کانال مهرداد لینوکس

📚 انتشار پروژه ادا و زنگمن #به_مناسبت_روز_آزادی_نرم_افزار فراخوان اولیه‌ی مشارکت در ترجمه‌ی این پروژه مهر ماه ۱۴۰۴ در دانشگاه صنعتی شیراز برگزار شد.

افراد مختلفی در ایران و خارج از ایران، و بنیاد نرم‌افزار آزاد اروپا، در تکمیل این کار با ما بودند.

اثر اصلی - بنیاد نرم‌افزار آزاد اروپا - ماتیاس کیرشنر — نویسنده - ساندرا براندشتتر — تصویرگر - انتشارات سی‌انداف ✍ ترجمه و ویرایش: آتنا فضلی، آرمیلا ظریفی، امیرحسین حیدری، پارسا رنجبر، پارسا روستاپور، حسین سلمانی، دانیال دهقانی، رضا نیکمنش، ستایش نادریان، سحر گرمسیری، عباس داورپناه، حمیدرضا رهنما، علی پورقاسمی، کیوان دهقانی، لیلا، هدیه همدمیان طراحی و توسعه دست نوشته‌‌های پوستر: محمد درویشی، متین ارجی، زهرا خادمی دوبله و گویندگی و تنظیم: دیبا زارع — نسخه ویدیویی و صوتی محدثه رضایی — تدوین ویدیو و تنظیم صدا فونت: فونت آراد از محمد درویشی فونت وزیر از مرحوم صابر راستی‌کردار سایت پروژه: https://ada.fsfp.ir دانلود: https://ada.fsfp.ir/ressources/download/ سپاس‌نامه: https://ada.fsfp.ir/book/acknowledgments/ #ادا_و_زنگمن #نرم‌افزار_آزاد

✨ وقتی ۱۰ بیت کوین داری ولی نمیتونی استفاده کنی

یکی سال 2023 تعداد 10 Bitcoin به پروژه Neovim دونیت میکنه ولی قابل استفاده نیست 😱

🌟 ناشناسی مبلغ ۱۰ بیت‌کوین به یک آدرس قدیمی کیف پول Neovim واریز کرده. با توجه به افزایش قیمت، الان حدود ۸۰۰,۰۰۰ دلاره این آدرس از سال ۲۰۱۹ هیچ خروجی نداشته و به نظر می‌رسید که "قفل" شده 🤔 ✅فکر میکردیم تیم Neovim کلید خصوصی (Private Key) را گم کرده‌ ولی: 🔹پروژه Neovim برای مدیریت مالی از نهاد حقوقی  Open Source Collective استفاده میکنه. 🔹این نهاد در سال ۲۰۲۳ به دلیل قوانین سخت‌گیرانه مبارزه با پول‌شویی (AML) و تحریم‌ها، کانال‌های دریافت کمک مالی با رمزارز را بسته🫠 🔹اگر تیم Neovim بخواهد این ۱۰ بیت‌کوین را بفروشه و پولش را به حساب رسمی پروژه واریز کنه باید ثابت کنه که این پول از کجا آمده و آیا با پول‌شویی یا تحریم‌ها مرتبطه یا نه

📉 نتیجه اخلاقی : درست دونیت کنید 😁 پروژه Neovim با کمبود بودجه دست و پنجه نرم میکنه و ذخایر مالی‌اش تنها برای ۷ ماه کافیه ولی این ۸۰۰,۰۰۰ دلار به دلیل موانع قانونی و بوروکراتیک راکد مانده 😩

@MehrdadLinuxchannel #Utility #editor #Blockchain

مدیر فایل Yazi

هنوز هم هر بار که می‌خواهی توی لینوکس فایل‌ها را مرور کنی، به یک مدیر فایل گرافیکی (GUI) برمیگردی؟ اشتباه میکنی دیگه 😁

✅ مدیر فایل Yazi یک مدیر فایل ترمینالی سریع که میتونی باش: 🔹 دایرکتوری‌های بزرگ را سریع مرور کنی، 🔹تصاویر و PDFها را پیش‌نمایش بگیری 🔹با ripgrep جستجو کنی، 🔹 تغییر نام دسته‌جمعی فایل‌ها را انجام بدی 🔹 و قابلیت‌هاش را با پلاگین‌ها گسترش بدی 🔹 پشتیبانی از کلیدهای میانبر شبیه به Vim داشته باشی ✨تازه با زبان Rust نوشته شده و از I/O غیرهمزمان (Async) داره ⭐️ همه این‌ها بدون اینکه از ترمینال خارج بشی 😎 🔥نصبش خیلی راحته توی مخازن یا cargo یا Flatpak هست نبود یک فایل deb نصب کن مشکلی داشتی بگو ❤️ @MehrdadLinuxchannel #Linux #لینوکس #Terminal_File_Manager

