OU PHANNARITH (Cybersecurity)

បើអានហើយមិនប្រយ័ត្ន ហេគភ្លាម! អានដោយការទទួលខុសត្រូវ! ពាក្យថ្មីដើម្បីឆបោក! @OUPNarith

អត្ថបទទី ៧០៖ មិនបាច់ហត់ជួលចារកម្មតាមដានទេ! គ្រាន់តែ Add Friend អ្នក ក៏ដឹងរឿងសម្ងាត់មួយស្ថាប័នបាត់ទៅហើយ! ព័ត៌មានលំអិត https://secudemy.com/digital-footprint-osint-hacker-perspective/ 📲 Follow our social media: ដើម្បីទទួលបានចំណេះដឹង និងការដាស់តឿនអំពីសុវត្ថិភាពបច្ចេកវិទ្យាជារៀងរាល់ថ្ងៃ៖ Telegram 🔗 https://t.me/OUPNarith 🔗 https://t.me/secudemy Facebook 🔗 https://web.facebook.com/infosecnarith #SecuDemy #ISACCambodia #StaySafeOnlineCambodia #CambodiaCyberResilience

អត្ថបទទី ៦៩៖ ខ្ញុំមិនដែលលេងវាផង គេ Hack យ៉ាងម៉េចកើត? ស្ដាប់ហេតុផលពិតដែលមនុស្សចាស់តែងតែយល់ខុស! ព័ត៌មានលំអិត https://secudemy.com/digital-asset-inventory-abandoned-accounts-risks/ 📲 Follow our social media: ដើម្បីទទួលបានចំណេះដឹង និងការដាស់តឿនអំពីសុវត្ថិភាពបច្ចេកវិទ្យាជារៀងរាល់ថ្ងៃ៖ Telegram 🔗 https://t.me/OUPNarith 🔗 https://t.me/secudemy Facebook 🔗 https://web.facebook.com/infosecnarith #SecuDemy #ISACCambodia #StaySafeOnlineCambodia #CambodiaCyberResilience

បើ Telegram ត្រូវគេលួច មិនដឹងទៅពឹងអ្នកណា? នេះវិធីដោះស្រាយដោយខ្លួនឯង ព័ត៌មានលំអិត https://secudemy.com/how-to-recover-hacked-telegram-account/ 📲 Follow our social media: ដើម្បីទទួលបានចំណេះដឹង និងការដាស់តឿនអំពីសុវត្ថិភាពបច្ចេកវិទ្យាជារៀងរាល់ថ្ងៃ៖ Telegram 🔗 https://t.me/OUPNarith 🔗 https://t.me/secudemy Facebook 🔗 https://web.facebook.com/infosecnarith #SecuDemy #ISACCambodia #StaySafeOnlineCambodia #CambodiaCyberResilience

គេមកទៀតហើយ! បើកតាមកុំព្យូទ័រ បានហេគ! សូមប្រុងប្រយ័ត្ន កុំបើកវាឲ្យសោះ! @OUPNarith

«មនុស្សបានធ្វើបាតុកម្មនៅខាងក្រៅក្រសួងកិច្ចការឌីជីថលរបស់ប្រទេសប៉ូឡូញ ដោយទាមទារឱ្យមានការគ្រប់គ្រង និងតាមដានកាន់តែតឹងរ៉ឹងលើបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI)។ ការតវ៉ានេះត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយ Democratism ដែលជាចលនាសង្គមមួយជំរុញឱ្យមានការជជែកដេញដោលអំពីរបៀបដែល AI និងបច្ចេកវិទ្យាមនុស្សយន្តប៉ះពាល់ដល់ទីផ្សារការងារ។ @OUPNarith

ល្បិចឆបោកតាមទូរស័ព្ទ! @OUPNarith

ROBOT កាលពីជាង ២០ ឆ្នាំមុន នៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត! @OUPNarith

