السنة لعبد الله بە کوردی

ماشاء الله ماشاء الله 🌹🌷 بەهێز لەناوەڕۆک + متمانە لە وەرگێڕان کوالێتی لەچاپ . بەڵێ ئەمە کتێبی(السنة لعبدالله) بەتاك و کۆ بەردەستە بۆ داواکردنی @Ktebxan1_bot کتێبخانەی خیرالقرون

ئەم کتابە کاتی خۆی تیرێکی ژەهراوی بووە بۆ جەهمیەکان، وە ئێستاش بووەتە تیرێکی ژەهراوی بکوژ بۆ ئەشعەریە جەهمیەکانی سەردەم، چونکە عەقیدەیان هەڵدەماڵێت و کوفرەکانیان ئاشکرا دەکات و لای خەڵکی ئابڕویان دەبات، بۆیە هەموو هەوڵێکیان بووەتە تانەدان لە کتێبێکە و خاوەنی کتێبەکە، هەموو هەوڵێك دەدەن بۆ ئەوەی خەڵکی لێ دووربخەنەوە، بەڵام الحمدلله هەتا بێت خۆشەویستی ئەم کتابە و نووسەرەکەی لای مسوڵمانان زیاتر و زیاتر دەبێت، لەو کاتەوەی دژایەتی ئەم کتابە دەکرێت خەڵکێکی زیاتر ڕووی تێکردوە، وە ئەمەش فەزڵی الله ـیە. وە بە دانانی ڕەسمی ئەم کتابە چاوڕێی پاداشت دەکەم لە الله، چونکە تەنها بینینی ڕەسمی ئەم کتابەکە لەلایەن ئەشعەریەکانەوە دەبێتە هۆی خەم و خەفەتێکی زۆر لە دڵیاندا.

گەورەترین قوربانی کە کرابێت ١٠/ ١٥٤٤ - عَنْ حَبِيبٍ، قَالَ : شَهِدْتُ خَالِدَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْقَسْرِيَّ، وَخَطَبَ النَّاسُ بِوَاسِطِ يَوْمِ النَّحْرِ، فَقَالَ: أَيُّهَا النَّاسُ ارْجِعُوا فَضَحُّوا تَقَبَّلَ اللَّهُ مِنْكُمْ فَإِنِّي مُضِحٍّ بِالْجَعْدِ بْنِ دِرْهَمٍ، فَإِنَّهُ زَعَمَ أَنَّ اللَّهَ تبارك وتعالی لَمْ يَتَّخِذْ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا وَلَمْ يُكَلِّمْ مُوسَى تَكْلِيمًا، وَتَعَالَى اللَّهُ عَمَّا يَقُولُ الْجَعْدُ بْنُ دِرْهَمٍ . ثُمَّ نَزَلَ إِلَيْهِ فَذَبَحَهُ . ١٠/ ١٥٤٤ - لە حبیب ـەوە ووتی : ئامادەی خالد کوڕی عبد الله القسري بووم لەکاتێکدا لە واسط ووتاری بۆ خەڵکی دەدا لە ڕۆژی جەژنی قوربان ـدا، ووتی : ئەی خەڵکینە بگەڕینەوە و قوربانیەکانتان سەر ببڕن الله لێتانی قبوڵ بکات، وە منیش قوربانی دەکەم بە جعد کوڕی درهم ؛ چونکە پێی وایە الله تبارك وتعالی إبراهیم ـی نەکردوەتە خۆشەویستی خۆی، وە الله بە قسە کردن قسەی نەکردوە لەگەڵ موسی ـدا، بەرز وبڵندی بۆ الله لەوەی کە جعد کوڕی درهم دەیڵێت . پاشان بۆی دابەزی و سەری بڕی .

الله أكبر، الله أكبر، الله أكبر، لا إله إلا الله، الله أكبر، الله أكبر، ولله الحمد تقبل الله منا ومنکم جەژنتان پیرۆز و پڕ خۆشی بێت هەمیشە ان شاءالله خۆشی خۆتان دەرببڕن لەم ڕۆژانەدا چونکە ئەم ڕۆژانە ڕۆژانی تکبیر کردن خۆشی دەربڕین و خواردن و خواردنەوەن. داواکارم لە الله دوعا و عیبادەتی هەموو مسوڵمانێکی قبوڵ کردبێت و ئەم جەژنە بکاتە مایەی زیادبوونی ئیمان و عیزەت بۆ ئەهلی سوننە و زەلیلی و بچوك بوونەوە بۆ ئەهلی بیدەع.

تایبەت لە عەقیدە تایبەت لە سەلەف تایبەت لەچاپ و هەرزانی نرخ بۆ داواکردنی @Ktebxan1_bot کتێبخانەی خیرالقرون

ماشاء اللە لەم شاکارە چاپی نوێی بەناو بانگترین کتێبی عەقیدەیی سەلەف ( السنة لعبدالله بن الٳمام احمد) کوردی و عەرەبی باشترین چاپ و کوالێتی تجلید فەنی چاپی چەرم هاوشێوەی لوبنان شاموای یابانی لەڕوی ناوەڕۆك چەن تێبینیەک هەبوو چاککراوە لەڕووی دیزاین جوانترین دیزاینی بۆ کراوە هاوشێوەی چاپی عەرەبی لەڕووی کوالێتی باشترین چاپ کراوە. بەرهەمی کتێبخانەی خیرالقرون بەتاك و کۆ بەردەستە بۆ داواکردنی @Ktebxan1_bot کتێبخانەی خیرالقرون

ئەشعەریەکان جەهمین ٢٢- علی کوڕی حسن کوڕی شقیق دەڵێت : پرسیارم کرد لە عبد الله کوڕی المبارك چۆن پێویستە بۆمان پەروەرگارمان عز وجل بناسین؟ فەرمووی : لەسەرووی ئاسمانی حەوتەم لەسەر عەڕشەکەی، ئەوە ناڵێین کە جەهەمیەکان دەیڵێن : الله ئەوەتا لێرەیە لەسەر زەویە . ٢٤ - لە ابن المبارك ـەوە ووتی : پیاوێك پێی ووت : ئەی باوکی عبد الرحمن، ترسام لە الله عز وجل لە زۆری دوعا کردنم لە جەهمیەکان، فەرمووی : مەترسە، چونکە ئەوانە پێیان وایە ئەو پەرستراوەی تۆ کە لە ئاسمانە هیچ شتێك نییە و بوونی نییە. ٤١ - سلیمان کوڕی حرب دەڵێت : گوێم لە حماد کوڕی زید بوو باسی ئەو جەهمیانەی کرد، فه‌رمووی : ئەوانە هەوڵ ده‌ده‌ن کە بڵێن : هیچ شتێك لە ئاسماندا نییە . ٥٦- شاذ کوڕی یحیی دەڵێت : گوێم لە يزيد کوڕی هارون بوو و پێی وترا : جەهمیەکان کێن؟ فەرمووی : ئەوەی وا گومان دەبات کە ﴿ٱلرَّحۡمَـٰنُ عَلَى ٱلۡعَرۡشِ ٱسۡتَوَىٰ﴾ پێچەوانەی ئەوەیە کە لە دڵی عەوامی خەڵك جێگیر بووە، ئەوە جەهمیە . ــــــــــــ ئەشعەریەکان زیاتر لە جەهمیەکانی کۆن ڕقیان لەم کتابە و ئەثەرەکانی ناویەتی، چونکە زەندەقەکەیان کەشف دەکات لای خەڵکی و کوفرەکانیان بەدەردەخات.

