خروج و اعتراض و وفاداری

نمونه‌هایی از چین، کرهٔ جنوبی و برنامه‌های توسعهٔ محلی در ایالات متحده ــ در کنار تجربه‌های ناموفق مانند سولایندرا ــ نشان می‌دهد موفقیت سیاست صنعتی بیش از هر چیز به اجرای دقیق، سازوکارهای یادگیری و پاسخگویی، و تمرکز بر مجموعه‌ای متنوع از پروژه‌ها وابسته است، نه به انتخاب‌های سیاسیِ بدون ارزیابی مستمر. در نهایت، تولیدگرایی به‌عنوان بدیلی عمل‌گرایانه میان نولیبرالیسم بازارمحور و دولت رفاه سنتی معرفی می‌شود؛ رویکردی که اقتصاد واقعی، اشتغال باکیفیت و نوآوری‌های دوستدار نیروی کار را در کانون سیاست‌گذاری اقتصادی قرار می‌دهد. ■ فصل هفتم «بازسازی جهانی‌سازی» (Remaking Globalization)، دیدگاه دنی رودریک درباره نظم اقتصادی جهانی در واکنش به تجربهٔ فراجهانی‌سازی را جمع‌بندی می‌کند. او نشان می‌دهد بسیاری از تنش‌های کنونی ــ از سیاست صنعتی و امنیت ملی تا یارانه‌ها، حقوق کار، مالیات و بدهی ــ ریشه در فرض همگرایی نهادی و سیاستی میان همه کشورها دارد؛ فرضی که با تنوع مسیرهای توسعه و ترجیحات اجتماعی کشورها سازگار نیست. رودریک برای مدیریت این اختلاف‌ها چارچوبی چهارگانه پیشنهاد می‌کند که حوزه‌های سیاستی را به دسته‌های «ممنوع»، «قابل مذاکره»، «خودمختار» و مسائل «چندجانبه» نیازمند همکاری جهانی تقسیم می‌کند. او تأکید می‌کند بحران‌های مالی، رقابت مالیاتی و چالش‌های اقتصاد دیجیتال بدون سازوکارهای همکاری بین‌المللی مؤثر حل‌وفصل نخواهند شد، در حالی که ضعف نهادهای حکمرانی جهانی اغلب به زیان کشورهای در حال توسعه عمل می‌کند. در این چارچوب، خودمختاری سیاستی ملی نه در تقابل با جهانی‌سازی، بلکه شرطی برای پیگیری اهداف اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی داخلی تلقی می‌شود. جهانی‌سازی آینده، از نظر رودریک، بر همزیستی نظام‌های اقتصادی متفاوت در چارچوب قواعد انعطاف‌پذیر و بازتنظیم‌شده استوار خواهد بود. ■ فصل هشتم (پایانی) «یک دستورکار مترقی جدید» (A New Progressive Agenda)، جمع‌بندی هنجاری و سیاسی کتاب و تلاشی برای بازتعریف سیاست مترقی در عصر پسافراجهانی‌سازی است. رودریک نشان می‌دهد خیزش جریان‌های پوپولیستی تا حد زیادی پیامد قابل انتظار سیاست‌های نولیبرالی، فراجهانی‌سازی و فاصله‌گرفتن جریان‌های مترقی از دغدغه‌های اقتصادی طبقهٔ کارگر بوده است. از نظر او، احیای سیاست مترقی مستلزم بازجهت‌دهی اولویت‌هاست: تمرکز بر ایجاد مشاغل خوب و عدالت مشارکتی به‌جای اتکای صرف به سیاست‌های بازتوزیعی، ارتقای بهره‌وری ــ به‌ویژه در بخش‌های خدماتی اشتغال‌زا ــ و پیگیری سیاست‌های صنعتی تولیدگرا، مشارکتی و مبتنی بر یادگیری برای تحقق تحول ساختاری و گذار سبز. رودریک همچنین بر پذیرش نوعی میهن‌دوستی مدنی و فراگیر تأکید می‌کند که بتواند جایگزینی برای ناسیونالیسم طرد کننده باشد و پیوند میان همبستگی ملی و همکاری بین‌المللی را بازسازی کند. پیام مرکزی فصل آن است که رفاه مشترک تنها زمانی تحقق می‌یابد که رشد اقتصادی، کرامت ناشی از کار، شمول اجتماعی و سیاست‌گذاری عمل‌گرایانه دوباره به یکدیگر متصل شوند؛ در غیر این صورت، نارضایتی‌های اقتصادی و اجتماعی همچنان زمینهٔ گسترش سیاست‌های پوپولیستی را فراهم خواهد کرد. ■□■ در پایان، این کتاب کوششی است برای بازاندیشی اقتصاد سیاسی جهان معاصر در شرایطی که نابرابری، بحران‌های زیست‌محیطی و بی‌ثباتی سیاسی هم‌زمان تشدید شده‌اند. دنی رودریک می‌کوشد نشان دهد راه برون‌رفت نه در رد جهانی‌سازی و نه در تداوم نسخه‌های نولیبرالی گذشته، بلکه در بازتنظیم سیاست‌های اقتصادی حول تولید، مشاغل باکیفیت و همکاری بین‌المللی انعطاف‌پذیر است؛ مسیری عمل‌گرایانه برای پیوند دوبارهٔ رشد اقتصادی، دموکراسی و رفاه مشترک. @exitvoiceloyalty