КвантЗерде
الذهاب إلى القناة على Telegram
Сізді ақылды ететін танымдық ғылыми фактілер|Познавательные научные факты, которые сделают тебя умнее Тағы қызықты: https://t.me/shanirak https://t.me/fin_kazakhstan https://t.me/kitap_kazakhstan https://t.me/Sport_eli_K
إظهار المزيد1 058
المشتركون
-124 ساعات
-127 أيام
-3730 أيام
أرشيف المشاركات
1 058
🌍 Неге қартаяамыз: заманауи ғылым не дейді?
⏳ Қартаю — табиғи әрі сөзсіз процесс сияқты көрінеді. Біз оны күн сайын байқаймыз. Бірақ ғылым әлі де оның нақты себебін толық түсіндірген жоқ. Оның орнына қартаюды түсіндіретін бірнеше гипотеза бар.
🧬 Бір болжам бойынша, уақыт өте келе жасушаларда зақымданулар жиналады. Бұл тозу сияқты: жүйе неғұрлым ұзақ жұмыс істесе, соғұрлым ұсақ «қателіктер» көбейіп, оның қызметіне әсер етеді.
🔬 Тағы бір гипотеза жасушалардың бөлінуімен байланысты. Әр жасуша белгілі бір рет қана бөлінеді, содан кейін жаңару қабілетін жоғалтады. Нәтижесінде тіндер мен ағзалар бұрынғыдай тиімді жұмыс істей алмайды.
🧠 Сонымен қатар, ғалымдар иммундық жүйенің рөлін зерттеп жатыр. Жас ұлғайған сайын ағзаның қорғаныс жүйесі өзгереді және қалпына келу қабілеті төмендейді.
⚙️ Қазіргі көзқарас бойынша, қартаю — бір ғана себеп емес, бірнеше процестің қосындысы. Зат алмасудың бұзылуы, зақымдардың жиналуы және қалпына келу қабілетінің төмендеуі — бәрі бірге әсер етеді.
🚀 Бүгінде ғылым тек себептерді зерттеп қана қоймай, қартаюды баяулатудың жолдарын да іздеуде. Өмір салтын өзгерту мен жаңа медициналық технологиялар — барлығы ұзақ әрі сапалы өмір сүруге бағытталған.
💡 Сіз білесіз бе, қартаю — бір ғана процесс емес, бір уақытта жүретін көптеген өзгерістердің жиынтығы? Бұл ғалымдарға әртүрлі механизмдерге әсер ету арқылы оны баяулатуға мүмкіндік беруі мүмкін.
🚀КвантЗерде
🇰🇿 Көптеген қызықты
1 058
Black картасымен Қазақстанға комиссиясыз аударыңыз
Ресейдегі шетелдіктерге арналған үздік картаны ресімдеп, айына 50 000 ₽ дейін шетелге комиссиясыз ақша аударыңыз. Сондай-ақ T-Банк қосымшасында Ресейлік SIM-картаға тапсырыс беріп, кеңсеге бармай-ақ биометрия тапсыра аласыз
Сайтқа өту
#жарнама 16+
tbank.ru
1 058
🌍 Микробиом: біз жиі ұмытып кететін «екінші орган»
🦠 Әр адамның ішінде тұтас бір әлем бар — триллиондаған микроағзалар, оларды микробиом деп атайды. Бұл бактериялар ішекте, теріде және тіпті тыныс алу жолдарында өмір сүреді. Олардың саны біздің ағзамыздағы жасушалармен шамалас.
⏳ Ұзақ уақыт бойы бактериялар тек зиянды деп есептелді. Бірақ уақыт өте ғылым бұл көзқарасты өзгертті: олардың көпшілігі тек қауіпсіз ғана емес, ағза үшін өте маңызды екені анықталды. Денсаулық — бұл тек ағза емес, осы микроағзалардың тепе-теңдігі.
🔬 Қарапайым тілмен айтқанда, микробиом ас қорытуды жеңілдетеді, пайдалы заттарды түзуге көмектеседі және иммунитетке әсер етеді. Онсыз ағза толыққанды жұмыс істей алмайды.