ئەثەرێك لە کتابی السنة لعبد الله کە بوەتە تیرێك بۆ دڵی ئەشعەریەکان و ئەوانەی سیفەتەکانی پەروەردگار جێگیر ناکەن ٥١٩ - ئیمامی عبد الله دەڵێت: گوێم لە أبا معمر الهذلي دەیفەرموو : هەر کەس وا بانگەشە بکات کە الله عز وجل قسە ناکات و نابیستێت و نابینێت و توڕە نابێت و ڕازی نابێت و چەند شتێکی تری باسکرد لەو سیفاتانە، ئەوە کافرە بە الله عز وجل ئەگەر بینیتان ڕاوەستا بوو لەسەر بیرێك ئەوا فڕێی بدەنە ناو بیرەکەوە بەمە دینداری الله عز وجل دەکەم چونکە ئەوانە کافرن بە الله تعالی . ـــــــــــــــ حوکمی سەلەف بۆ ئەشعەریەکان و ئەوانەی سیفات جێگیر ناکەن بۆ پەروەردگار تەکفیر کردن و کوشتنیان بووە وە ئەمەشیان بە عیبادەت زانیوە و پێی نزیك بونەتەوە لە الله تعالی، نەك وەکوو ئەم سەردەمە بکرێن بە ئیمام و بە موسڵمان بزانرێن و بەرگریان لێبکرێت.

نەم بینوە لە ئێستادا هیچ کتابێك لەسەر ئەشعەریەکان قورس و گران بێت وەك ئەم کتابی السنة ـی عبد اللە کوڕی ئیمام أحمد ـە، جا گەورەترین کار و چاکە کە لەم سەردەمەدا ئەهلی سونە بیکەن بڵاو کردنەوەی ئەم کتابە و ئەثەرەکانی ناویەتی، مەگەر اللە تعالی بۆخۆی بزانێت چ پاداشتێکی هەیە چونکە دڵی هەرچی ئەشعەری و جەهمی کافرە توند دەکات، وە ڕەش دادەگیرسێن لەداخا وە دڵیان خەریکە بتەقێت کاتێك ئەو هەموو ئاثارە دەبینن دەربارەی ناو سیفاتەکانی پەروەردگارمان عز وجل کە ئەوان عەقڵە پوچەکەیان نایبڕێت الله تعالی بەو شێوازە بێت، چونکە ئەوان باوەڕیان بە خوایەك هەیە کە خۆیان دایانڕشتوە و یاسایان بۆ داناوە کە دەبێ ئاوا بێت و ئاوا نەبێت لعنهم الله . جا ئەی ئەهلی سونە هەر کەس لەلایەن خۆیەوە ڕۆژانە ئەثەرەکان کۆپی بکات و پاشان بیکات بە تیرێك و بیدات لە دڵی هەرچی ئەشعەری و جەهمی کافرە بە پۆستکردن و بڵاو کردنەوەی، یان هەرکەس لەلایەن خۆیەوە ئەم کەناڵە بڵاو بکاتەوە و بینێرێت بۆ هاوڕێی و دۆستەکانی . https://t.me/alsunaabdula

#ئاگاداریدان هەندێك کەناڵ پەیدا بوون کە هەوڵێکی زۆر ئەدەن دەربارەی سەرخستنی کوفری ئەشعەرییەکان و بە گەورە دانانی ئەشعەرییە زندیقە خبیثەکان کە یەکێك لە خاوەنی کەناڵەکان ناوی: (ڕەوەند شافعیە) کە چەن کەناڵێکی هەیە لە تەلەگرام و یوتوب کە بە نوسین و دەنگی زەمی ئەهلی سوننە دەکات و مەزهەبی ئەشعەرییەکان سەردەخات و ئەم زندیقە هەندێك داماو و زندیقی تری لە چوار دەورە کە خەریکی بڵاو کردنەوەی کوفرن هەندێك لە کەناڵەکانیان ناوی: (رواق الشافعية و ئەدەبی دین و دنیا و سەید عومەر و سەردەم دەرباز و زیاتر لەمانیش...) ئەم کەسانە سەری زمان و بنی زمانیان وەسفکردنی ئەم ئەشعەریانەیە و خۆشەویستیەکی زۆریان لە دڵدا هەیە بۆیان و باسێکی زۆری عیلم و جوهدی ئەو زانا ئەشعەریانە دەکەن، بەتایبەت ڕەوەند کە زنجیرە پۆست دەکات لەسەریان و ناوی ئەو زانایانە دەهێنێت کە ئەشعەریەکانیان بە موسڵمان زانیوە، هەموو بەڵگەکانیشی لەو بابەتەدا ابن تیمیة و زاناکانی خەلەف و موعاصرینن کە حسابی پوشێکیان بۆ ناکرێت لای شوێنکەوتوانی سەلەف، وە هەروەها ئەو کەسانەی کە زانا ئەشعەریەکان تەکفیر دەکەن زۆر قسەی ناشرینیان پێدەڵێت و بەبێ ڕەوشترینی کۆمەڵگا لە قەڵەمیان دەدات و بە گەنجی داماو و بێ عیلم و زانست وەسفیان دەکات، وە هەروەها مەزهەبی تەکفیرکردنی ئەشعەریە جەهمیەکانیش بە مەزهەبێکی فاسد دادەنێت. سەرەتا حەزم نەکرد ئاگاداری لێبدەم و بیناسێنم بە ئەهلی سوننە، بەڵام دواتر پێم وترا هەندێك لە سوننیەکان گوێ لە دەرس و دەوری دەگرن، وە لە ئێستاوە هەموو هەوڵێکی بۆ بەرگری کردن و بە موسڵمان دانانی ئەو زانا ئەشعەریە جەهمیە کافرانەیە، وە هەروەها لەگەڵ ئەوەشدا هەوڵێکی زۆر دەدات تا تەکفیر کردنی ئەشعەریەکان بە گومڕایی و گەمژەی و بێ عیلمی و زانست لای خەڵکی نیشان بدات، لەعنەتی الله لەخۆی و مەزهەبەکەیشی بێت، جا ئەوکاتە بە پێویستم زانی ئاگاداری لێبدەم و ئەهلی سوننە و مسوڵمانان ئاگادار بکەمەوە لە گومڕایی ئەم گومڕایە. داوا دەکەم لەوانەی شوێنکەوتەی ئاثارن و دەیانەوێت لە دینداریاندا شوێن پاکترین مەنهەجی دونیا بکەون، ئەوا دووربکەونەوە لەم کەسە و گوێ لە دەرس و دەوری مەگرن و لە کەناڵەکانیان دەربچن ئەگەر چی خاوەنی عیلمیش بێت، هیچ خێرێك لە عیلمێکدا نییە کە گومڕایی بەدوادا بێت، هەر وەکو چۆن هیچ خێرێك لە هەنگوینێکدا نییە کە ژەهری تێدابێت.

