Particle Physics

BaBar Collaboration: https://arxiv.org/abs/2611.04596

سیاه‌چاله‌ها با چه سرعتی می‌چرخند؟ با اینکه اخترفیزیک سیاه‌چاله‌ها حوزه تخصصی من نیست، فکر می‌کنم شاید مقاله زیر که روز گذشته بر روی آرکایو منتشر شده است، برای علاقه‌مندان به این حوزه جالب باشد. در مقاله‌ی زیر، نویسندگان با استفاده از شبیه‌سازی‌های عددی در چارچوب مغناطوهیدرودینامیک نسبیتی عام (GRMHD)، تحول اسپین سیاه‌چاله‌ها را در حضور Magnetized Accretion Disks را بررسی کرده‌اند. https://arxiv.org/abs/2611.04361

@UTPhysicsWeeklySeminars روز فیزیک مصادف با روز جهانی علم چهارشنبه - ۲۰ آبان ۱۴۰۵ دانشکده فیزیک دانشگاه تهران

@UTPhysicsWeeklySeminars هجدهمین کنفرانس ماده چگال انجمن فیزیک ایران ۱۴ و ۱۵ بهمن‌ماه ۱۴۰۵ دانشگاه اراک آخرین مهلت ثبت نام: ۱۰ دی‌ماه ۱۴۰۵ آخرین مهلت ارسال مقاله: ۱ آذرماه ۱۴۰۵ https://www.psi.ir/farsi.asp?page=cmc18

Information geometry of DGLAP evolution (Sergey Bondarenko and Alex Prygarin) این مقاله با بهره‌گیری از Information geometry، روشی تحلیلی برای تعیین کران پایین سرعت تغییر توزیع‌های پارتونی پروتون تحت تحول DGLAP ارائه می‌دهد. نتایج نشان می‌دهند که این کران در برخی از مدل‌های بررسی‌شده به سرعت واقعی تحول نزدیک است و می‌تواند ابزاری برای مطالعه‌ی تغییرات توزیع‌های پارتونی در مقیاس‌های انرژی مختلف باشد. https://arxiv.org/abs/2610.28115

Iranian Conference on High Energy Physics (IRCHEP1405) https://physics.ipm.ac.ir/conferences/irchep1405/

ساعت های جدید ابزاری برای آشکارسازی ماده تاریک! دو گروه نوع جدیدی از ساعت معرفی کرده اند که از گذار های هسته بجای گذارهای اتمی برای اندازه گیری زمان استفاده می کند. بنظر می رسد علی الصول در آینده نزدیک براساس این رویکرد می توان ساعت های کوچکتر، دقیقتر و پایدارتر نسبت به ساعت های اتمی استاندارد ساخت. این نوع ساعت نکته جالب دیگری هم دارد، حساسیت گذارهای هسته به برهمکنش ها متفاوت با گذار های اتمی است. نتیجتا تفاوت اندازه گیری زمان بین این دو نوع ساعت می تواند نشانه ای از نوعی برهمکنش ناشناخته باشد و نتیجتا نشانه ای از فیزیک جدید. https://www.nature.com/articles/s41586-026-11084-4#Fun https://www.nature.com/articles/s41586-026-11122-1 https://physics.aps.org/articles/v19/139

📢 سمینار فیزیک پزشکی و پیشرفت‌های آن در حوزه‌ی سلامت مرکز بین‌المللی فیزیک نظری (ICTP) سمیناری با سخنرانی پروفسور *Indra J. Das* درباره‌ی پیشرفت‌های فیزیک پزشکی، از پرتودرمانی پیشرفته و تصویربرداری پزشکی تا کاربرد هوش مصنوعی در تشخیص و درمان بیماری‌ها برگزار می‌کند. 🗓️ ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۵ مهر ۱۴۰۵) 🕒 ساعت ۱۵ تا ۱۶ به وقت اروپای مرکزی 💻 حضوری و آنلاین از طریق Zoom 🔗 [اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام](https://indico.ictp.it/event/11547) #فیزیک_پزشکی #ICTP