🧠 Сонымен қатар, ғалымдар микробиомның көңіл күй мен мінез-құлыққа да әсер ететінін анықтады. Ол миымен күрделі сигналдар арқылы байланысып, оның құрамындағы өзгерістер жалпы жағдайға әсер етуі мүмкін.
🌱 Бұл адамның өзін түсінуін өзгертеді: біз тек жеке ағза емес, ішімізде өмір сүретін микроәлеммен бірге тұратын тұтас экожүйеміз.
💡 Сіз білесіз бе, микробиом тек ас қорытуға ғана емес, иммунитетке және көңіл күйге де әсер етеді? Бұл денсаулықты сақтау — ағзамыздағы «көрінбейтін» тіршілік иелеріне де қамқорлық жасау дегенді білдіреді.
🚀КвантЗерде
🇰🇿 Көптеген қызықты
1 058
Промокод на скидку 15% в Askona
Дополнительная скидка 15% по промокоду ASTGKZ на матрасы, кровати, диваны, подушки, одеяла, КПБ и другие товары для сна в интернет-магазине Askona.
Акция действует до 17 сентября! ✨
Перейти на сайт
#реклама
askona.kz
1 058
Black картасымен Қазақстанға комиссиясыз аударыңыз
Ресейдегі шетелдіктерге арналған үздік картаны ресімдеп, айына 50 000 ₽ дейін шетелге комиссиясыз ақша аударыңыз. Сондай-ақ T-Банк қосымшасында Ресейлік SIM-картаға тапсырыс беріп, кеңсеге бармай-ақ биометрия тапсыра аласыз
Сайтқа өту
#жарнама 16+
tbank.ru
1 058
🌍 Қозғалысты түсіндірген адам
🍎 Исаак Ньютон — әлемді түсіну тәсілін түбегейлі өзгерткен ғалымдардың бірі. Ол механиканың негізгі заңдарын және бүкіләлемдік тартылыс заңын тұжырымдап, Жердегі және ғарыштағы қозғалысты түсіндіретін негіз қалады.
⏳ Ньютонға дейін қозғалыс жай ғана бақылау ретінде қарастырылды. Ал ол барлық қозғалыстың нақты заңдарға бағынатынын көрсетті. Бұл заңдар құлаған алмаға да, планеталардың қозғалысына да бірдей әсер етеді.
🔬 Қарапайым тілмен айтқанда, Ньютон қозғалыстың үш негізгі заңын анықтады: дене сыртқы әсер болмаса, өз күйін сақтайды; қозғалыс күшке байланысты өзгереді; және әрбір әрекетке қарсы әрекет болады. Бұл заңдар физиканың негізіне айналды.
🌌 Оның тартылыс заңы заттардың неге жерге құлайтынын және планеталардың неге ғарышта ұшып кетпейтінін түсіндірді. Ол бір күштің бүкіл Ғаламда әрекет ететінін көрсетті.
🚀 Ньютон тек құбылыстарды сипаттап қана қоймай, олардың қозғалысын алдын ала есептеуге мүмкіндік беретін жүйе құрды. Соның арқасында инженерия, ғарыштық есептеулер және қазіргі технологиялар дамыды.
💡 Сіз білесіз бе, Ньютонның заңдары бүгінгі күні де спутниктерді ұшыру мен зымырандардың траекториясын есептеуде қолданылады? Оның жүздеген жыл бұрынғы идеялары әлі де өзекті.
🚀КвантЗерде
🇰🇿 Көптеген қызықты
1 058
🌍 Ғарыш емес, мұхит: адамзаттың болашағы қайда?
🌊 Болашақ туралы ойласақ, көбінесе ғарышты елестетеміз: басқа планеталар, Марстағы базалар, алыс галактикалар. Бірақ бізге әлдеқайда жақын, әлі толық зерттелмеген әлем бар — ол Жердің көп бөлігін алып жатқан мұхит.
