پنجره | سیدمحمد عباس‌نیا

📚نوبل اقتصاد ۲۰۲۶؛ وقتی آینده به مهم‌ترین متغیر اقتصاد امروز تبدیل می‌شود. سیدمحمد عباس‌نیا (استادیار مالی-عضو هیئت‌علمی دانشگاه) چرا افزایش نرخ بهره همیشه تورم را به یک اندازه مهار نمی‌کند؟ چرا خانوارها به افزایش درآمد واکنش یکسانی نشان نمی‌دهند؟ و چرا اعتبار سخنان رئیس بانک مرکزی گاهی به‌اندازه تصمیمات او اهمیت پیدا می‌کند؟ پاسخ علمی به این پرسش‌ها، بخشی از میراث پژوهشی دو اقتصاددانی است که نوبل اقتصاد ۲۰۲۶ را دریافت کردند. آکادمی سلطنتی علوم سوئد، رابرت هال از دانشگاه استنفورد و مایکل وودفورد از دانشگاه کلمبیا را به پاس بنیان‌گذاری مبانی اقتصاد خرد برای تثبیت اقتصاد کلان برگزید؛ دستاوردی که درک اقتصاددانان از تورم، رکود و سیاست پولی را متحول کرد. هال در مقاله مشهور پیامدهای تصادفی فرضیه درآمد دائمی و چرخه زندگی (۱۹۷۸) که در نشریه Journal of Political Economy منتشر شد، نشان داد که در چارچوب مصرف بهینه و انتظارات عقلایی، تغییرات مصرف عمدتاً به اطلاعات جدید و پیش‌بینی‌ناپذیر وابسته‌اند، نه صرفاً تغییرات درآمد جاری. او سپس در پژوهشی مشترک با فردریک میشکین (۱۹۸۲) در نشریه Econometrica نشان داد که خانوارها در واکنش به تغییرات درآمد، رفتار یکسانی ندارند؛ یافته‌ای بنیادین برای فهم محدودیت‌های سیاست‌های تحریک تقاضا. وودفورد این مبانی را در کتاب مرجع بهره و قیمت‌ها (Interest and Prices, 2003) به چارچوبی منسجم برای سیاست پولی تبدیل کرد؛ چارچوبی که در آن نرخ بهره، چسبندگی قیمت‌ها، شکاف تولید و انتظارات آینده، تعیین‌کننده پویایی تورم و فعالیت اقتصادی‌اند. او همچنین در مقاله مشترک با گائوتی اگرتسون (۲۰۰۳) درباره محدودیت صفر نرخ بهره و سیاست پولی بهینه، و مقاله ارتباطات بانک مرکزی و اثربخشی سیاست پولی (۲۰۰۵) نشان داد که تعهد معتبر بانک مرکزی درباره سیاست‌های آینده، حتی زمانی که امکان کاهش بیشتر نرخ بهره محدود است، می‌تواند بر تصمیم‌های اقتصادی امروز اثر بگذارد. اهمیت تاریخی این نوبل در پیوند دادن تصمیم‌های فردی خانوارها و بنگاه‌ها با سیاست‌گذاری کلان است؛ همان بنیانی که به شکل‌گیری و توسعه اقتصاد کلان کینزی نوین انجامید. برای اقتصاد ایران نیز پیام این دستاورد روشن است: مهار پایدار تورم تنها به کنترل نقدینگی یا تغییر نرخ بهره محدود نمی‌شود. بدون انضباط مالی، ثبات سیاست‌گذاری و اعتبار تعهدات پولی، انتظارات تورمی می‌توانند اثربخشی سیاست‌ها را تضعیف کنند. نوبل ۲۰۲۶ یادآور یک حقیقت مهم است: اقتصاد امروز را نمی‌توان بدون شناخت انتظارات مردم از فردا مدیریت کرد؛ اما انتظارات نیز با وعده اصلاح نمی‌شوند، بلکه به اعتبار سیاست‌ها و سازگاری رفتار سیاست‌گذاران واکنش نشان می‌دهند. https://www.kva.se/en/news/the-prize-in-economic-sciences-2026/ #نوبل_اقتصاد_۲۰۲۶ #اقتصاد_کلان #سیاست_پولی #برای_ایران_بنویسیم @EcoLook