زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر

مرز سالم مرز گذاشتن یعنی: «من احساس تو را انکار نمی‌کنم؛ اما مسئولیت احساس و رفتار تو با خودت است.» این جمله ساده می‌تواند جلوی ساعت‌ها بحث، توضیح و احساس گناه را بگیرد. و یادت باشد: همدلی با آدم‌ها، نباید به قیمت نادیده گرفتن خودت تمام شود. اگر در رابطه‌ای هستی که دائماً احساس گناه، سردرگمی یا خستگی روانی می‌کنی، شاید بد نباشد به جای اینکه فقط رفتار طرف مقابل را بررسی کنی، الگوی رابطه خودت را هم بررسی کنی. گاهی مسئله فقط «او چرا این‌طوری رفتار می‌کند؟» نیست؛ بلکه این است که «چرا من در این چرخه می‌مانم؟» اگر احساس می‌کنی این الگو در رابطه‌ات تکرار می‌شود، می‌توانی برای بررسی دقیق‌تر آن از کمک تخصصی استفاده کنی. 🌱 زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر/زوج درمانگر @psy_zohrehkazemzadeh

چطور برخورد کنیم؟ ❌ وارد مسابقه اثبات اینکه «چه کسی مقصر است» نشو. ❌ برای اینکه ناراحت نشود، مدام از خواسته‌هایت کوتاه نیا. ❌ هر بار که خودش را قربانی نشان داد، فوراً عذرخواهی نکن. ✅ احساسش را ببین، اما مسئولیت رفتار را به خودش برگردان. مثلاً بگو: «می‌فهمم از حرفم ناراحت شدی، اما ناراحت شدن تو به این معنی نیست که من کار اشتباهی انجام داده‌ام.» یا: «می‌تونیم درباره مشکلی که پیش اومده صحبت کنیم، اما نه با سرزنش و احساس گناه دادن به همدیگه.» --- زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر/زوج درمانگر @psy_zohrehkazemzadeh

دام خطرناک وقتی طرف مقابل همیشه خودش را قربانی نشان می‌دهد، ممکن است تو کم‌کم وارد این چرخه شوی: او ناراحت می‌شود ⬅️ تو احساس گناه می‌کنی ⬅️ شروع به توضیح دادن و جبران می‌کنی ⬅️ او مسئولیت کمتری می‌پذیرد ⬅️ و دوباره همین چرخه تکرار می‌شود. اینجاست که باید از خودت بپرسی: «آیا واقعاً من مسئول احساسات و واکنش‌های او هستم؟» --- زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر/زوج درمانگر @psy_zohrehkazemzadeh

یک نکته مهم آدمی که همیشه خودش را قربانی می‌بیند، لزوماً آگاهانه نقش بازی نمی‌کند. گاهی پشت این رفتار، ترس از پذیرفتن مسئولیت، تجربه‌های گذشته، عزت‌نفس پایین یا الگوهای ناسالم ارتباطی وجود دارد. اما یک نکته خیلی مهم: درک کردن دلیل رفتار یک نفر، به معنی تحمل کردن رفتار آسیب‌زننده او نیست. تو می‌توانی بفهمی چرا چنین رفتاری دارد و در عین حال برای خودت مرز داشته باشی. --- زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر/زوج درمانگر @psy_zohrehkazemzadeh

سؤال مراجع عزیزم « با آدمی که همیشه خودش رو مظلوم نشون میده چیکار کنم؟ هر اتفاقی میفته، خودش میشه قربانی.اگر باهاش مخالفت کنم میگه منو درک نمی‌کنی.اگر از رفتارش ناراحت بشم میگه همه علیه من هستن. آخرش هم جوری رفتار می‌کنه که من احساس گناه می‌کنم. واقعاً خسته شدم…» اما سؤال مهم‌تر اینجاست: آیا واقعاً با یک آدم مظلوم روبه‌رو هستیم، یا با الگویی از «قربانی‌گری» که باعث می‌شود مسئولیت رفتارهایش را نپذیرد؟ 🔸 اگر در رابطه‌ای هستی که مدام مجبور می‌شوی توضیح بدهی، عذرخواهی کنی یا احساس گناه داشته باشی، این پست‌ها را از دست نده… در ادامه می‌خوام بگم چطور بدون دعوا، احساس گناه و گرفتار شدن در بازی «من قربانی‌ام» مرز سالم بگذاری. --- زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر/زوج درمانگر @psy_zohrehkazemzadeh