PDFها و نقش آن‌ها در فیزیک هادرونی توابع توزیع پارتونی (PDFs) ابزارهای اساسی برای مطالعه‌ی ساختار درونی هادرون‌ها هستند. این توابع سهم کوارک‌ها، پادکوارک‌ها و گلوئون‌ها از تکانه‌ی طولی پروتون را توصیف می‌کنند و در پیش‌بینی فرایندهای برخورددهنده‌هایی مانند LHC نقش مهمی دارند. گروه MSHT از گروه‌های شناخته‌شده در استخراج PDFها از طریق برازش جامع داده‌های تجربی و محاسبات QCD است. نتایج این تحلیل‌ها در پیش‌بینی فرایندهای فیزیک ذرات و تفسیر داده‌های آزمایشگاهی کاربرد دارند. در مقاله‌ی جدید این گروه، روش‌های استخراج PDFها و تعیین ثابت جفت‌شدگی قوی $alpha_s$ بررسی شده‌اند. نویسندگان همچنین تأثیر محاسبات مرتبه‌های بالاتر QCD بر توزیع پارتون‌ها و دقت پیش‌بینی‌های نظری را بررسی می‌کنند؛ موضوعی که برای کاهش عدم‌قطعیت‌ها و آزمودن دقیق‌تر QCD اهمیت دارد. 🔗 [متن مقاله در arXiv](https://arxiv.org/abs/2610.16573)

#معرفی_کتاب کتاب «مبانی فیزیکی نسبیت عام» نوشته دنیس ویلیام سیاما یکی از بهترین کتاب های است که مبانی نسبیت عام را کاملا به صورت فیزیکی و با زبان ساده و غیر تکنیکی توصیف می کند. این کتاب با شروع بحث راجع به مکانیک نیوتنی و قوانین نیوتن نشان می دهد که سیر منطقی و فیزیکی توصیف مکانیک اجسام به نظریه ای شبیه به نسبیت عام خواهد رسید. در مورد نسبیت عام می توان گفت که رویکرد اغلب کتاب ها ( چه تخصصی و چه عمومی) بر مبنای توصیف ریاضیات است. منابع عمومی هم بیشتر تلاش می کنند ریاضیات را به بیان ساده و مثال های شهودی (و گاه غلط) توصیف کنند. اما این کتاب کاملا رویکرد فیزیکی دارد. توصیف خود نویسنده در مورد کتاب کافی است:

«راه‌های زیادی برای توضیح نسبیت عام وجود دارد - فیزیکی، ریاضی و فلسفی. من معتقدم که بیش از هر چیز، این یک نظریه فیزیکی است و بنابراین در این کتاب، در سراسر آن بر معنای فیزیکی آن تأکید کرده‌ام. دیدگاه من ساده است: قوانین حرکت نیوتن به خودی خود از نظر منطقی ناقص هستند و مسائلی که مطرح می‌کنند، گام به گام به پیچیدگی کامل نسبیت عام منجر می‌شوند. در هیچ نقطه‌ای هیچ گونه خودسرانه‌ای ظاهر نمی‌شود؛ هر گام اجباری است. بنابراین، نسبیت عام را نباید به عنوان یک نظریه زیبا که با بقیه فیزیک بی‌ربط است، در نظر گرفت. برعکس، لازم است که به اساسی‌ترین و مفاهیم ابتدایی که بقیه فیزیک بر اساس آنها ساخته شده است، معنای کاملی بدهد.»

درباره نویسنده کافی است اشاره کنیم که یکی از بهترین اساتید راهنما حوزه گرانش بوده و فیزیکدانان بزرگی از جمله جان بارو، دیوید دویچ، جورج الیس، استیون هاوکینگ و مارتین ریس از شاگردان او بوده اند. The Physical Foundations of General Relativity Dennis W. Sciama فایل کتاب

وب‌نشست عمومی دربارۀ نوبل فیزیک ۲۰۲۶ جایزۀ نوبل فیزیک ۲۰۲۶ به فرانسیس هالزن (Francis Halzen)، به دلیل «مشارکت‌های تعیین‌کننده در رصدخانۀ نوترینویی آیس‌کیوب (IceCube) و کشف نوترینوهای پرانرژی با منشأ اخترفیزیکی» اعطا شد؛ مردی که از دورافتاده‌ترین مناطق زمین به شکار دست‌نیافتنی‌ترین مناطق کیهان رفت. برای بررسی جنبه‌های علمی این جایزه، سیدمهدی موسوی، پژوهشگر و مروج نجوم، با دکتر لیلا کلهر، پژوهشگر پسادکتری در زمینۀ فیزیک انرژی بالا، گفت‌وگو خواهد کرد. در این وب‌نشست به این پرسش‌ها پاسخ می‌دهیم: ▫️نوترینوها چه هستند و مطالعۀ آن‌ها چه اهمیتی برای فیزیک ذرات دارد؟ ▫️رصدخانۀ آیس‌کیوب در قطب جنوب چگونه از توده‌های یخ برای آشکارسازی ذرات پرانرژی استفاده می‌کند؟ ▫️کشف نوترینوهای کیهانی، چه تأثیری بر «اخترشناسی چند‌پیامی» داشته است؟ 🗓 زمان: شنبه ۱۸ مهرماه ۱۴۰۵، ساعت ۱۹. 📍 محل برگزاری: گوگل‌میت. 🔗http://meet.google.com/ony-btdw-rhm حضور برای همۀ علاقه‌مندان به فیزیک و نجوم آزاد است. ---------------------------------------------- @sitpor | sitpor.org instagram.com/sitpor_media #سیتپـــــور به خاطر روایتگری در علم