⏳ Кеңістікті қабылдауда мұхит көбіне назардан тыс қалады. Ғарыш алыс әрі қызықты болып көрінеді, ал мұхит таныс сияқты. Бірақ шын мәнінде, біз мұхиттың тереңдігін Айдың бетінен де аз зерттегенбіз.
🔬 Қарапайым тілмен айтқанда, мұхиттың терең қабаттары — өте қиын орта: қысым жоғары, жарық жоқ және ерекше тіршілік формалары бар. Бұл жағдайлар басқа планеталарға ұқсайды, сондықтан мұхитты зерттеу ғарыш зерттеулерімен бірдей маңызды болуы мүмкін.
🏙 Ғалымдар мен инженерлер қазірдің өзінде су астында станциялар мен тіпті тұрақты мекендер құру мүмкіндігін қарастырып жатыр. Бұл жобалар халық санының өсуі, ресурстарды игеру және жаңа экожүйелерді зерттеу мәселелерін шешуге көмектесуі мүмкін.
🚀 Мұхитты игеру де ғарышқа ұшу сияқты күрделі технологияларды талап етеді. Қатты қысымға төтеп беретін құрылымдар, тіршілікті қамтамасыз ету жүйелері және қауіпсіздік шешімдері қажет.
🌐 Мүмкін, адамзаттың болашағы — мұхит пен ғарышты қатар игеру. Бірақ алғашқы қадам дәл осы мұхит болуы мүмкін, өйткені ол бізге әлдеқайда жақын.
💡 Сіз білесіз бе, біз Марстың беті туралы мұхиттың тереңдігінен көбірек білеміз? Бұл ең жұмбақ әлемдердің бірі дәл өз планетамызда екенін көрсетеді.
🚀КвантЗерде
🇰🇿 Көптеген қызықты
1 058
Black картасымен Қазақстанға комиссиясыз аударыңыз
Ресейдегі шетелдіктерге арналған үздік картаны ресімдеп, айына 50 000 ₽ дейін шетелге комиссиясыз ақша аударыңыз. Сондай-ақ T-Банк қосымшасында Ресейлік SIM-картаға тапсырыс беріп, кеңсеге бармай-ақ биометрия тапсыра аласыз
Сайтқа өту
#жарнама 16+
tbank.ru
1 058
Промокод на 50000 тенге на запуск первой рекламы
Яндекс Директ – эффективный способ найти клиентов в интернете. Попробуйте!
Узнать больше
#реклама
yandex.kz
1 058
🌍 Жіптер теориясы: Ғалам шын мәнінде неден тұрады
🧵 Біз әдетте бәрі өте кішкентай «нүкте» тәрізді бөлшектерден тұрады деп ойлаймыз. Бірақ жіптер теориясы басқа идеяны ұсынады: мүмкін, барлық нәрсенің негізінде нүктелер емес, өте кішкентай «жіптер» жатыр және олар үнемі тербеліп тұрады.
⏳ Бұл кеңістік пен шындықты түсінуді өзгертеді. Қозғалмайтын бөлшектердің орнына — үнемі тербелетін құрылымдар. Ал олардың қалай тербелетіні — заттың не екенін анықтайды: материя ма, жарық па, әлде энергия ма.
🔬 Қарапайым тілмен айтқанда, гитараның ішегін елестетіңіз. Ол әртүрлі тербеліс арқылы әртүрлі дыбыс шығарады. Сол сияқты, жіптердің әртүрлі «тербелістері» әртүрлі бөлшектерді қалыптастырады. Яғни, бүкіл Ғалам — бір жүйенің әртүрлі «дыбыстары» сияқты.
🌌 Бұл теория сонымен қатар кеңістіктің біз ойлағаннан да көп өлшемі болуы мүмкін екенін айтады. Біз тек үш өлшемді сеземіз, бірақ шын мәнінде олардың саны көбірек болуы мүмкін — тек олар бізге байқалмайды.
🚀 Бұл әзірге тек теория және оны тәжірибе арқылы дәлелдеу қиын. Бірақ ол ғалымдарға физиканың әртүрлі заңдарын біріктіріп, Ғаламның құрылымын тереңірек түсінуге көмектеседі.