بۆ تێگەیشتنی زیاتر لەبابەتی لەفزیەکان و بەد حاڵی بوونی عمومیەکان و هاوشێوەکانیان لە بابەتی لەفزیەکاندا، خوێنەری ئەم پۆستەبن بە ئیزنی الله کافی دەبێت بۆ ئەوەی الله ویستی هیدایەتی پێی هەبێت لەو بابەتەدا: https://t.me/salafyummat/9978

بسم الله کردنەوەی دەرگایەکی بەردەوەم بۆ خێر و بەخشینەکانتان عبد الله کوڕی مسعود دەڵێت: هەرکەسێکتان دەتوانێت کە گەنجینەکەی لە ئاسماندا دابنێت، ئەوا با بیکات؛ چونکە لەوێ نە مۆرانە دەیخوات و نە دز دەستی پێی دەگات، چونکە بەڕاستی دڵی هەر مرۆڤێك لای گەنجینەکەیەتی. #الزهد_والرقائق_٢٢٣ واتە مرۆڤ دەبێت کردەوەی چاکە و خێر و سەدەقە و ئەو سامانەی لێی زیادە بنێرێت بۆ قیامەت و بیبەخشێت، چونکە ئەوە تەنها شتێکە کە پارێزراوە و نافەوتێت، هەروەها مرۆڤیش هەمیشە بیری لای ئەو شتەیە کە لای خۆشەویستە و کۆی کردووەتەوە؛ ئەگەر گەنجینەکەت لە ئاسمان بێت، دڵت هەمیشە لای قیامەتە و پاداشتی الله دەبێت، جا ئەو کەسانەی الله ڕزق و ڕۆزی خۆی ڕشتووە بەسەریاندا گەنجینەکانتان بنێرن بۆ قیامەت. جا بە ئیزنی الله هەڵمەتێکی بەخشینی درێژ خایەن و بەردەوام ڕادەگەیێنین بۆ هەموو موسڵمانانی ئەهلی سوننە، کە هەمیشە و بەردەوام بێت، کە لە ڕێیەوە موسڵمانان هەمیشە بەخشینەکانیان بکەن و ئێمەش بەیارمەتی الله و بە ئەمانەتەوە بیگەیێنینە دەستی ئەو کەسانەی کە شایستەترینن و لەحاڵێکی ناڕەحەتیدان لە ڕووی دارایەوە، وە وا بەرەو مانگێکی پڕ خێر و بەرەکەت و بەخشین دەچین کە مانگی ڕەمەزانی پیرۆزە، کە لەم مانگەدا هەژاران زیاتر پێویستیان بە بەخشینە وەك لە مانگەکانی تر، جا ئەوەی الله بەرەکەت و ڕزقی خۆی پێی بەخشیوە ئەوا مژدەت لێبێت بە فەزڵی اللە دەرگایەکی بەردەوامان بۆ کردویتەوە کە هەرکات ویستت دەتوانیت بەخشینەکانتی لێوە ئەنجام بدەیت، بەڕاستی ئەمەش فەزڵی الله ـیە و دەبێت سوپاسی بکرێت لەسەری. بەڕاستی زۆرێك لە ئەهلی سوننە لەحاڵێکی ناڕەحەتیدان لەڕوی دارایەوە، هەندێك هەیە قەرزارن، وە هەندێك هەیە ئیش و کارێکی وای نیە پێوەی بەڕێوە بچێت و کرێچیشە، وە هەیە نەخۆشە و پێویستی بە عیلاجە، جا دەبێت ئەوانەمان کە الله پێی بەخشیووین ئاگامان لەوانە بێت کە الله تاقیکردونەتەوە، چونکە ئەو سامانەی بەدەستەوەیە ئێستا هی تۆ نیە بەڵکو هی الله تعالی ـیەو تاقیکردنەوەیە بۆ تۆ تا بزانرێت ئەبەخشیت لێی یان دەستت دەقونچێنیت، جا مەڵێ من کەمم هەیە، بەڵکو لەو کەمە ببەخشە ئەوەندەی توانات هەیە، ئەگەر هەزار دیناری تەبعیش بێت، لە قیامەت دەزانی ئەو هەزار دینارە چەندە گەورە بووە لای اللە کە بەخشیوتە لەکاتێکدا خۆشت پێویستت پێی بووە، جا ببەخشن لەوەی کە خۆتان پێتان خۆشە و خۆشتان دەوێت چونکە ئەوە چڵە پۆپەی چاکەکاریە، أبو هریرة دەڵێت: کاتێك کەسێك دەمرێت، فریشتەکان دەڵێن: چی -خێر و سەدەقەیەکی- پێشخستووە؟ بەڵام خەڵکی دەڵێن: چی -ماڵ و سامانێکی- بەجێهێشتووە؟ بزانە فریشتەکان تەنها سەیری ئەو خێر و چاکانە دەکەن کە مردووەکە پێش خۆی ناردوویەتی بۆ قیامەت، چونکە تەنها ئەوە سوودی لێ دەبینێت. جا هەر موسڵمانێك نیازی خێر و بەخشینی یان دەرکردنی زەکاتی ماڵەکەی هەبوو ئەوا دەتوانێت بۆمان بنێرێت و ئێمەش بە ئەمانەتەوە بیگەینینە شوێنی خۆی بیدەین بە کەسانی موسڵمان و شایستە، وە ناردنەکەش لە ڕێگای: Fib و Fastpay ـەوە دەبێت؛ Fib: 0751 784 9809 Fastpay: 0776 463 9102 وە ناردنی خێر و زەکات و بەخشینەکانتان بۆمان هەمیشە بەردەوام دەبێت، درگای وەرگرتنی بە ئیزنی اللە داناخەین. بڵاوی بکەنەوە اللە جەزای خێری هەموو لایەك بداتەوە، هەرکەسێك ناڕەحەتیەك لەسەر برا موسڵمانەکەی لابدات، اللە بەهۆیەوە ناڕەحەتیەکی ڕۆژی قیامەتی لەسەر لادەبات، جا با هەموومان بەو نیەتەوە یارمەتی خوشك و براکانمان بدەین و لە ناڕەحەتی ڕزگاریان بکەین لعل الله بەهۆیەوە لە قیامەت ڕزگارمان بکات.