نگاهی به DXVK به مناسبت انتشار نسخه ۳.۱

‏DXVK یک لایه مترجم روی دستورات گرافیکی Direct3D 8/9/10/11 به Vulkan تا بازیهای ویندوزی بتونن روان تر روی لینوکس اجرا شن.

🟢 جریان اسمش؟ 🔻‏DX - DirectX ( API گرافیکی مایکروسافت) 🔺‏VK -  Vulkan ( API گرافیکی متن‌باز و چندسکویی) 🌟بعضی بازیهای ویندوزی با Direct3D API مینویسن. لینوکس مستقیماً این API را نمیفهمه. ابزار Wine یا Proton واسطه جرای فایلهای ویندوزی توی لینوکس ممکن اند. DXVK میاد دستورات گرافیکی Direct3D را به زبان Vulkan (که لینوکس و درایورهای کارت گرافیک در آنجا بهخوبی پشتیبانی میکنند) ترجمه میکند 🚀 چرا از DXVK استفاده میشود؟ عملکرد بهتر: DXVK افزایش فریم ریت و روانتر شدن بازی نسبت به قدیمی ها (مثل ترجمه Direct3D به OpenGL در Wine) میشه . سازگاری بالاتر: DXVK خطاهای گرافیکی و باگهای رندر برخی بازیهای قدیمی یا بدساخته را برطرف میکنه . استفاده خودکار: در Steam Play (Proton)  به صورت خودکار DXVK فعال و تنظیمه. در لانچرهایی مثل Lutris یا Bottles هم با یک تیک ساده فعال میشه

میگم همه خبر ها شده بازی روی لینوکس میگین نه ببینید کارادونا😁

@MehrdadLinuxchannel #Linux

⚠️یکی این عکس را گذاشته نوشته پیشنهاد استفاده از توزیع های لینوکس نتیجه ۱۰ سال تجربه من 🤯 ✅فقط یک قلمش را بگم ✍🏻 یاداشت میکنیم از نظر ایشان GENTOO linux برای کاربر تازه کار عالیه و برابر مینت و ابونتو است 🤣

احتمالا این لیست را یک ویندوزی😈 با کینه نسبت به لینوکس به عنوان یک نیروی نفوذی 😁 نوشته

@MehrdadLinuxchannel #fun

🦊انتشار Firefox 156 🔹کاهش مصرف CPU و حافظه وقتی تصاویر JPEG بزرگ (تا ۲۰ برابر حافظه کمتر و ۲ برابر سرعت دیکد). 🔹شروع ۴۵٪ سریع‌تر PDF Viewer داخلی. 🔹پیشنهادات اسپانسرشده در نوار آدرس برای کاربران فرانسه، آلمان و ایتالیا. 🔹رفع باگ‌های مختلف (مثل قطع شدن اتصال شبکه با VPN داخلی در نسخه ۱۵۵). 🔹برنامه انتشار: موزیلا رفته تو کار انتشار دوهفته‌ای پس Firefox 157 دو هفته بعد با طراحی جدید Nova میاد😎

فایرفاکس نصبه دیگه ؟ خدایشش کارش درسته😍

✅ خبر های دیگه ؟ ✨ Fedora Linux 45 Beta ⚡️ Mozilla Thunderbird 156 💫 VirtualBox 7.2.18 ☀️GNU Core Utilities 9.12 🌕Incus 7.3 @MehrdadLinuxchannel #Utility #News

به به ببین کی اینجاست جاوا 27 با پشتیبانی از رمزنگاری پساکوانتوم. بله LTS نیست ، استرس آپدیت نگیرید. به هر حال Java از اون کامیونتی هاست که کمتر در مورد AI حرف میزنه 😁 اگر از 25 LTS استفاده میکنی عید امسال میتونی منتظر نسخه بعدی LTS Java 29 باشی @MehrdadLinuxchannel #Programming #Java

