🟪आंतरराष्ट्रीय स्मारके व स्थळे दिन: 18 एप्रिल
🟪लॉकडाउन अशक्य’; न्यायालयाने आदेश देऊनही योगी सरकारचा लॉकडाउनसाठी नकार.
अलाहाबाद उच्च न्यायालयाने आदेश दिलेला असतानाही उत्तर प्रदेश सरकारने लॉकडाउन लागू करण्यास नकार दिला आहे.
करोना रुग्णांच्या संख्येत वाढ होत असल्यामुळे लखनऊ, वाराणसी, कानपूर नगर, गोरखपूर व अलाहाबाद (प्रयागराज) या शहरांमध्ये आठवडाभरासाठी लॉकडाउन लागू करावा, असा आदेश अलाहाबाद उच्च न्यायालयाने उत्तर प्रदेश सरकारला दिला होता.
उत्तर प्रदेश सरकारने सध्या तरी लॉकडाउन अशक्य असल्याचं म्हटलं आहे.
संयुक्त राष्ट्रसंघ शैक्षणिक, वैज्ञानिक आणि सांस्कृतिक संघटना (UNESCO) याच्या नेतृत्वात 18 एप्रिल 2021 रोजी ‘आंतरराष्ट्रीय स्मारके व स्थळे दिन’ किंवा ‘जागतिक वारसा दिन’ साजरा करण्यात आला.
यावर्षी “कॉम्प्लेक्स पास्ट्स: डायव्हर्स फ्युचर्स” या संकल्पनेखाली हा दिवस साजरा करण्यात आला आहे.
▪️पार्श्वभूमी
1982 साली आंतरराष्ट्रीय स्मारके व स्थळे परिषद (ICOMOS) या संघटनेनी "जागतिक वारसा दिन" घोषित केला, ज्याला 1983 साली UNESCOच्या महासभेने मनुष्यजातीच्या सांस्कृतिक वारसाच्या महत्त्वाबद्दल जागृती वाढविण्याच्या उद्देशाने मंजुरी दिली.
या दिवशी आपला सांस्कृतिक वारसा जतन करण्याच्या हेतूने आणि या क्षेत्रातील सर्व संबंधित संस्थांच्या प्रयत्नांविषयी जागृती निर्माण केली जाते.
▪️भारतातली जागतिक वारसा स्थळे
संयुक्त राष्ट्रसंघ शैक्षणिक, वैज्ञानिक व सांस्कृतिक संघटना (UNESCO) जागतिक वारसा स्थळे या यादीची 1972 साली स्थापना झाली. ती वारसा स्थळे UNESCO जागतिक वारसा परिषदेत वर्णन केल्याप्रमाणे सांस्कृतिक किंवा नैसर्गिक वारसा असलेली महत्त्वाची ठिकाणे असतात.
आता भारतात एकूण 38 जागतिक वारसा स्थळे आहेत, त्यात 30 (जयपूर सहित) सांस्कृतिक स्थळे, 7 नैसर्गिक ठिकाणे आणि एक मिश्रित ठिकाण आहे. सर्वाधिक जागतिक वारसा स्थळे असण्यामध्ये भारत हा जगात सहाव्या क्रमांकाचा देश आहे.
▪️सांस्कृतिक
आग्र्याचा किल्ला, आग्रा, उत्तरप्रदेश
अजिंठा लेणी, महाराष्ट्रनालंदा विद्यापीठ (महाविहार), बिहारबौद्ध स्मारक, सांची, मध्यप्रदेश (1989)चंपानेर-पावागढ इतिहास संशोधन उद्यान, गुजरात
छत्रपती शिवाजी टर्मिनस, मुंबई, महाराष्ट्र
गोव्याचे चर्च आणि कॉन्व्हेंट
एलिफंटा लेणी/घारापुरीची लेणी, मुंबई, महाराष्ट्र,एलोरा / वेरूळ लेणी, महाराष्ट्र
फत्तेपूर सिक्री, उत्तरप्रदेश
चोला राजांची मंदिरे, तमिळनाडू
हंपीमधील मंदिरे, कर्नाटक
महाबलीपुरममधील मंदिरे, तामिळनाडू
पट्टदकलमधील मंदिरे, कर्नाटक
राजस्थानामधील पर्वतीय किल्ले
अहमदाबाद हे ऐतिहासिक शहर
हुमायूनची कबर, दिल्ली
खजुराहो, मध्यप्रदेशमहाबोधी मंदिर, बोध गया, बिहार
भारतातली पर्वतीय रेल्वे (दार्जिलिंग रेल्वे, कालका-शिमला रेल्वे व नीलगिरी पर्वतीय रेल्वे),कुतुब मिनार, दिल्ली
राणी की वाव, पटना, गुजरात
लाल किल्ला, दिल्ली,दगडी निवारे, भिमबेतका, मध्यप्रदेश
कोणार्क सूर्य मंदिर, कोणार्क, ओडिशा
ताज महाल, आग्रा, उत्तरप्रदेश
ले कोर्बुझियरचे वास्तू कलाकृती, चंदीगड
जंतर मंतर, जयपूरमुंबईची व्हिक्टोरियन गॉथिक अँड आर्ट डेको एन्सेम्बल हीइमारतजयपूरनैसर्गिक.
ग्रेट हिमालयन राष्ट्रीय उद्यान, कुल्लू, हिमाचल प्रदेश
काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यान, आसाम
मानस राष्ट्रीय उद्यान, आसाम
केवलदेव राष्ट्रीय उद्यान, राजस्थान
सुंदरबन राष्ट्रीय उद्यान, पश्चिम बंगाल
नंदादेवी राष्ट्रीय उद्यान व व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्स राष्ट्रीय उद्यान, उत्तराखंड
पश्चिम घाट (सह्यांद्री पर्वतरांगा)
मिश्र
▪️खांगचेंडझोंगा राष्ट्रीय उद्यान, सिक्किम
UNESCO बाबत.
संयुक्त राष्ट्रसंघ शैक्षणिक, वैज्ञानिक व सांस्कृतिक संघटना (UNESCO) ही फ्रांसची राजधानी पॅरिस शहरात असलेली संयुक्त राष्ट्रसंघाची शिक्षण, नैसर्गिक विज्ञान, सामाजिक/मानवशास्त्र, सांस्कृतिक आणि संचार/माहिती या पाच प्रमुख क्षेत्रांमध्ये कार्य करणारी एक विशेष संघटना आहे. स्थळांना ‘जागतिक वारसा’ हा दर्जा UNESCOकडून दिला जातो. या संघटनेची स्थापना दि. 16 नोव्हेंबर 1945 रोजी लंडन (ब्रिटन) येथे करण्यात आली. भारतासह 195 देश या संघटनेचे सदस्य आहेत आणि 10 सहकारी सदस्य आहेत.