فەرموو پێشەوایان أحمد و إسحاق بە جەهمی و کافر بزانن پەردە لادان لەسەر چەواشەکاری لادەران لە مەنهەجی ئەهلی سوننەت و جەماعەت لە بابەتی لەفزدا هەمیشە دەبینین ئەهلی بیدەع پاش دروستکردنی ئەو عەقیدەیەی کە خۆیان دەیانەوێت دێن لە قورئان و فەرمودە و ئاثار کۆمەڵە دەقێك وەکو بەڵگە دەهێننەوە تا عەقیدەی خۆیانی پێ سەربخەن.      جاری وا هەیە بەڵگەکەیان ڕاستە، بەڵام بەڵگەهێنانەوەیان بەو دەقە بۆ بابەتەکە هەڵەیە، واتە بەڵگەکە قورئانە، یان فەرمودە و ئاثارێکی سەحیحە، بەڵام پەیوەندی بەو بابەتەوە نییە کە بیدعەچیەکە دەیهێنێتەوە بۆ خۆی، بەڵکو دەقەکە باسی بابەتێکی دیکە دەکات و بیدعەچیەکە بەزۆر دەیەوێت بەلای خۆیدا ڕایبکێشێت.      وە جاری وا هەیە بەڵگەکە خۆی لاواز و زەعیفە، واتە فەرموودە یان ئاثارێکی زەعیفە، لەم حاڵەتەدا دەقەکە وەکو بەڵگە وەرناگیرێت.       ئەی چی دەبێت ئەگەر نەیارانی ڕێبازی سەلەف دەقێك بهێننەوە بە بەڵگە بۆ خۆیان، وە لەسەر تێگەیشتنیان لەو دەقە خەڵکی تەکفیر بکەن بە ناحەق، وە دەقەکە لاواز و زەعیف بێت لەبەر ئەوەی ڕاویەکی مەجهولی تیادایە کە کەس نایناسێت، وە بیدعەچیەکەش خۆی دەزانێت لاوازە بەڵام نەخۆشی لوتبەرزی و لادان لە ڕێبازی سەلەف وای لێکردبێت بەڵگەی پێ بهێنێتەوە؛ وە لە الله تبارك وتعالی نەترسێت بەو هەموو تەکفیرە ناحەقەی دەیکات بەهۆی تێگەیشتنی سەقەتی خۆی و بەڵگەهێنانەوەی بە ئەثەرێکی لاواز؟! نمونەیەك:        قالَ الذَهبيُ: قَرَأت على أبي الْحُسَيْن الْحَافِظ أَنبأَنَا جَعْفَر بن عَليّ أَنبأَنَا السلَفِي أَنبأَنَا ثَابت بن بنْدَار أَنبأَنَا أَبُو بكر البرقاني قَرَأنَا على أَبِي الْعَبَّاسِ بْنِ حَمْدَانَ حَدَّثَكُم مُحَمَّد بن نعيم قَالَ سَمِعت مُحَمَّد بن يحيى الذهلي يَقُول: (الْإِيمَان قَول وَعمل يزِيد وَينْقص وَالْقُرْآن كَلَام الله غير مَخْلُوق بِجَمِيعِ جهاته وَحَيْثُ تصرف، وَلَا نرى الْكَلَام فِيمَا أَحْدَثُوا فتكلموا فِي الْأَصْوَات والأقلام والحبر وَالْوَرق وَمَا أَحْدَثُوا من المتلى والمتلي والمقرى والمقري فَكل هَذَا عندنَا بِدعَة وَمن زعم أَن الْقُرْآن مُحدث فَهُوَ عندنَا جهمي لَا يشك فِيهِ وَلَا يمترى). #العلو_للذهبي_٤٩٨ لادەرەکە دەڵێت: هەر کەسێك بڵێت: (ئەو قەڵەمەی قورئانی پێ دەنوسرێت، وە ئەو کاغەزەی قورئانی لەسەر دەنوسرێت، مخلوقە) ئەوە لەفزی و جەهمیە. وە دەڵێت: بەڵگەی من ئەمەیە (وَلَا نرى الْكَلَام فِيمَا أَحْدَثُوا فتكلموا فِي الْأَصْوَات والأقلام والحبر وَالْوَرق). لە وەڵامیدا دەڵێین: ئەگەر ئەثەرێکت لە  سەلەف دەست بکەوتایە نەدەچویت لە کتێبی الذهبي بەڵگە بهێنیتەوە بۆ عەقیدە بیدعیەکەت کە خۆت بە کافر و جەهمی دەزانیت، وە لە سەدەی هەشتەمدا ژیاوە، ئەمە نیشانی ئیفلاسیتانە لە بەڵگە لە کتێبەکانی سەلەفەوە.     وە محمد بن یحیی الذهلي رحمه الله ئیمامە و ئەیخەینە سەر سەروچاومان و قەدرێکی زۆر گەورەی هەیە لەلای ئەهلی سوننە. پاشان بێشەرمانە خۆت بەڵگە بە ئەثەرێك دەهێنیتەوە کە ڕاویەکی مەجهولی تیایدایە، ڕاویە مجهولەکە: محمد بن نعیم ـە، واتە هیچ کەسێك نازانێت ڕاویەکە کێیە بە لادەرەکەشەوە کە بەڵگەی پێ هێناوەتەوە.      پاشان لادەرەکە دێت ئەهلی سوننەت و جەماعەت تەکفیر دەکات نە لە الله دەترسێت وە نە شەرمیش دەکات.     دواتر ئێمە لە کتێبەکانی سەلەف ئێستا دوو بەڵگەی بۆ دەهێنینەوە لەلایەن دوو ئیمامی سەلەف، ئەوانیش إسحاقی کوڕی راهویه و أحمدی کوڕی حنبل رحمهم الله.        ئەگەر ڕاست دەکات لەگەڵ عەقیدەی خۆیدا دەبێت ئەم دوو ئیمامە بە جەهمی و لەفزی بزانێت، وە تەکفیریان بکات. قَالَ إِسْحَاقُ بنُ إِبرَاهِيمَ: «فَأَمَّا الْأَوْعِيَةُ فَمَن يَشُكُّ فِي خَلقِهَا؟» . قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: ﴿وَكِتَابٍ مَسْطُورٍ فِي رَقٍّ مَنْشُورٍ﴾ [الطور: ٣] . وَقَالَ: ﴿بَلْ هُوَ قُرآنٌ مَجِيدٌ فِي لَوْحٍ مَحْفُوظٍ﴾ [البروج: ٢١] . «فَذَكَرَ أَنَّهُ يُحْفَظُ وَيُسطَرُ»، قَالَ: ﴿وَمَا يَسْطُرُونَ﴾ [القلم: ١] . #خلق_أفعال_العباد ئیمامی إسحاق دەڵێت: (جا کێ شك و گومانی هەیە لە مخلوقێتی وعاء ـەکاندا؟) . . . پاشان بەڵگە بە چەند ئایەتێك دەهێنێتەوە . وعاء: واتە ئەو شتەی شتێکی تر دەگرێتە خۆی، بۆ نمونە جام، کاتێك ئاوی تێ دەکەیت جامەکە وعاء ـی ئاوەکەیە. إسحاق رحمه الله دەڵێت جا کێ شك و گومانی لە مەخلوقێتی وعاء ـەکان هەیە؟     پاشان بەڵگە بەم ئایەتە دەهێنێتەوە: قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: ﴿وَكِتَابٍ مَسطُورٍ فِي رَقٍّ مَنشُورٍ﴾ [الطور: ٣] . الله سوێند بەو کتێبە دەخوات کە لەناو پەڕاوە بڵاوەکاندا نووسراون، پەڕاوە بڵاوەکان وعاء ـن بۆ کەلامی الله چونکە کەلامی الله ـیان تیادا نووسراوە. وَقَالَ: ﴿بَلْ هُوَ قُرآنٌ مَجِيدٌ فِي لَوْحٍ مَحفُوظٍ﴾ [البروج: ٢١] . الله تبارك وتعالی دەربارەی قورئانی پیرۆز دەفەرموێت لەناو لوح المحفوظ ـدایە، واتە لوح المحفوظ وعاء ـە بۆ قورئانی پیرۆز. ⬇