به صورت پیشفرض ، لینوکس و نرم افزار آزاد باید در مدارس و دانشگاه تدریس شود اگر ویندوز یا نرم افزار تجاری تدریس میشود، باید لایسنس قانونی از طرف شرکت به دانشجو داده شود تدریس کرک و شکستن قفل قابل پذیرش نیست

‏✅ QDiskInfo یک برنامه گرافیکی (Frontend) برای ابزار smartctl

 بخشی از بسته smartmontools تجربه‌ای مشابه CrystalDiskInfo در ویندوز برای کاربران لینوکس اداده‌های SMART (فناوری خودپایشی، تحلیل و گزارش‌دهی) هارد دیسک‌های مدرن را نمایش میده. ابزار SMART در واقع یک سیستم نظارتی داخلی در هارد دیسک‌هاست که سلامت آن‌ها را پایش میکنه و می‌تواند قبل از خرابی کامل، هشدار بده.

🌟چطوری نصب کنم؟ مخزن Fedora Copr ‏Flatpak فعلاً به دلیل مشکل مجوزها امکان‌پذیر نیست فایل‌های اجرایی و AppImage که روی همه توزیع‌ها کار میکنه (خودم اینو تست کردم) @MehrdadLinuxchannel #Linux #Utility #Hardware

✨ اپدیت ابزار witr

ابزارهای سنتی مثل ps، top، lsof، ss، systemctl و docker ps فقط وضعیت رو نشون می‌دن (What)، ولی این که چرا یه پروسه وجود داره رو باید خودت با مقایسه دستی خروجی چند تا ابزار کشف کنی.

🔥 حالت تعاملی (TUI) بخش جدید و هیجان‌انگیز نسخه جدید که خودم دوست داشتم (نسخه deb را نصب کردم) یکی از بزرگ‌ترین تغییرات نسخه جدید، داشبورد تعاملی مبتنی بر ترمینال با چهار تبه: ‏🔹Processes  لیست زنده، قابل مرتب‌سازی و فیلتر پروسه‌ها با پنل کناری برای نمایش درخت فرانید ها ‏🔹Ports  پورت‌های باز/در حال شنیدن با پروسه مالک، و کلید a برای سوییچ بین LISTEN و ALL ‏🔹Containers  همه کانتینرها از Docker، Podman، nerdctl، K8s/crictl، Incus، LXC، LXD و FreeBSD jails در یک لیست واحد! ‏🔹Locks  قفل‌های فایل سیستمی + حالت «همه فایل‌های باز» با جستجوی زنده ‏🔹امکانات جانبی TUI: ارسال سیگنال (Kill/Terminate/Pause/Resume)، Renice، پشتیبانی از ماوس، تم تطبیقی روشن/تاریک، و رفرش خودکار تطبیقی. @MehrdadLinuxchannel #Linux #Utility #Security

✅ جایگزینی مدرن برای دستورات اصلی لینوکس uutils-coreutils

در خبر های قبلی گفتم که uutils-coreutils یک پروژه متن‌بازه که مجموعه دستورات اصلی لینوکس (GNU coreutils) را با زبان Rust با هدف افزایش ایمنی حافظه و بهبود عملکرد در برخی موارد، به‌ویژه با فایل‌های حجیم، بازنویسی کرده

🔥در زمان نگارش این پست نسخه فعلی 0.9.0 و از طریق Cargo (مدیر بسته Rust) به راحتی نصب میشه ⚡️مزایای کلیدی ایمنی حافظه  ، عملکرد بهتر  ، قابلیت حمل ، هم‌سطح بودن  ⚡️مقایسه عملکرد (مثال واقعی) آزمایش بر روی یک فایل لاگ ۶ گیگابایتی با دستور wc -l: GNU coreutils 0.412 ثانیه uutils-coreutils 0.298 ثانیه نسخه Rust در این آزمون حدود ۲۷٪ سریع‌تر عمل کرده ✅ آیا در حال استفاده از uutils-coreutils هستید ؟ توی ترمینال توزیع خودتان بزنید