💡 Сіз білесіз бе, жіптер теориясына сәйкес бүкіл Ғалам бір ғана «жіптердің» әртүрлі тербелістерінен тұруы мүмкін? Бұл материя мен энергияның ортақ негізі болуы мүмкін екенін көрсетеді.
🚀КвантЗерде
🇰🇿 Көптеген қызықты
1 058
🌍 Өзін-өзі ұйымдастыратын заттар: материя өзін қалай «құрастырады»
🧩 Біз тәртіп сырттан жасалады деп ойлаймыз: біреу құрастырады, басқарады, біріктіреді. Бірақ ғылымда өздігінен ұйымдаса алатын заттар бар — олар сыртқы бақылаусыз-ақ белгілі бір құрылымға айналады, словно олардың «ішкі жоспары» бардай.
⏳ Мұндай процестер уақыт пен тәртіпті қабылдауды өзгертеді. Біз күрделі құрылымдар тек ұзақ әрі мақсатты әрекет арқылы пайда болады деп ойлаймыз. Бірақ кейбір жүйелер қолайлы жағдай болса, хаостан тез арада реттелген құрылымға айнала алады.
🔬 Қарапайым тілмен айтқанда, мұндай заттардың бөлшектері бір-бірімен белгілі бір ережелер бойынша әрекеттеседі. Соның нәтижесінде олар өздігінен тұрақты пішіндерге — қабаттарға, өрнектерге немесе тіпті күрделі құрылымдарға айналады.
🧪 Бұл құбылысты табиғаттан да көруге болады: мысалы, молекулалардың өздігінен қабықша түзуі немесе сұйықтықтардың араласқанда күрделі өрнек жасауы. Мұнда ешқандай «басқарушы» жоқ — бәрі ішкі қасиеттердің арқасында жүреді.
🚀 Өзін-өзі ұйымдастыру қазірдің өзінде технологияда қолданылады: жаңа материалдар жасауда, өте кішкентай құрылымдар — наножүйелер құруда. Бұл өздігінен «жиналатын» жүйелерге жол ашады.
🌐 Болашақта мұндай заттар өндірісті өзгертуі мүмкін: күрделі құрастырудың орнына, материалдар қажетті құрылымды өздері қалыптастырады.
💡 Сіз білесіз бе, кейбір заттар сыртқы басқарусыз-ақ өздігінен күрделі құрылымға айнала алады? Бұл дұрыс жағдай жасалса, тәртіп өздігінен пайда болатынын көрсетеді.
🚀КвантЗерде
🇰🇿 Көптеген қызықты
1 058
Новая программа об архитектуре сложных систем в ЕУСПб
Европейский университет в Санкт-Петербурге запускает онлайн-программу дополнительного профессионального образования «Философия, математика и компьютерные науки».
Программа будет полезна предпринимателям, инженерам, разработчикам, исследователям, аналитикам, архитекторам систем, специалистам на стыке IT и гуманитарных практик.
EUSP-те күрделі жүйелер архитектурасы бойынша жаңа бағдарлама
Санкт-Петербургтегі Еуропалық университет «Философия, математика және информатика» атты кәсіби біліктілікті арттыруға арналған онлайн-бағдарламаны іске қосады.
Бұл бағдарлама кәсіпкерлер, инженерлер, әзірлеушілер, зерттеушілер, сарапшылар, жүйелік сәулетшілер және IT мен гуманитарлық ғылымдар тоғысында жұмыс істейтін мамандар үшін қызықты болады.
#жарнама
Толығырақ
#жарнама 16+
aurorafund.kz
1 058
Промокод на 50000 тенге на запуск первой рекламы
Яндекс Директ – эффективный способ найти клиентов в интернете. Попробуйте!
Узнать больше
#реклама
yandex.kz
1 058
🌍 Климаттағы қайтарымсыз нүктелер: шек қайда?
🌡 Біз жаһандық жылыну туралы жиі естиміз, бірақ ең үлкен қауіп «қайтарымсыз нүктелермен» байланысты. Бұл — климаттағы өзгерістер белгілі бір деңгейге жеткенде, оларды кері қайтару мүмкін болмайтын сәттер. Тіпті адамзат шығарындыларды азайтса да, процесс жалғаса береді.