     ئەگەر بوترێت باشە چۆن دەڵێیت ئەگەر بە حیبر و وەرەقەکە بوترێت مخلوق ئەوە قورئانەکە ناگرێتەوە؟ ئەوە دەڵێین: وەکو چۆن لە فەرموودەکەدا هاتووە و زانای سەلەف شەرحی کردووە سوتانەکە قورئانەکەی نەگرتەوە، ئەوە مەخلوقێتیەکەش نایگرێتەوە چونکە لە ئەسڵدا دوو شتی لەیەك جیاوازن. ئەگەر بوترێت ئێوە چۆن ئەو جیاکاریە دەکەن؟ چۆن قورئانە غیر مخلوقەکە جیا دەکەنەوە لە حیبر و وەرەقە؟        ئەوە دەوترێت: وەك چۆن لە فەرموودەکەدا هاتووە و سەلەف شەرحیان کردووە لە کاتی سوتاندا جلد و حیبرەکەیان جیا کردەوە لە قورئان، وە ئەو وەسفەی درا بە حیبر و جلدەکە، نەدرا بە قورئانەکە کە سوتانە، ئەوەی ئێمەش بە هەمان شێوە. ئەگەر بوترێت ئێوە زندیقن کە دەڵێن قورئان خۆی لە هەموو بارێکدا غیر مخلوقە بەڵام حیبر و وەرەقەکەتان وەسف کرد بە مەخلوقێتی، ئەگەر حیبر و وەرەقەکە مخلوق بێت ئەی قورئانە غیر مخلوقەکە کوا؟ چی دەمێنێتەوە؟!      ئەوترێت: وەك چۆن لە فەرموودەکەدا هاتووە و سەلەف شەرحیان کردووە ئەگەر حیبر و جلدەکە بسوتێت ئەوە قورئانەکە ناسوتێت، ئەوکات بە زانایانی سەلەف بڵێن هەی زندیقی لەفزی کەزابانە کە جلدەکە و حبیرەکە سوتا ئەی قورئانە غیر مخلوقە نەسوتاوکە کوا؟!!! ئەگەر بوترێت لەوکاتەدا مەخلوقێتی قورئانەکە دەگرێتەوە، ئەوکاتە لە بەرامبەردا ئەوترێت ئەی چۆن سوتان نایگرێتەوە؟ یان دەبێت هەردووکیان بیگرنەوە، یان دەبێت هەردووکیان نەیگرنەوە. خاڵە جەوهەریەکە ئەوەیە شتە مخلوقەکان لەبەر مەخلوقێتیان شتە مخلوقەکان کاریان تێدەکەن.      بەڵام کەلامی الله کە غیر مخلوقە هیچ شتێکی مخلوق کاری تێناکات و نایگۆڕێت، بۆیە کە دەنووسرێت و دەخوێندرێتەوە و لەبەر دەکرێت نابێتە مەخلوق، وە سیفەتی مەخلوقەکان هەڵناگرێت وەك چۆن سەلەف وتیان کاتێک حیبر و وەرەقە سوتان قورئانەکە خۆی ناسوتێت و گەڕانەوە سەر ئەو ئەسڵەی قورئانەکە غیر مخلوقە، وە وەرەقە و حیبرەکە مەخلوقن بۆیە ئەسووتێن، وە قسەیان لەوەدا نەکرد چۆن کە حیبر و وەرەقەکە سوتا قورئانەکە هیچی بەسەردا نایەت. وە دەربارەی  قورئان کاتێك دەخوێندرێتەوە و دەنووسرێت و لەبەر دەکرێت لەلایەن مرۆڤێکی مەخلوقەوە گەڕانەوە سەر ئەو ئەسڵەی قورئان غیر مخلوقە و بە ئەداکردنی بەندەکان نابن بە مەخلوق. ئێمەش کە دەڵێین حیبر و وەرەقە مەخلوقن و قورئانەکە خۆی غیر مخلوقە ئەوە دەگەڕێینەوە سەر ئەسڵی هەر دانەیەکیان. ئەگەر بوترێت باشە ئەم شتە چۆن؟ دەڵێین وەك چۆن لە چۆنیەتی نەسوتانی قورئانە غیر مخلوقەکە ناکۆڵینەوە لەکاتێکدا حیبر و وەرەقەکە دەسوتێن، بە هەمان شێوە لە چۆنیەتی بە مەخلوق نەبوونی قورئانە غیر مخلوقەکە ناکۆڵینەوە کاتێك حیبر و وەرەقەکە وەسف کران بە مەخلوقێتی.