ls --version

@MehrdadLinuxchannel #Linux #لینوکس

🔥 نسخه دبیان Debian 13.7 با 107 Security Updates و 106 Bug Fixe منتشر شد هفتمین به‌روزرسانی نگهداری از سری پایدار «Trixie»  اگر سیستم خودتونا از طریق security.debian.org به‌روز نگه داشتید کار خاصی لازم نیست انجام بدید ؛ چون بیشتر اصلاحات قبلاً ارائه شده بودند و ۱۳.۷ فقط آن‌ها را یکجا جمع کرده . نصب‌کننده (Installer): بازسازی شده و از کرنل لینوکس ۶.۱۲.۱۰۷ استفاده میشه روش ارتقا: کافیه دستورات sudo apt update و بعدش sudo apt upgrade اجرا کنی.. ✅ بیانیه انتشار ✅واقعا میخواهی بدونی چیا تعییر کرده؟ ✅ لینک دانلود @MehrdadLinuxchannel #Linux #لینوکس

💥 روش دیگری برای نشت ترافیک در اندروید 12 به بالا کشف شد

یک آسیب‌پذیری جدید در اندروید به هر برنامه‌ای (بدون نیاز به مجوز خاص) اجازه میده ترافیک را خارج از تونل VPN ارسال کنه حتی وقتی «Block all connections without VPN» فعال باشه با دور زدن VPN Lockdown از طریق NAT-T Keepalive Offload

🚨 پیامد آدرس IP واقعی دستگاه در اینترنت میشه دید ⚡️ میتونه برای ردیابی یا نظارت استفاده بشه.⚡️ 🚫برنامه مخرب به هیچ مجوز ویژه‌ای نیاز ندارد. ⚠️وضعیت رفع مشکل محققش به برنامه پاداش آسیب‌پذیری اندروید گزارش داده، اما بدون اقدام بسته شده. گوگل احتمالاً کاری انجام نمیده ‏GrapheneOS از این مشکل آگاهه و روی رفع آن داره کار می‌کنه

✅چطوری کار میکنه؟ یک برنامه عادی میتونه از API عمومی IpSecManager.UdpEncapsulationSocket و ConnectivityManager.createSocketKeepalive(...) استفاده کنه. این درخواست از مسیر startNattKeepaliveWithFd(...) عبور میکنه. سیستم هویت fd/resource را احراز نمیکنه و سیاست VPN فراخوان را اجرا نمیکنه. بسته‌های UDP/4500 مستقیماً از سخت‌افزار Wi-Fi ارسال میشن. جزئیات فنی بیشتر

@MehrdadLinuxchannel #Android #Security

🔥 نسخه جدید openssl 4.1 منتشر شد

بالاخره DTLS 1.3 را به شکل جدی وارد OpenSSL 4.1 شد

🌟 حالا این DTLS چیه؟ کارش اینه که روی ترافیک UDP همان چیزهایی را فراهم کنه که TLS برای TCP فراهم میکنه 🔐 رمزنگاری داده‌ها 🔑 احراز هویت طرفین 🛡 جلوگیری از دستکاری داده‌ها 🔄 مدیریت امن کلیدهای session مثلاً اگر یک برنامه بخواهد با UDP ارتباط سریع و real-time داشته باشه ولی همچنان ارتباطش امن باشه میتونه از DTLS استفاده کنه

اینجوری بگم DTLS خودش VPN نیست؛ فقط یک لایه‌ی امنیتی برای ارتباطات Datagram/UDP ایجاد میکنه حالا خود دانید 😁

@MehrdadLinuxchannel #Security

@MehrdadLinuxchannel #Linux #لینوکس #FOSS

معرفی درایور گرافیکی NVIDIA 615 برای لینوکس

 این نسخه که یک شاخه ویژگی‌های جدید (New Feature Branch) محسوب میشه، قابلیت‌های تازه، بهبودهای عملکردی و رفع اشکالات متعدد پس دانلود و به روز کنید خوبه

✨ ویژگی‌های جدید و برجسته 🔹بهبود قابل توجه داشتیم برای بازی‌های Vulkan بومی پشتیبانی از نسخه ۲ افزونه VK_NV_low_latency که به صورت پیش‌فرض، پشتیبانی از فناوری NVIDIA Reflex را توی بازی‌های بومی Vulkan (از طریق پروتون) فراهم میکنه. 🔹پشتیبانی از پارتیشن‌بندی حافظه مبتنی بر cgroups برای مدیریت بهتر منابع. 🐛 رفع اشکالات مهم و باگ های زیاد که توضیح شون خیلی مفید نیست وقتتون را نمیگیرم 😁 پس آپدییییت 🎉