យើងមិនអាចគ្រប់គ្រងហានិភ័យដែលអ្នកមិនបានកំណត់អត្តសញ្ញាណបានទេ៖ មូលដ្ឋានគ្រឹះនៃសន្តិសុខអ៊ីនធឺណិត (Cybersecurity) សន្តិសុខសាយប័រប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពចាប់ផ្តើមដោយការដឹងថាតើមានហានិភ័យអ្វីខ្លះ — ពីព្រោះហានិភ័យដែលមិនត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណ មិនអាចត្រូវបានកាត់បន្ថយ ឬគ្រប់គ្រងបានឡើយ។ ខាងក្រោមនេះគឺជាសសរស្តម្ភជាមូលដ្ឋានចំនួនបីដែលស្ថាប័ននីមួយៗគួរតែពង្រឹង៖ 1️⃣ ការកំណត់អត្តសញ្ញាណហានិភ័យ (Risk Identification) – ដឹងពីអ្វីដែលអ្នកកំពុងការពារ កម្មវិធីគ្រប់គ្រងហានិភ័យដែលរឹងមាំ ចាប់ផ្តើមដោយការកំណត់អត្តសញ្ញាណរាល់ទ្រព្យសម្បត្តិសំខាន់ៗ និងភាពងាយរងគ្រោះដែលអាចកើតមានទាំងអស់៖ • ព័ត៌មាន កម្មវិធី និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធព័ត៌មានវិទ្យា (IT infrastructure) • សេវាកម្មភាគីទីបី អ្នកទទួលម៉ៅការបន្ត និងអ្នកម៉ៅការ • ចំណុចខ្សោយផ្នែកបច្ចេកទេស នីតិវិធី និងមនុស្ស ការកំណត់អត្តសញ្ញាណហានិភ័យធានាថា គ្មានការគំរាមកំហែងណាមួយត្រូវបានមើលរំលងឡើយ ហើយវាផ្តល់នូវមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ការវិភាគ និងការដោះស្រាយបន្តទៀត។ 2️⃣ ការវិភាគការគំរាមកំហែង និងភាពងាយរងគ្រោះ (Threat and Vulnerability Analysis) – យល់ពីស្ថានភាពទូទៅ ការកំណត់អត្តសញ្ញាណហានិភ័យគឺមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ទេ — អ្នកត្រូវតែយល់អំពី៖ ✔ ការគំរាមកំហែង (ផ្ទៃក្នុង និងខាងក្រៅ) ✔ លទ្ធភាពកើតឡើង និងផលប៉ះពាល់ដែលអាចកើតមាន ✔ របៀបដែលភាពងាយរងគ្រោះអាចត្រូវបានគេវាយប្រហារ បច្ចេកទេសទូទៅរួមមាន៖ • ការធ្វើគំរូនៃការគំរាមកំហែង (Threat modeling ដូចជា STRIDE, PASTA, VAST) • ការប្រជុំប្រមូលផ្តុំមតិ (Brainstorming) • ការវិភាគសេណារីយ៉ូ និងការត្រួតពិនិត្យសន្តិសុខ នេះជួយបំប្លែងទិន្នន័យហានិភ័យឆៅ ទៅជាព័ត៌មានដែលអាចចាត់វិធានការបាន។ 3️⃣ បញ្ជីហានិភ័យ (Risk Register) – ឃ្លាំងផ្ទុកទិន្នន័យរស់រវើករបស់អ្នក នៅពេលដែលហានិភ័យត្រូវបានកំណត់ និងវិភាគរួច ពួកវាគួរតែត្រូវបានកត់ត្រានៅក្នុងបញ្ជីហានិភ័យ (Risk register) ដែលមានភាពសកម្មជានិច្ច៖ ➡ តាមដានអ្នកទទួលខុសត្រូវលើហានិភ័យ និងម្ចាស់ទ្រព្យសម្បត្តិ ➡ ចងក្រងឯកសារពីការគំរាមកំហែង ភាពងាយរងគ្រោះ និងផលប៉ះពាល់ ➡ ត្រួតពិនិត្យវឌ្ឍនភាពនៃការដោះស្រាយហានិភ័យ ➡ វាយតម្លៃឡើងវិញ នៅពេលដែលស្ថានភាពនៃការគំរាមកំហែងមានការវិវឌ្ឍ បញ្ជីហានិភ័យគឺមានតម្លៃលើសពីត្រឹមជាឯកសាររដ្ឋបាល — វាគឺជាបេះដូងនៃការគ្រប់គ្រងហានិភ័យសកម្ម។ ការកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងការចងក្រងឯកសារហានិភ័យមិនមែនជាជម្រើសទេ។ វាគឺជាជំហានដំបូងឆ្ពោះទៅរកការគ្រប់គ្រងហានិភ័យដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធច្បាស់លាស់ និងប្រព្រឹត្តទៅជាបន្តបន្ទាប់។ @OUPNarith

កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ នាយកដ្ឋានប្រឆាំងបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យា បានបើកការស្រាវជ្រាវ និងបង្រ្កាបលើករណីឆបោកប្រាក់តាមបណ្ដាញសង្គម ក្រោមរូបភាពលួងលោមស្នេហា ដោយមានការសម្របសម្រួលពីព្រះរាជអាជ្ញាអមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ នាយកដ្ឋានបានឃាត់ខ្លួនជនសង្ស័យ ០១រូប ឈ្មោះ ស.ច.ណ ភេទស្រី ជនជាតិខ្មែរ។ តាមរយៈការស្រាវជ្រាវ សមត្ថកិច្ចកំណត់បានថា ជនសង្ស័យរូបនេះបានលក់លេខទូរសព្ទ និងគណនីធនាគាររបស់ខ្លួនឱ្យទៅក្រុមឧក្រិដ្ឋជន ហើយទទួលបានប្រាក់កម្រៃពីអំពើទុច្ចរិតនេះ។ ក្រុមឧក្រិដ្ឋជនបានប្រើប្រាស់លេខទូរសព្ទ និងគណនីធនាគារនោះជាមធ្យោបាយទទួលផលបទល្មើស នៃអំពើឆបោកប្រាក់របស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ បច្ចុប្បន្នជនសង្ស័យខាងលើ ត្រូវបាននាយកដ្ឋានឃាត់ខ្លួន និងកសាងសំណុំរឿងបញ្ជូនទៅកាន់អយ្យការអមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ដើម្បីបន្តចាត់ការតាមផ្លូវច្បាប់។ «យើងរួមគ្នា ប្រឆាំង ទប់ស្កាត់ និងលុបបំបាត់បទល្មើសតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា» @OUPNarith

ហានិភ័យសាយប័រ (Cyber risk) គឺអាស្រ័យទៅលើបរិបទ។ កត្តាដែលជះឥទ្ធិពលដល់ហានិភ័យពិតប្រាកដរួមមាន៖ • កម្រិតសំខាន់នៃទ្រព្យសកម្ម (Asset criticality) • លទ្ធភាពនៃការវាយលុកបាន (Exploitability) • ភាពបើកចំហរប្រឈមនឹងអ្នកវាយប្រហារ (Exposure to attackers) • វិធានការសន្តិសុខដែលមានស្រាប់ (Existing security controls) ប្រព័ន្ធពីរអាចមានចន្លោះប្រហោង (Vulnerability) ដូចគ្នាបេះបិទ ប៉ុន្តែអាចបង្កជាកម្រិតហានិភ័យដល់អាជីវកម្មខុសគ្នាទាំងស្រុង។ ម៉ាស៊ីនមេសម្រាប់អភិវឌ្ឍន៍ផ្ទៃក្នុង (internal development server) ដែលមានសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់មានកម្រិត អាចមានការប្រឈមមុខនឹងការវាយប្រហារទាប។ ចំណែកឯប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការជាក់ស្តែង (production system) ដែលភ្ជាប់ទៅកាន់អ៊ីនធឺណិត និងរក្សាទុកទិន្នន័យរសើប (sensitive data) អាចបង្កជាហានិភ័យអាជីវកម្មខ្ពស់ជាងនេះឆ្ងាយណាស់។ កម្រិតភាពធ្ងន់ធ្ងរ (Severity) បង្ហាញឱ្យឃើញពីបញ្ហាផ្នែកបច្ចេកទេស។ រីឯហានិភ័យ (Risk) គឺវាយតម្លៃទៅលើផលប៉ះពាល់ដែលអាចកើតមានចំពោះស្ថាប័ន។ ការយល់ដឹងពីភាពខុសគ្នានេះ គឺជាចំណុចស្នូលនៃរបៀបដែលកម្មវិធីគ្រប់គ្រងហានិភ័យសាយប័រដែលមានស្តង់ដារខ្ពស់ (mature cyber risk programs) ធ្វើការកំណត់អាទិភាពក្នុងការជួសជុលដោះស្រាយ និងធ្វើការសម្រេចចិត្តប្រកបដោយការពិចារណាត្រឹមត្រូវ។ @OUPNarith