ووتوە: ئایا دەنگ مەخلوق؟، ئایا لێو مەخلوقە؟ ئایا دەست مەخلوقە؟ ئایا قەڵەم و کاغەز مەخلوقە؟ بەڵکو ڕەدیان داونەتەوە بە ئایەتەکانی قورئان، فەرموویانە: ئایا فڵانە ئایەت مەخلوقە، هتد.....، ئەمەش ئەوە دەردەخات لەفزیەکان لەکاتی وتنی لەفز بە قورئان مەخلوقە مەبەستیان خودی قورئانەکە بووە نەك کردەوەی بەندەکان. وە بەڵگەیەکی ترمان دەربارەی ئەوەی ئەو وشەیانەی لەفزیەکان بەکاریان دەهێنا هەم قورئانی دەگرتەوە وە هەم کردەوەی بەندە عەقیدەی لەفزیە غیر مەخلوقیەکانە، چونکە ئەوان دەڵێن لفظ ملفوظە، وە کتابة مکتوبە، وە لەلای ئەوان ئەمانە هەردوو قورئانن، وە هەم لفظ قورئانە هەم ملفوظ، هەم کتابة قورئانە هەم مکتوب، خۆ ئەگەر لفظ و کتابة تەنها مانای کردەوەی بەندەیان هەبوویایە ئەوە لەفزیە غیر مخلوقیەکان کردەوەی بەندەیان یەکسان کردووە بە کەلامی الله کاتێك دەڵێن لفظ ملفوظە، وە کتابة مکتوبە، وە ئەمەش کەسێکی تێگەیشتو نایڵێت. کەسانێك دەڵێن ئێوە تەفسیلاتێك دەدەن دەربارەی حیبر و وەرەقە کە سەلەف نەیداوە، ئێوە چۆن ئەو تەفسیلە دەدەن؟ سەلەف دەربارەی قورئان یەکەمجار دەیانفەرموو قورئانی کەلامی الله ـیە واتە نە دەیانوت مخلوقە نە دەشیانوت غیر مخلوقە، لەبەر ئەوە نەیاندەوت چونکە بابەتەکە ڕوون بووە لایان، واتە کە وتت کەلامی الله ـیە پێویست ناکات بڵێیت مخلوقە یان غیر مخلوق چونکە کە وتت کەلامی الله ـیە ئیتر ڕوونە کە هەموو شتێکی الله مخلوق نییە.       پاشان کە جەهمیەکان دەرچوون و وتیان قورئان کەلامی الله ـیە و مخلوقە، سەلەف گەڕانەوە سەر ئەسڵ و لە بەرامبەردا وتیان مخلوق نییە، وە کەس نەیوت ئەمەتان لە کوێ هێنا؟ چونکە وتنی قورئان کەلامی الله ـیە واتا غیر مخلوقە، وە پاشان لەڕووی عەقڵێشەوە هیچ شتێکی الله نابێت مخلوق بێت وەك چۆن هیچ شتێکی بەندە نابێت غیر مخلوق بێت.      وە دەربارەی حیبر و وەرەقە هیچ کەسێك لە سەلەف شکی لەوە نەبووە لە هەموو کاتێکدا مخلوقن، ئەوەش ئەسڵە، وە ئەو وەسفەی ئەدرێتە پاڵ حیبر و وەرەقە قورئانەکە کە کەلامی الله ـیە ناگرێتەوە، بەم شێوەیە نایگرێتەوە: صالح دەڵێت: بۆی باسکردم باوکم فەرمووی، بۆی باسکردین عبدالمؤمن لە داود وتی: پرسیارم لە أبو العالية کرد دەربارەی فرۆشتی موسحەف؟      فەرمووی: گەر ئەوان پێتی نەفرۆشن ئەوا تۆ نایکڕی.    بەڵام الشعبي فەرمووی: دەست حەقی کارەکەیان و کاغەزەکەت پێ ئەفرۆشن، کتێبی الله نافرۆشن. #مسائل_الإمام_إحمد_رواية_صالح_١٠٨١ سحنون دەڵێت : ابن وهب عن ابن لهيعة و يحيى بن أيوب عن عمارة بن غزية عن ربيعة وتوویەتی: فرۆشتنی موسحەف ئاساییە، تەنها کاغەز و حیبر و کاری دەستی ئەفرۆشێ. #المدونة_الكبرى_٣_٤٢٩ عبدالملك بن حبيب دەڵێت: بە کرێ گرتنی کەسێك بە پارە بۆ فێرکردنی قورئان بریتیە لە بەکرێ گرتنی لاشەکە کە خەریك دەبێت بەم کارە، نەك نرخ بێت بۆ قورئانەکە، هەروەك چۆن فرۆشتنی موسحەف تەنها بریتیە لە فرۆشتنی کاغەزەکان و نوسینەکە و پیشەکە، فرۆشتنی ئەو شتە نیە کە لەناو موسحەف دایە -واتا قورئانەکە- #الرسالة_المفصلة_لأحوال_المتعلمين_١٠٧ بڕوانە لێرەدا دەست حەقی کارەکەیان کە کردەوەی بەندەیە جیاکردەوە لە کتابی اللە کە قورئانە أبو عبيد القاسم بن سلام دەڵێت: لە فەرموودەدا هاتووە: (لو جعل القرآن في إهاب ثم ألقي في النار ما احترق).     واتە: ئەگەر قوڕئان بخرێتە ناو پیستێك پاشان فڕێ بدرێتە ناو ئاگر ئەوا ناسوتێت.    أبو عبيد دەڵێت: ماناکەی ئەمەیە: هەر کەسێك الله فێری قوڕئانی بکات ئەوا بە ئاگر ئەو کەسە ناسوتێنێت، لاشەی کەسەکەی کرد بە شوێنێك بۆ قورئانەکە وەکو پێست، ئەمەش ووتەی الأصمعي ـە.      وە کەسانی تر وتوویانە: ئەمە لە سەردەمی پێغەمبەر بووە️ ﷺ  موعجیزەیەك بووە بۆی، دوای ئەوە نەماوە، هەروەك چۆن بەڵگە و نیشانە لە سەردەمی پێغەمبەران عليهم السلام هەیە پاشان نامێنێت دوای پێغەمبەران.      وە ووتراوە: مەبەستی ئەوەیە پێستەکە دەسوتێت قورئانەکە ناسوتێت. #الغریبین_في_القرآن_والحديث_١_١١٨ ابن قتيبة: هەمان ئەو سێ ووتەیە نەقل دەکات دەربارەی شەرحی فەرموودەکە کە أبو عبيد نەقلی کرد، لە نەقل کردنی ووتەی سێیەمدا دەڵێت: مەبەستی ئەوەیە گەر قورئان بنوسرێت لە پێستێکدا، پاشان فڕێ بدرێتە ناو ئاگر، ئەوا پێستەکە و حیبرەکە ئەسوتێن قوڕئانەکە ناسوتێت. #تأويل_مختلف_الحديث_٢٩١ تەماشا بکە دەڵێت: (مەبەستی ئەوەیە پێستەکە دەسوتێ قورئانەکە ناسوتێ).      واتە ئەو پێستەیەی قورئانەکەی لەسەر نووسراوە بە حیبر دەسوتێت بەڵام قورئانەکە خۆی ناسوتێت، واتە سوتانەکە پێستەکە و حیبرەکەی گرتەوە قورئانەکەی نەگرتەوە، بە هەمان شێوە مەخلوقێتی پێستەکە و حیبرەکە دەگرێتەوە بەڵام قورئانەکە ناگرێتەوە.

