانیان! و فێری عەقیدە و رێبازی سەلەفیان ناکەن، و ئەو علمەی کە فێری بوونە نایدەن بە هاوسەرەکانیان! کە ئەمە پێچەوانەی قورئان و حەدیث و سەلەفە، بەڵکو گرنگترین شت بۆ هاوسەر و مناڵ زانستێکی بەسوودە کە فێریان بکەیت، تەنانەت لەپارە و ماڵ و سامانیش گرنگترە بۆیان. نەک پیاو ئیهمالیان بکات و وازیان لێبینێت و فێریان نەکات، بێگومان دیارە کە پیاوەکە خۆی دەبێت سەرەتا شارەزای دین بێت ئینجا ئەوان فێر بکات ! نەک خۆی جاهل بێت و بروات بە جەهل دینیان فێر بکات و لەخۆیەوە بچێتە ناو بابەتەکان ! و لە شێوازی فێرکردنیش بریتییە لە شەرحکردنی کتێب و متونەکان بۆیان و خۆت و ئەوان وابەستە بکەیت پێوە و کاری پێ بکەن، و بێگومان ئەمە لە نێوان هاوسەرانیش دیسان دەبێتەوە هۆکاری زیاتر هۆگربوونی یەکتری و وابەستە بوونیان بەیەکەوە و تەسلیمبوونیان بۆ حەق بەمەش تەنها بەپێی شەریعەتی اللە هەڵسوکەوت دەکەن و تێیدا بەختەوەر دەبن.

وەرگیراوە لە برایەکی زۆر ئەزیزمەوە حفظە اللە

«پێویستە پیاو زانست فێری هاوسەرەکەی بکات»