⏳ Мұнда уақытты қабылдау өте маңызды. Бізде әлі уақыт бар сияқты көрінеді — жылдар, тіпті онжылдықтар. Бірақ климат жүйесі басқаша жұмыс істейді: өзгерістер баяу жиналып, кейін бір сәтте күрт жылдамдауы мүмкін.
🔬 Қарапайым тілмен айтқанда, «қайтарымсыз нүкте» — бұл домино әсері сияқты. Мысалы, мұздықтар ерісе, Жер күн сәулесін аз шағылыстырады да, одан әрі тезірек қыза бастайды. Бұл өз кезегінде басқа өзгерістерді күшейтеді.
🌊 Мұндай қауіпті аймақтарға Арктика мұздарының еруі, ормандардың кебуі және мұхит ағындарының өзгеруі жатады. Бұл процестер бір-бірімен байланысты, сондықтан біреуі басталса, басқаларына да әсер етеді.
🚀 Ғалымдар осы шектердің қай жерде екенін анықтауға тырысып жатыр, өйткені бұл бізде қанша уақыт қалғанын түсінуге көмектеседі. Бірақ нақты бір сызық жоқ — бұл әртүрлі уақытта іске қосылатын бірнеше процесс.
💡 Сіз білесіз бе, кейбір климаттық өзгерістер температура аз ғана көтерілгеннің өзінде қайтарымсыз болуы мүмкін? Бұл нәтиже ғана емес, дәл қазір әрекет ету жылдамдығы да маңызды екенін көрсетеді.
🚀КвантЗерде
🇰🇿 Көптеген қызықты
1 058
Промокод на 50000 тенге на запуск первой рекламы
Яндекс Директ – эффективный способ найти клиентов в интернете. Попробуйте!
Узнать больше
#реклама
yandex.kz
1 058
🌍 Еңбексіз экономика: болашақта жұмыс қажет болмай ма?
🤖 Біз экономика еңбектің айналасында құрылған деп үйренгенбіз: адамдар жұмыс істейді — табыс табады — ақша жұмсайды. Бірақ технология дамыған сайын сұрақ туындайды: егер көптеген міндеттерді машиналар орындай бастаса, не болады?
⏳ Әртүрлі мәдениеттерде еңбекке деген көзқарас әртүрлі. Бір жерде ол өмірдің негізі болса, басқа жерде — тек жайлылыққа жету құралы. Болашақта бұл түсінік одан әрі өзгеруі мүмкін, өйткені жұмыс істеу қажеттілігі бұрынғыдай маңызды болмауы ықтимал.
🔬 Қарапайым тілмен айтқанда, автоматтандыру мен жасанды интеллект қазірдің өзінде көптеген салаларда адамды алмастырып жатыр — өндірістен бастап деректерді талдауға дейін. Машиналар тезірек, үздіксіз және қателіксіз жұмыс істей алады.
🏙 Бұл жаңа экономикалық модельге әкеледі, онда құндылық тек еңбекпен емес, технологиялар арқылы да жасалады. Кейбір елдерде базалық табыс идеясы қарастырылып жатыр — адамдар жұмыс істемесе де, тұрақты табыс алады.
🚀 Бірақ бұл адам «қажетсіз» болады дегенді білдірмейді. Керісінше, рөлі өзгереді: шығармашылыққа, білімге, ғылымға және дамуға көбірек көңіл бөлінеді. Жұмыс өмір сүру үшін міндет емес, таңдауға айналуы мүмкін.
💡 Сіз білесіз бе, кейбір елдерде адамдарға жұмысқа тәуелсіз табыс беру жүйелері сынақтан өтіп жатыр? Бұл еңбексіз экономикаға алғашқы қадам болуы мүмкін.