دەربارەی ئەو دەستەواژانەی لەفزیە جەهمیەکان بەکاریان هێنا بۆ وەسفکردنی قورئان بە مەخلوق لێرە و لەوێ دەبینین کەسانێك بە نەزانی دەربارەی بابەتی لەفز قسە دەکەن، ئێمەش بەباشمان زانی عەقیدەی ئەهلی سوننە لەو بابەتەدا ڕوون بکەینەوە وەکو چۆن لە کتێبەکانی سەلەف ـدا هاتوە.       لەفزیەکان ئەوانە بوون کە چەند دەستەواژەیەکیان بەکارهێنا بۆ بە مەخلوق دانانی قورئان کە سەرلێتێکدەربوون، واتە دەستەواژەکان دوو مانایان لەخۆ دەگرت، هەم قورئانەکەی دەگرتەوە وە هەم کردەوەی بەندەش، بەڵام ئەوان بە مەبەستی مەخلوق دانانی قورئانەکە وایان دەوت نەك کردەوەی بەندە، بۆیە زانایانی ئەهلی سوننە بە جەهمیان دانان، بەڵکو بگرە بە خراپترینی جەهمیەکانیان لەقەڵەم دان.       ئەو دەستەواژانەی ئەوان بەکاریان دەهێنا بریتیبوو لە (تلاوة/لفظ/قراءة)ـی من بۆ قورئان مەخلوقە، یان قورئان بە (تلاوة/ لفظ/قراءة)ـی من مەخلوقە. ئەم دەستەواژەیانە هەم قورئان دەگرێتەوە هەم کردەوەی بەندەش. نمونەیەك:      دەستەواژەی (قراءة) لە ئەسڵدا مەبەست لێی کردەوەی بەندەیە، واتە کردەوەی خوێندنەوە، وە دەستەواژەی (قرآن) لە ئەسڵدا مەبەست لێی قورئانە، واتە ئەو قورئانەیە کە دەیخوێنینەوە و لە موسحەفدا نووسراوە و الله قسەی پێ کردووە.    لە عەرەبیدا ڕاستە هەریەکیان مانایەکی جیاوازی هەیە، بەڵام دەکرێت دانەیەکیان بە مانای ئەوی دیکەش بەکاربهێندرێت. أبو عبید القاسم بن سلام دەڵێت: (يقال: قرأت قراءة وقرآنا، بمعنى واحد) واتە: (قرأت قراءة، وقرأت قرآنا، بە یەك مانان) .     واتە کاتێك دەڵێیت قرأت قراءة، وقرأت قُرآنا هەردووکیان بە مانای ئەوە دێت کە قورئانم خوێندەوە لەم نمونەیەدا.     واتە قراءة و قُرآن دەکرێت هەردووکیان بۆ مەبەستی ئەوەی تریان بەکار بهێندرێت لەکاتێکدا لە ئەسڵدا بۆ دوو شتی جیاواز ناودەهێندرێن. وَقَوله : (إِنَّ عَلَیۡنَا جَمۡعَهُۥ وَقُرۡءَانَهُۥ) أَي : جمعه فِي صدرك و (قرآنه) أَي: نيسر قِرَاءَته عَلَيْك؛ فالقرآن هَاهُنَا بِمَعْنى القِراءَة. #تفسير_السمعاني لێرەدا ئەڵێت: (فالقرآن هَاهُنَا بِمَعْنى القِراءَة) قورئان لێرەدا بەمانای القِراءَة دێت.       خۆی ئایەتەکە نووسراوە القرآن کەچی مانای القِراءَة دەدات بە دەستەوە. جا لێرەوە پیسی و چەپەڵی لەفزیەکان دەردەکەوێت، زانیویانە چ وشەیەك هەڵدەبژێرن، وشەیەکیان هەڵبژاردووە هەم قورئانەکەی پێ بکەنە مەخلوق، وە هەم بڵێن مەبەستمان کردەوەکەی خۆمانە، وشەکانی لفظ و تلاوة ـش هەمان مانایان تیایدایە، دەتوانرێت مەبەست پێی قورئان بێت، وە مەبەست پێی کردەوە بێت، واتە هەردووکیان دەگرێتەوە، وە لەفزیەکان کاتێك لەو سیاقەدا بەکاری دەهێنن مەبەستیان قورئانەکەیە، چونکە ئەگەر مەبەستیان قورئانەکە نەبویایە وشەیەکیان بەکارنەدەهێنا هەم قورئانەکە بگرێتەوە هەم کردەوەی خۆیان.      وەئەگەر مەبەستیان مەخلوقێتی کردەوەی خۆیان بوویایە ئەوە دەیانوت کردەوەکانمان مەخلوقە لە کاتی قورئان خوێندنەوەدا، نەك وشەیەك بەکاربهێنن مانای قورئانەکەش بگرێتەخۆی.       وەك چۆن ئەهلی سوننەت و جەماعەت وتوویانە کردەوەی خۆمان مەخلوقە لە هەموو کاتێکدا و کەسیش نەهاتووە بڵێت نابێت لەکاتی خوێندنەوەی قورئاندا بوترێت کردەوەکانم مەخلوقە، بەڵکو نەهی و ڕێگریەکە بۆ ئەوەیە وشەیەك بەکارنەهێندرێت کە هەم قورئان و هەم کردەوەکەش بگرێتەوە، وە کردەوەی بەندە هیچ ناگرێتەوە جگە لە کردەوەی بەندە نەبێت، بەڵام دەستەواژەی قورئان بە قراءة ـی من مخلوقە یان قراءة ـی من بۆ قورئان مخلوقە مانای ئەوەی تێدایە قورئانەکە مخلوقە، هەربۆیە نابێت ئەم دەستەواژەیانە بەکاربهێندرێت بۆ تەعبیرکردن لە دروستکراوێتی کردەوە لە کاتی قورئان خوێندندا. وە مەبەستی لەفزیەکان لە قسەکانیان ئەوەیە کاتێك قورئان دەخوێنن، بە خوێندنەوەی ئەوان قورئان دەبێتە مەخلوق، کاتێك دەینووسن بە نووسینی ئەوان دەبێتە مەخلوق، وە اللالکائي مەبەستی لەفزیەکانمان بۆ ڕون دەکاتەوە دوای ئەوەی دەیداتە پاڵ زیاتر لە ٥٠ زانا کە وتوویانە ئەوەی بڵێ لەفزم بە قورئان مەخلوقە وەك ئەوە وایە بڵێ قورئان مەخلوقە، پاشان ووتەی ١٥ زانا نەقل دەکات دەربارەی لەفزییەکان، پاشان اللالکائي دەڵێ: ووتەی ئەم پێشەوایانە رضي الله عنهم بۆ ئەوە گەڕایەوە کە قورئان بە حەقیقی لە الله بیستراوە، وە کاتێك قورئانخوێن ئەیخوێنێت قورئان بە لەفزی قورئانخوێنەکە وەك کەلامی خەڵکی نیە کاتێك دەری دەبڕێ تا ببێتە مەخلوق، کەلامی الله لە کەلامی مەخلوقەکان ناچێت چونکە غەیر مەخلوقە. #شرح_أصول_اعتقاد_٣٥٣_٣٥٤ وە بەڵگەیەکی ترمان کە لەفزیەکان کاتێك دەیانوت: لەفزمان بە قورئان مەخلوقە، مەبەستیان قورئانەکە بووە نەك کردەوەی بەندە، ڕەدی زانایانی ئەهلی سوننەیە بۆیان: کاتێك ڕەدی لەفزیەکان دەدەنەوە دەڵێن: ئایا بسم الله الرحمن الرحیم مەخلوقە؟! ئایا فڵان ئایەت مەخلوقە، ئایا هتد.....، هیچ یەکێك لە زانایانی ئەهلی سوننە کاتێك ڕەدی لەفزیەکانیان داوەتەوە نەیان