لەسەر پیاو واجبە : - زانست فێرە هاوسەر و مناڵی خۆی بکات. - ⁠ئەمریان پێ بکات بە چاکە و نەهی خراپەیان لێ بکات. - ⁠خۆیشی چاکە بکات و چاک بێت لەگەڵیان. لە تەفسیری ئایەتی الله عزوجل کە دەفەرمووێت: (قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا) سەلەف دەفەرموون : - أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ، ثَنَا أَبُو بَكْرٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي دَاوُدَ السِّجِسْتَانِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَامِرِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ نَهْشَلٍ، عَنِ الضَّحَّاكِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فِي قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى: ﴿قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا﴾، قَالَ: يَكُونُ الرَّجُلُ الْمُسْلِمُ فِي أَهْلِ الْبَيْتِ، فَيَعْمَلُ بِالأَعْمَالِ الصَّالِحَةِ، يُصَلِّي فَيُصَلُّونَ، وَيَصُومُ فَيَصُومُونَ، وَيَتَصَدَّقُ فَيَتَصَدَّقُونَ، فَذَلِكَ قَوْلُهُ ﴿قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا﴾. واتە: لە ابن عباس ـەوە (رضي الله عنه) سەبارەت بە وتەی الله عزوجل: ﴿قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا﴾ فەرموویەتی: پیاوی موسڵمان لەناو ماڵەکەیدا کارە چاکەکان دەکات؛ خۆی نوێژ دەکات و ئەوانیش نوێژ دەکەن، خۆی ڕۆژوو دەگرێت و ئەوانیش ڕۆژوو دەگرن، خۆی خێر دەکات و ئەوانیش خێر دەکەن، ئەمەش ڕێک واتا و مەبەستی ئایەتەکەیە. - أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ، وَثَنَا ابْنُ أَبِي دَاوُدَ، ثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ سُفْيَانَ، ثَنَا أَبُو صَالِحٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ، ثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا: ﴿قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا﴾، يَقُولُ: اعْمَلُوا بِطَاعَةِ اللَّهِ، وَاتَّقُوا مَعَاصِيَ اللَّهِ، وَمُرُوا أَهْلِيكُمْ بِالذِّكْرِ؛ يُنْجِيكُم مِنَ النَّارِ. واتە: لە ابن عباس ـەوە دەربارەی ئایەتی: ﴿قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا﴾ دەفەرموێت: کار بە فەرمانەکانی الله بکەن، خۆتان لە گوناح و سەرپێچی الله بپارێزن، بە ماڵ و منداڵیشتان بڵێن کە یادی الله بکەن، بەمەش الله عزوجل لە ئاگری دۆزەخ ڕزگارتان دەکات. - أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ، وَثَنَا ابْنُ أَبِي دَاوُدَ، ثَنَا حَمْ بْنُ نُوحٍ، ثَنَا أَبُو مُعَاذٍ، ثَنَا أَبُو مُصْلِحٍ، عَنِ الضَّحَّاكِ فِي قَوْلِ اللَّهِ: ﴿قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا﴾، يَقُولُ: اعْمَلُوا بِطَاعَتِي، وَتَعَلَّمُوا، وَعَلِّمُوا أَهْلِيكُمْ مَا افْتَرَضْتُ عَلَيْكُمْ وَعَلَيْهِمْ. واتە: لە ضحاکەوە دەربارەی وتەی الله عزوجل کە دەفەرمووێت: ﴿قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا﴾ دەڵێت: “الله عزوجل دەفەرمووێت:” گوێڕایەڵی من بن، خۆتان فێری عیلم و دین بکەن، ماڵ و منداڵەکەشتان فێری ئەو شتانە بکەن کە لەسەر ئێوە و لەسەر ئەوانیش فەرزم کردووە. - أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ، وَثَنَا ابْنُ أَبِي دَاوُدَ، ثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مَهْرَانَ، ثَنَا عَامِرُ بْنُ الْفُرَاتِ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ، عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ: ﴿قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا﴾، قَالَ: أَدِّبُوا أَنْفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ عَلَى أَمْرِ اللَّهِ. واتە: لە ڕەبیعی کوڕی ئەنەسەوە دەربارەی ئایەتی: ﴿قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا﴾ وتوویەتی: خۆتان و ماڵ و منداڵتان پەروەردە بکەن لەسەر فەرمانەکانی الله عزوجل. - أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ، وَثَنَا ابْنُ أَبِي دَاوُدَ، ثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ سُفْيَانَ، ثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بَكْرٍ، حَدَّثَنِي ابْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ: ﴿قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا﴾، يَعْنِي: الأَدَبَ الصَّالِحَ. واتە: لە سەعیدی کوڕی جوبەیرەوە لەسەر ئایەتی: ﴿قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا﴾ فەرموویەتی: مەبەست لێی ئەدەب و پەروەردەکردنی ساڵحە. - أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ، وَثَنَا ابْنُ أَبِي دَاوُدَ، ثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ، ثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي قَوْلِ اللَّهِ جَلَّ وَعَزَّ: ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا﴾، قَالَ: عَلِّمُوهُمْ، أَدِّبُوهُمْ. واتە: لە علی کوڕی ابو طالب ـەوە (رضي الله عنه) سەبارەت بەم ئایەتەی الله عزوجل : ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا﴾ فەرموویەتی: فێری عیلم و زانیارییان بکەن، و پەروەردەیان بکەن. کتاب: آداب النفوس ــــــــــــــــــــــــ رحمك اللە بێگومان لەسەر پیاو واجبە کە هاوسەرەکەی و مناڵەکانی فێرە دین و ئیمان و زانست بکات، ئەمە یەکێکە لەو ئایەتانەی کە دەلیلە لەسەر ئەم بابەتە.

أنا حنبلي وأفتخر

الإِمَامَ الحَافِظَ أَبَا إِسْمَاعِيلَ الهَرَوِيَّ كَانَ يُنْشِدُ عَلَى مِنْبَرِهِ : أَنَا حَنْبَلِيٌّ مَا حَييْتُ وَإِن أَمُتْ ، فَوَصِيَّتي لِلنَّاسِ أَنْ يَتَحَنْبَلُواْ ئیمامی ابو ئیسماعیلی الهروی لەسەر میمبەر دەیفەرموو : من حەنبەلیم تا ئەو کاتەی زیندووم، وە ئەگەر مردیشم ، ئەوا وەسێتم بۆ خەڵکی ئەوەیە کە ببن بە حەنبەلی…

« سیر أعلام النبلاء »