🚨 ព័ត៌មានដ៏គួរឲ្យព្រួយបារម្ភ! ទូរទស្សន៍ LG ឆ្លាតវៃ (Smart TVs) លួចថតសំឡេងនិងទាញយកទិន្នន័យរបស់អ្នក ទោះបីជាបិទ (Standby) ក៏ដោយ! 😱 យោងតាមការស៊ើបអង្កេតថ្មីរបស់ឆានែល YouTube ឈ្មោះ Gamers Nexus បានរកឃើញថា ទូរទស្សន៍ LG Smart TV តែងតែលួចប្រមូល និងបញ្ជូនទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ម្ចាស់ជាប់ជានិច្ច ទោះបីជាមិនបានភ្ជាប់អ៊ីនធឺណិត (Offline) ឬកំពុងបិទអេក្រង់ (Standby Mode) ក៏ដោយ។ ចំណុចសំខាន់ៗដែលគួរឲ្យភ្ញាក់ផ្អើលមានដូចជា៖ 🕵️‍♂️ ស្កេនរកឧបករណ៍នៅក្បែរៗ៖ ទូរទស្សន៍នេះស្កេនប្រព័ន្ធ Wi-Fi ជាប្រចាំដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យពីទូរស័ព្ទដៃ នាឡិកាឆ្លាតវៃ និងឧបករណ៍ផ្សេងៗដែលនៅជិត រួចបញ្ជូនទិន្នន័យទីតាំងនោះទៅក្រុមហ៊ុនផ្សាយពាណិជ្ជកម្មរបស់ LG (LG Ad Solutions)។ 🎤 លួចថតសំឡេងពេលបិទ (Standby)៖ អ្វីដែលគួរឲ្យខ្លាចបំផុតនោះគឺ វាអាចប្រើ Microphones ដើម្បីលួចថតសំឡេងរបស់យើង ទោះបីជាយើងផ្តាច់អ៊ីនធឺណិតក៏ដោយ! ឯកសារសំឡេងទាំងនោះនឹងត្រូវរក្សាទុកក្នុងទូរទស្សន៍ ហើយវានឹង Upload បញ្ជូនទៅក្រុមហ៊ុនវិញភ្លាមៗនៅពេលដែលយើងភ្ជាប់អ៊ីនធឺណិតម្តងទៀត។ 📺 តាមដានរាល់អ្វីដែលយើងមើល៖ តាមរយៈបច្ចេកវិទ្យា ACR (Automatic Content Recognition) វាអាចដឹងយ៉ាងច្បាស់ថាអ្នកកំពុងមើលអ្វី មិនថាមើលតាមកម្មវិធី (Apps) ក្នុងទូរទស្សន៍ ឬភ្ជាប់ខ្សែ HDMI លេងហ្គេមក៏ដោយ។ 💡 ដំណោះស្រាយ៖ អ្នកជំនាញផ្នែកសុវត្ថិភាពបច្ចេកវិទ្យាបានផ្តល់ដំបូន្មានថា វិធីដែលល្អបំផុតដើម្បីការពារភាពឯកជនរបស់អ្នក គឺ កុំភ្ជាប់អ៊ីនធឺណិត (Wi-Fi) ទៅកាន់ទូរទស្សន៍ Smart TVs របស់អ្នកឲ្យសោះ ឬគួរប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ខាងក្រៅដូចជា Apple TV ឬ Chromecast ជំនួសវិញ។ តើអ្នកយល់យ៉ាងណាដែរចំពោះបញ្ហានេះ? កុំភ្លេច Share ចែករំលែកព័ត៌មាននេះទៅកាន់មិត្តភក្តិ និងក្រុមគ្រួសារឲ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្នផង! 🔄👇 ប្រភព៖ https://www.theverge.com/tech/991190/lg-tv-spying-standby-recording-wi-fi-scanning-gamers-nexus #LG #SmartTV #Privacy #TechNews #GamersNexus #CyberSecurity #ព័ត៌មានបច្ចេកវិទ្យា #សុវត្ថិភាពទិន្នន័យ @OUPNarith