دقت کردید جدیدا روی بازی برای لینوکس خیلی دارن مانور میدن ؟

@MehrdadLinuxchannel #Linux #لینوکس

⚠️ نتیجه اعتماد به نرم‌افزار انحصاری 😡

در تاریخ 18 شهریور 1405 شرکت برادکام (Broadcom) خیلی شیک بدون اطلاع قبلی دانلود عمومی VDDK را از دسترس معمول کاربران خارج کرد 🤬 وابستگی به vendor انحصاری را بببیند؟ جالب اینجاست که برادکامه بچه کوچه ای هیچ اطلاعیه رسمی درباره این اقدام منتشر نکرده بعد میگید چرا Proxmox برات اینقدر مهمه

🌟 ابزار VDDK = Virtual Disk Development Kit یک مجموعه SDK از VMware که نرم‌افزارهای Third Party (شخص ثالث یک حالیه🥴) میتونستند مستقیماً با دیسک‌های مجازی VMware یعنی VMDK کار کنند. ⚡️ مثلاً یک نرم‌افزار Backup میتونست به‌جای این‌که داخل VM یک Agent نصب کنه از طریق VDDK به زیرساخت VMware وصل بشه و از دیسک VM بکاپ بگیره یا Restore کنه. 💩حالا Broadcom چه کار کرده؟ دانلود عمومی VDDK را از دسترس معمول کاربران خارج کرده و میگه برید پول بدید( به قول آقامون لینوس توروالدز 🖕🏻) ‏🆘 کیا به فنا رفتن ؟ ✅ مایکروسافت (Azure Migrate) ✅ردهت (Red Hat) ✅ کاربران عادی مثل مهرداد لینوکس

حس میکنم به عنوان یک ایرانی که دلارش بالای ۲۰۰ خیلی زیادی دارم واکنش میدم 🤔

@MehrdadLinuxchannel #News #Virtualization

تاریخ اولین انتشار توزیع های معروف •🌀 Debian → 1993 • 🟠 Ubuntu → 2004 • 🎩 Fedora → 2003 • 🟢 Linux Mint → 2006 • 🔴 Red Hat Linux → 1994 • ⚫️ Arch Linux → 2002 • 🟣 Kali Linux → 2013 • 🔵 openSUSE → 2005 • 🐧 Alpine Linux → 2005 • 🟡 Manjaro → 2011

از نظر فنی قدیمی‌ترین توزیع فعال، اسلک‌ویر (Slackware)که ۱۹۹۳ منتشر شده در مورد Red Hat Linux دقیق ترش اینه که درسته ۱۹۹۴ شروع شده، اما Red Hat Enterprise Linux (RHEL) در ۲۰۰۲ منتشر شد.

@MehrdadLinuxchannel #Linux #لینوکس #command

✅ مدیریت فایل‌های پروژه با .gitignore و الگوی فکری معکوس

همه میگن  گیت Git همه فایل‌ها را ردیابی کنه، هر فایلی را نخواستیم بزاریم توی .gitignore بیایید دقیقا برعکس عمل کنیم 😎 همه چیز را نادیده بگیریم و فقط فایل‌های مورد نیاز را به صراحت اجازه بدیم.

❓مشکل چیه؟ فایل های .DS_Store، پوشه node_modules، فایل‌های محیطی یا اسناد موقت ویرایشگر یا CLAUDE. md و ... مخزن را کثیف و فایل های اشتباه را کامیت میکنند 📄مثال اجرایی؟

*
!.gitignore
!*.go
!README.md
!go.mod
!go.sum

میگه * یعنی همه چیز را نادیده بگیر به جز مثلا !*.go 👍🏻مزایا: 🔹 کنترل کامل: هیچ فایل ناخواسته‌ای (به صورت تصادفی commit نمیشه. 🔹تمیزی مخزن 🔹سادگی در پروژه‌های کوچیک 👎🏻معایب و نکات احتیاط: 🔹مدیریت دستی 🔹مناسب همه پروژه‌ها نیست مثل پروژه های بزرگ با فایل های زیاد ⚠️اگر شک داری که چرا یک فایل خاص توسط گیت ردیابی نمیشه

git check-ignore -v [مسیر-فایل]

@MehrdadLinuxchannel #Programming

تابستان هوا گرمه آب کافی بنوشید @MehrdadLinuxchannel #fun #memes