امسال نوبل فیزیک به یکی از نویسندگان این کتاب درسی رسید. مطالعات تخصصی بسیاری از فیزیکدان‌های ذرات از کتاب او شروع شده است. آموزش و پژوهش از هم جدا نیستند. کسانی که کتاب درسی خوب می‌نویسند، ممکن است نوبل هم بگیرند. 

🏅 نوبل فیزیک ۲۰۲۶ برای ذرۀ مرموز! 🗣آکادمی سلطنتی علوم سوئد جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۶ را به Francis Halzen برای «مشارکت‌های تعیین‌کننده در رصدخانه نوترینویی آیس‌کیوب و کشف نوترینوهای پرانرژی با منشأ اخترفیزیکی» اعطا کرد. ⏺️این پژوهش به‌طور خلاصه درباره آشکارسازی نوترینوهای بسیار پرانرژی رسیده از اعماق کیهان با استفاده از رصدخانه IceCube در قطب جنوب است؛ کشفی که راه تازه‌ای برای مطالعه خشن‌ترین و پرانرژی‌ترین پدیده‌های جهان گشود و نقش مهمی در شکل‌گیری اخترفیزیک نوترینویی و اخترشناسی چندپیام‌رسانی (Multi-messenger astronomy) داشته است. 👤 Francis Halzen — University of Wisconsin–Madison, USA 🔸🔸🔸🔸🔸🔸 🔗 Website 🔗 Telegram 🔗 LinkedIn #اخبار #نوبل_فیزیک #NobelPrize #Physics #نوترینو

✏️ کتاب برای کوانتوم یک! 🔅سال نوی تحصیلی مدتیه شروع شده و تعداد زیادی دانشجو در اولین مواجهه رسمی با کوانتوم و عجایبش سر کلاس «کوانتوم یک» نشستن. البته احتمالاً خیلی‌ها قبل از این هم گربه شرودینگر رو میشناختن و از قضیه دوشکاف یه‌چیزایی شنیده بودن اما اینجا دیگه کار از این داستان گفتن‌ها می‌گذره و پای تابع موج، عملگرها، معادله شرودینگر، اسپین و کلی انتگرال و معادله دیفرانسیل به میون میاد! اینجاست که مهمترین سؤال این درس مطرح میشه:

