گەشە(توسعه): سید هاشم هدایتی

در پاسخ به ششم باید بگویم بخش خصوصی استان در تعدد و فراوانی واحدهای اقتصادی صنعتی،معدنی، کشاورزی و بازرگانی سهم بالایی دارد اما وقتی حجم پول وسرمایه موجود را ملاک قرار می دهیم سهم ناچیز می شود. ما در زیرساخت ها هنوز توسعه نایافته هستیم، از حمل ونقل گرفته تا سیستم آب و فاضلاب و ارتباطات کیفی . در بخش سرمایه گذاری هم علاوه بر مزیت های طبیعی مثل زمین و باران و امثالهم آنچه برآیند تلاش خودمان باشد ضعیف است و سهم بخش خصوصی در مقایسه با استانداردهای یک جامعه توسعه یافته بسیار پائین است. شما همین دیواندره را در نظر بگیرید. تعداد شاغلین در بخش های مولد و خدمات صنعتی بسیار پائین است. کاش آماری تهیه بکنید از جمعیت جوان شهرستان بعد ببینید چند درصد این جوانان در مشاغل مولد و خدمات شاغل اند

سوال ششم: جایگاه بخش خصوصی را در توسعه کردستان چگونه ارزیابی میکنید؟

در سوال قبلی پاسخ مختصری دادم و به این نهادها و بخش خصوصی هم اشاره کردم در ادامه باید در مورد نقش نهادهای مدنی و صنفی در توسعه عرض کنم که: سخن گفتن از اولویت توسعه اقتصادی نیازمند برنامه ریزی درست برای تحقق این اولویت است. اینکه در استات کردستان چه کسانی متولی برنامه ریزی توسعه هستند باید عرض کنم دولت به دلیل وصل بودن به سرمایه نفت، وقعی به نقش مردم نمی نهد که یک خطای فاحش است. من از استان های محلی اطلاعات گرفته ام متاسفانه سازمان برنامه و بودجه نقش خان یکه تاز را در روستای توسعه کشور بازی می کند و ترانه برنامه های توسعه را می نویسد به نظر حقیر در ستاد برنامه ریزی توسعه کشور و استان ها باید دولت در کنار بخش خصوصی و نهادهای مدنی و صنفی مشترکا سند توسعه را تنظیم و به اجرا بگذارند. غیبت نهادهای مدنی و صنفی، به نمایندگی از مردم در فرایند تنظیم سندهای توسعه کشوری و ملی یکی از ضعف های جدی در سه دهه گذشته بوده است. ما در فرایند ترسیم چشم انداز و تنظیم سند استراتژیک توسعه قائل به لحاظ کردن رای، خواست و مطالبات همه ذینفع ها هستیم. نهادهای مدنی و صنفی نماینده بخش های عمده مردم در این زمینه هستند. عدم مشارکت و نقش آفرینی آنان در فرایند توسعه کاستی چالشی مهمی است که تحقق اهداف واقعی توسعه اقتصادی کردستان را با ابهام و تردید جدی مواجه می کند.

سوال پنجم: ایجاد سازمانهای خصوصی ومدنی تابه حال چه نقشی در فرایندتوسعه کردستان داشته است؟وچه تاثیری برتوسعه میگذارد؟

حقیر پیشنهاد مشخص خود را شش ماه پیش ارایه دادم. تشکیل اتاق فکر توسعه کردستان با مشارکت نمایندگان کردستان در مجلس، اعضای شورای اسلامی استان، در کنار نمایندگان اتاق بازرگانی، نهادهای مدنی و صنفی نظیر نظام مهندسی ها، اساتید گروه های اقتصاد و مدیریت دانشگاه های کردستان، روزنامه نگاران یک ضرورت جدی است. این اتاق می تواند ایده ها را در اختیار سازمان برنامه و بودجه، استانداری، نمایندگان و نهادهای پژوهشی قرار دهد تا کار کارشناسی روی آن بشود و در ایام تنظیم سند توسعه استان یا ملی به عنوان بازوی مشورتی شورای برنانه ریزی و توسعه استان عمل کند. یک نکته مهم را هم اینجا بگویم و آن اینکه شورای برنامه ریزی و توسعه استان باید ترمیم شود و نمایندگان بخش خصوصی و نهادهای مدنی پر رنگ تر در آن حضور یابند با اختیارات بیشتری برای شورا. شورای کنونی ناتوان تر از آن است که بتواند نماینده همه ذینفع های توسعه کردستان باشد