🚀КвантЗерде
🇰🇿 Көптеген қызықты
1 058
🌍 Газдардың «қалай тыныс алатынын» түсіндірген ғалым
⚗️ Роберт Бойль — заманауи химияның негізін қалаушылардың бірі. Ол алғаш рет газдардың мінез-құлқын нақты заңдар арқылы түсіндіруге болатынын көрсетті. Оның дәуірінде ғылым болжамнан нақты тәжірибелерге енді ғана көшіп жатқан еді.
⏳ Бойль ғылымға деген көзқарасты өзгертті: ол теориядан гөрі тәжірибеге және дәл өлшеулерге сүйенді. Бұл үлкен қадам болды — табиғатты түсіну енді пікірге емес, дәлелге негізделе бастады.
🔬 Оның тәжірибелері барысында маңызды заңдылық анықталды: газға қысым артқан сайын, оның көлемі азаяды, ал қысым азайса — көлемі ұлғаяды. Қарапайым айтқанда, газды қаншалықты қатты «сықсаң», ол соншалықты аз орын алады.
🧪 Ол ауамен тәжірибе жасап, арнайы құралдардың көмегімен қысым өзгергенде оның көлемі қалай өзгеретінін бақылаған. Осы арқылы газдардың кездейсоқ емес, белгілі бір заңдылықтарға бағынатынын дәлелдеді.
🌬 Бұл жаңалықтар қазіргі көптеген технологиялардың негізіне айналды — қозғалтқыштардан бастап медициналық жабдықтарға дейін. Ауаны сығу немесе кеңейтуге қатысты барлық жүйелер Бойльдің идеяларына сүйенеді.
💡 Сіз білесіз бе, Роберт Бойльдің арқасында біз газдардың қысымға қалай жауап беретінін түсінеміз? Оның ашқан заңдары бірнеше ғасыр өтсе де, әлі күнге дейін қолданылады.
🚀КвантЗерде
🇰🇿 Көптеген қызықты
1 058
Промокод на 50000 тенге на запуск первой рекламы
Яндекс Директ – эффективный способ найти клиентов в интернете. Попробуйте!
Узнать больше
#реклама
yandex.kz
1 058
🌍 Болмаған нәрсені «есте сақтау» мүмкін бе?
🧠 Біз жадымызды сенімді деп ойлаймыз: өткен оқиғаларды дәл сол күйінде есте сақтаймыз деп сенеміз. Бірақ ғылым керісінше көрсетеді — жалған естелік деген құбылыс бар, онда адам шын мәнінде болмаған нәрсені «еске түсіруі» мүмкін.
⏳ Қызығы, жады — бұл дайын жазба емес, үнемі жүретін процесс. Әрбір еске түсіру кезінде ми оқиғаны қайтадан «құрастырады». Уақыт өте келе оның бөлшектері өзгеруі, толықтырылуы немесе бұрмалануы мүмкін, әсіресе басқа адамдардың әсерінен.
🔬 Қарапайым тілмен айтқанда, ми естеліктерді толық күйінде сақтамайды. Ол тек бөлек бөліктерді — бейнелерді, эмоцияларды, детальдарды сақтайды. Біз бір нәрсені еске түсіргенде, осы бөліктер бірігеді, ал кейде ми жетіспейтін жерлерді өзі «толықтырады».
🗣 Мысалы, егер адамға бірнеше рет болмаған оқиға туралы айтса, уақыт өте ол оны өз басынан өткен жағдай ретінде қабылдай бастайды. Әсіресе егер бұл оқиға шынайы әрі логикалық болып көрінсе.
🌍 Бұл біздің өткенді қабылдауымызды өзгертеді: естеліктер — бұл жай архив емес, үнемі өзгеріп тұратын, қателесуі мүмкін жүйе.
💡 Сіз білесіз бе, адам ешқашан болмаған оқиғаға толық сенімді болуы мүмкін? Жалған естелік эффектісі біздің миымыздың қаншалықты сенімді көрінсе де, қателесуі мүмкін екенін көрсетеді.
🚀КвантЗерде
🇰🇿 Көптеген қызықты
1 058
Промокод на 50000 тенге на запуск первой рекламы
Яндекс Директ – эффективный способ найти клиентов в интернете. Попробуйте!
Узнать больше
#реклама
yandex.kz