📚 کوانتوم یک رو از روی چه کتابی بخونیم؟

خب، جواب مشخصی برای این سؤال وجود نداره و هر کتابی ویژگی‌های خاص خودشو داره؛ اما اینجا سعی شده یک راهنمای کلی نسبت به منابع و مراجع اصلی (و تعدادی هم مرجع جدید و کمتر شناخته‌شده) برای ورود بهتر به دنیای پر رمز و راز کوانتوم ارائه بشه. 👍 دیوید جی. گریفیث: روان و خوش‌خوان Introduction to Quantum Mechanics (1995) — by David J. Griffiths این احتمالاً معروف‌ترین کتاب مقدماتی کوانتومه و انتخاب اول خیلی از اساتید هم محسوب میشه. متنِ نسبتاً کوتاه و قابلِ‌فهمی داره (که واقعاً مهمه) و برای روبرو شدن با مفاهیم عجیب و غریب کوانتوم مناسبه. ترجمه خوب دکتر مشفق و همکارانشون هم انصافاً کمک‌کننده‌ست. البته یک نکته: تعداد مثال‌های حل‌شده کتاب زیاد نیست و بعضی از تمرین‌هاش زیادی سختن! 👍 نورالدین زتیلی: استاد حل مسئله Quantum Mechanics: Concepts and Applications (2001) — Nouredine Zettili اگر عادت دارید موضوعات رو با مثال و تمرین حل‌شده یاد بگیرید، زتیلی بهترین انتخاب برای شماست. مثال‌های فراوون، محاسبات مرحله‌به‌مرحله و مسائل متعدد، نقطه‌قوت‌های اصلی این کتاب‌ هستن؛ هرچند گاهی همین قضیه باعث میشه کتاب کمی ریاضی‌تر و محاسباتی‌تر از بقیه به نظر برسه. این کتاب به عنوان گزینه پشتیبان هم به شدت توصیه میشه و میتونه خیلی خوب شما رو برای امتحانات آماده کنه. 👍 رامامورتی شانکار : عمیق و همه‌فن‌حریف Principles of Quantum Mechanics (1980) — R. Shankar شانکار از پیش‌نیاز ریاضی شروع می‌کنه و بنای نظری درس رو با جزئیات بیشتری فراهم می‌کنه. این کتاب برای فهم عمیق‌تر مکانیک کوانتومی مناسبه، اما برای کسی که برای اولین بار با این درس روبه‌رو میشه ممکنه کمی سنگین به نظر برسه. از این جهت میتونه بهترین منبع دوم برای مطالعه جدی‌تر در کنار جزوه اصلی درس باشه. (* شانکار همون استاد دانشگاه Yale هست که ویدئوش در مورد قابل فهم نبودن کوانتوم حسابی وایرال شد! 😊) 👍 جان تاونسند : مدرن و خیلی متفاوت A Modern Approach to Quantum Mechanics (1992) — John S. Townsend تاونسند برخلاف مسیر سنتی خیلی از کتاب‌های دیگه، به‌جای تابع موج از اسپین و آزمایش اشترن–گرلاخ شروع می‌کنه و خیلی زود سراغ نمادگذاری دیراک و عملگرها میره. این مسیر باعث میشه از اول با ساختار انتزاعی و مدرن مکانیک کوانتومی آشنا بشیم و بعداً مکانیک موجی رو به‌عنوان یکی از نمایش‌های نظریه ببینیم. برای کسایی که دوست دارن از همون اول به جای مقدمات با ساختار مدرن‌تر مکانیک کوانتومی آشنا بشن، میتونه انتخاب جذابی باشه؛ مخصوصاً اگر قرار باشه بعدها به اطلاعات کوانتومی علاقه‌مند بشید! (* اگر این کتاب رو انتخاب کردید پیشنهاد میشه ویرایش دوم 2012 رو تهیه کنید!) 👍 دیوید مک‌اینتایر : مفهومی و شهودی Quantum Mechanics: A Paradigms Approach (2012) — David McIntyre این کتاب هم مسیر «spin-first» رو دنبال می‌کنه و از آزمایش اشترن–گرلاخ و سیستم‌های اسپینی برای معرفی اصول مکانیک کوانتومی استفاده می‌کنه. تأکید کتاب روی فهم فیزیکی، اندازه‌گیری و دیدن یک مسئله در بازنمایی‌های مختلفه. برای کسی که می‌خواد قبل از غرق شدن توی ریاضیات و مسائل، مفاهیم رو بهتر درک کنه گزینه جذابیه؛ البته این دوتا کتاب آخر ترتیب مطالبشون با خیلی از دوره‌های «کوانتوم یک» فرق داره و شاید به‌عنوان منبع مکمل بهتر باشند. 🎥 اینم دوتا منبع ویدئویی برای اونایی که کمتر حال و حوصله کتاب خوندن دارن: ▪️دوره دانشگاهی «MIT 8.04 – Quantum Physics I» : یک دوره کامل کارشناسی با ویدئو، جزوه، تمرین و امتحان ▪️دوره دانشگاهی «Stanford – Quantum Mechanics, Leonard Susskind» : ارائه‌ای متفاوت و شهودی از مبانی مکانیک کوانتومی 💬شما هم توی کامنت‌ها تجربه‌تون رو بهمون بگید:

اولین مواجهه‌ شما با کوانتوم چطور بود؟ با کدوم استاد و کدوم کتاب کوانتوم رو یاد گرفتید؟ کدوم کتاب یا جزوه واقعاً بهتون کمک کرد؟ و اگر بخواید توصیه‌ای به کوانتوم‌اولی‌های امسال بکنید، اون چیه؟

📊 اگر هنوز منتظرید ببینید بالاخره بهترین کتاب برای «کوانتوم یک» چیه، صبر کنید؛ توی پست بعدی قراره رأی‌گیری کنیم! 😄 🔸🔸🔸🔸🔸🔸🔸 Website • Telegram • LinkedIn #اول_مهر #معرفی_کتاب #مکانیک_کوانتومی #کوانتوم_یک #منابع_آموزشی