سوال چهارم پیشنهاد شما برای جلب مشارکت نخبگان در برنامه ریزی های استان چیست؟ وازچه طریقی میتوان به آن دست یافت؟

اما در مورد کردستان باید عرض کنم تجربه ، دستکم 50 سال اخیر نشان می دهد که نگاه سیاسی غیر دموکراتیک ونیز نگاه رجحان قومی و تا حدی مذهبی از جمله موانع توسعه کردستان بوده اند. برای رفع این موانع فکر کنم نگاه مدرن و مدنی می تواند مشکل گشاباشد، یعنی ذینفع ها به جای خط کشی های قومی و سیاسی و جناحی، از شاخص های مدنی مثل حقوق شهروندی استفاده کنند شاید به تدریج امیدی به طی مسیر توسعه باشد

اما د مورد نقش دیدگاه های سیاسی قطعا اثر گدار بر فرآیند برنامه ریزی توسعه است. توسعه ذاتا تکثر طلب است و سیستم های سیاسی متمرکز و استبدادی همخوانی ندارد. در عمل هم می بینیم کشوری که تحت سیطره مستبدها و دیکتاتورها باشد و در عین حال توسعه پیدا کرده باشد تا کنون موجودیت نیافته. البته این را هم اضافه کنم این بحث نسبی است زیرا امروزه در دنیا سیستم سیاسی متمرکز مطلق ویا متکبر مطلق ویا دموکراتیک و مستبد مطلق وجود ندارد

ببینید توسعه اساسا یک پدیده مدرن است و الزامات خودش را دارد. اساسا توسعه با مرزبندی های قومی سازگار نیست اما انکار نمی توان کرد گاهی تنوع قومی و یا رجحان یک قومیت بر دیگری در یک کشور به عنوان مانع عمل می کند و در یک فرآیند تبعیض آمیز روند طبیعی توسعه را با چالش مواجه می کند اصل این است که در فرایند توسعه به تفاوت ها و تنوع فرهنگی، قومی، اقلیمی و امثالهم توجه می شود. توجه به این موارد از این جهت است که مبادا به مانع تبدیل شوند به خاطر بی توجهی برنامه ریزان به این تفاوت ها

سوال سوم: ازیک دیدگاه مرکز_ پیرامونی نقش دیدگاههای سیاسی وقومیتی را در عدم توسعه یافتگی کردستان را چگونه میبنید؟

ششم، ما فاقد سند استراتژیک توسعه هستیم. هیچ چشم اندازی برای توسعه کردستان مستند نشده. اگر هم سندهای شبه استراتژیک روی کاغذ تنظیم شده خود مردم در آن نقش چشمگیر نداشته اند و عملی هم نشده است دلایل دیگری را هم می شود نام برد که الان فرصت تشریح همه وجود ندارد

پنجم. ما در مرکز برنامه ریزی ملی کشور یار نداریم، استانهای توسعه یافته کشور در پایتخت یارگیری می کنند اما ما اگر دونفر هم داشته باشیم به جای حمایت مورد هجمه قرار میدیم تا جایی که گویا پایتخت نشینی کردها یک خیانت است در حالی که به نطر من وجود نیروهای باسواد صادق دلسوز و فداکار کرد در تهران برای توسعه استان یک شرط لازم است، گرچه کافی نیست

چهارم همت جمعی متمرکز استانی برای توسعه و یک اراده جمعی قوی و کانونی برای پیگیری توسعه نداریم. شما شاهد هستید غالبا جناح بازی ها و تعارض های سیاسی و حتی شخصی مانع انسجام و مدیریت توسعه در استان شده است