السنة لعبد الله بە شێوه زاری بادینی لەم کەناڵەوە https://t.me/a1suna_abdula

ئامۆژگاریم بۆ خۆم و هەموو موسڵمانان و ئەهلی ئیمان ئەوەیە کە بگەڕێنەوە بۆ کتێبەکانی ئەهلی سونە وەکو کتێبەکانی: - السنة لعبد الله بن الإمام احمد - السنة لأبي بكر الخلال - السنة لحرب الکرماني - الشریعة للآجري - الإبانة الكبرى لإبن بطة ئیمانی ڕاست و دروست و بیروباوەڕی ئەهلی سونە لەناو ئەم کتێبانەدایە، بەڕاستی لەم سەردەمە پڕ فیتنە و جەهل و نەزانیەدا، سەلامەتی و ئیمانی پاك لەخوێندنەوەی ئەم کتێبانە دەدۆزیتەوە، بیروباوەڕ و ئیمانی خۆتان بە خوێندنەوی ئەم کتێبانە ڕاست بکەنەوە ئەی موسڵمانان، بەڕاستی بوونی ئەم کتێبانە گەورەترین نیعمەتن بۆ موسڵمان ئەگەر قەدری بزانن. السنة لعبد الله: https://t.me/alsunaabdula السنة للخلال: https://t.me/alsunaxalal

کتابی السنة للخلال بە کوردی لەمەودوا تەنها لەم کەناڵەوە بڵاو دەکرێتەوە، زیادی بکەن و بڵاوی بکەنەوە بارك الله فیکم https://t.me/alsunaxalal

٣٨٨ - أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي هَارُونَ، أَنَّ إِسْحَاقَ بْنَ إِبْرَاهِيمَ بْنِ هَانِي حَدَّثَهُمْ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ: لَوْ لَمْ تَسْمَعْ مِنْ أَبِي هَمَّامٍ إِلَّا حَدِيثَ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ رحمه الله كَانَ حَسْبُكَ. وَكَانَ أَبُو هَمَّامٍ حَدَّثَنَا، عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَوْذَبٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ كَثِيرٍ مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ: "جَاءَ عُثْمَانُ فِي جَيْشِ الْعُسْرَةِ بِأَلْفِ دِينَارٍ، فَصَبَّهَا فِي حِجْرِ النَّبِيِّ ﷺ، فَجَعَلَ يُدْخِلُ يَدَهُ فِيهَا وَيَقُولُ: «مَا ضَرَّ ابْنَ عَفَّانَ مَا عَمِلَ بَعْدَ الْيَوْمِ، مَا ضَرَّ ابْنَ عَفَّانَ مَا فَعَلَ بَعْدَ الْيَوْمِ». ٣٨٨ - إسحاق کوڕی إبراهیم کوڕی هانئ دەڵێت: گوێم لە أبو عبد الله بوو دەیفەرموو: ئەگەر لە أبي همام هیچ شتێکی ترت نەبیستبا جگە لە فەرموودەکەی عثمان کوڕی عفان نەبێت رحمه الله، ئەوە بەست بوو -بۆ نیشاندانی گەورەیی و ڕاستگۆیی ئەو گێڕەرەوەیە-. وە أبو همام بۆی باسکردبووین، لە ضمرة کوڕی ربیعة، لە عبد الله کوڕی شوذب، لە عبد الله کوڕی القاسم، لە کثیر مەولای عبد الرحمن کوڕی سمرة، لە عبد الرحمن کوڕی سمرة ـەوە رضي الله عنه وتی: عثمان لە کاتی -ئامادەکاری- بۆ جەیشی العسرة -سوپای سەختی-(١)، هەزار دیناری -زێڕی- هێنا و کردییە باوەشی پێغەمبەرەوە ﷺ، پێغەمبەریش ﷺ دەستی موبارەکی دەخستە ناو -دینارەکان- و دەیجوڵاندنەوە و دەیفەرموو: هیچ زیانێك بە کوڕی عفان ناگات لەوەی دوای ئەمڕۆ دەیکات، هیچ زیانێك بە کوڕی عفان ناگات لەوەی دوای ئەمڕۆ دەیکات. ـــــــــــــــ ١- جەیشی العسرة -سوپای سەختی- چی بوو؟ جەیشی العسرة: ناوی ئەو سوپایەیە کە پێغەمبەر ﷺ لە ساڵی ٩ ـی کۆچیدا بۆ غەزای تەبووك ئامادەی کرد، ناونانی بە سوپای سەختی لەبەر چەند هۆکارێك بوو: - کاتی سەخت: کاتی لێکردنەوەی خورما و گەرمای تاقەتپڕوکێنی هاوین بوو. - دوژمنی بەهێز: بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئیمپراتۆریەتی ڕۆم دەچوون کە لەو سەردەمەدا گەورەترین هێزی سەربازی جیهان بوو. - ڕێگای دوورودرێژ: مەودای نێوان مەدینە و تەبووك زۆر دوور بوو. - هەژاری و کەم دەرامەتی: موسڵمانان لە دۆخێکی ئابووری زۆر سەختدا بوون و پێداویستییەکانی جەنگ زۆر کەم بوو. لەبەر ئەم هۆکارانە، پێغەمبەر ﷺ داوای لە هاوەڵانی کرد کە هەموو توانایەکیان بخەنەگەڕ بۆ بەخشین و ئامادەکردنی سوپاکە.