اگر سر موضوع پول مدام بحث می‌کنید، اگر یکی از شما احساس می‌کنه «همه بار زندگی روی دوش منه»، یا اگر پول تبدیل شده به معیار عشق و توجه... شاید مسئله فقط پول نباشه؛ ممکنه پشت این اختلاف، نیازهای شنیده‌نشده و مرزهای نامشخص وجود داشته باشه. گاهی در زوج‌درمانی، قبل از اینکه درباره «چقدر پول؟» حرف بزنیم، باید درباره‌ی «چه چیزی برای تو معنا دارد؟» صحبت کنیم. 🌱 اگر احساس می‌کنید این موضوع شبیه رابطه شماست، می‌تونید برای بررسی دقیق‌تر مسئله از مشاوره تخصصی زوجین کمک بگیرید. زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر/زوج درمانگر @psy_zohrehkazemzadeh

در یک رابطه سالم، پول نباید ابزار کنترل، تنبیه یا اثبات عشق باشه. اما صحبت کردن درباره پول، تقسیم مسئولیت‌ها و داشتن سهم شخصی از درآمد می‌تونه بخشی از امنیت مالی و عاطفی زوجین باشه. قرار نیست یک نسخه برای همه زوج‌ها بپیچیم. قرار است درباره این سؤال صحبت کنیم: «مدل مالی ما واقعاً برای هر دوی ما عادلانه و امن هست؟» --- زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر/زوج درمانگر @psy_zohrehkazemzadeh

«قبل از اینکه بگیم باید یا نباید هر ماه پول واریز کنی، باید ببینیم این پول برای شما چه معنایی داره.» برای یک زوج ممکنه معنایش این باشه: «من حواسم به تو هست.» برای دیگری: «من می‌خوام در زندگی مشترکم استقلال مالی داشته باشم.» و برای زوجی دیگر ممکنه تبدیل شده باشه به: «اگر پول ندی، پس دوستم نداری.» پس یک رفتار مشابه، می‌تونه در دو رابطه معنای کاملاً متفاوتی داشته باشه. --- زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر/زوج درمانگر @psy_zohrehkazemzadeh

«چرا باید هر ماه به کارت همسرم پول بزنم؟ سوال همراه عزیزم: سلام خانم دکتر، وقتتون بخیر یه سؤال شاید عجیب داشته باشم... من و همسرم هر دو درامد داریم ولی همسرم انتظار داره هر ماه مبلغی به کارت خودش براش واریز کنم. واقعاً نمی‌فهمم چرا باید این کار رو انجام بدم؟ مگه هرکدوم درامد خودمون رو نداریم؟ زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر/زوج درمانگر @psy_zohrehkazemzadeh

مسیر تغییر درمان قرار نیست به تو یاد بدهد که: «همه‌چیزت عالیه.» قرار است کمک کند یاد بگیری: «من انسانم؛ با نقاط قوت، ضعف، اشتباه‌ها و آسیب‌پذیری‌هایم… و با این حال ارزشمندم.» قرار نیست نقص‌هایت را انکار کنیم؛ قرار است یاد بگیریم ارزشمندی تو وابسته به بی‌نقص بودن نیست. --- زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر/زوج درمانگر @psy_zohrehkazemzadeh

اما یک نکته مهم... تو اون چیزی که باور داری هستی، نیستی. اینکه سال‌ها به خودت گفته‌ای «من کافی نیستم»، دلیل نمی‌شود واقعاً کافی نباشی. طرحواره‌ها اغلب باورهایی هستند که در تجربه‌های اولیه زندگی شکل گرفته‌اند و بعد، مثل یک فیلتر، اتفاقات امروز را تفسیر می‌کنند. پس ممکنه امروز کسی واقعاً دوستت داشته باشه، اما ذهن تو هنوز دنبال نشانه‌ای بگرده که ثابت کند: «دیدی؟ من مشکل دارم.» --- زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر/زوج درمانگر @psy_zohrehkazemzadeh

پشت این رفتارها چه چیزی پنهانه؟ گاهی پشتِ «من به کسی نیاز ندارم» پنهان شده: «می‌ترسم اگر نزدیکت بشم، متوجه نقص‌هام بشی.» پشتِ «من اصلاً آدم رابطه نیستم» ممکنه باشد: «از اینکه طرد بشم می‌ترسم.» و پشتِ «من که چیز خاصی نیستم» گاهی یک باور قدیمی نشسته: «اگر خود واقعی‌ام دیده شود، پذیرفته نمی‌شوم.» --- زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر/زوج درمانگر @psy_zohrehkazemzadeh

یک مثال از اتاق درمان مراجع می‌گفت: «همسرم همیشه بهم میگه دوستت دارم، ولی یه گوشه ذهنم میگه بالاخره یه روز می‌فهمه من اون آدمی نیستم که فکر می‌کرده.» وقتی بیشتر بررسی کردیم، متوجه شدیم سال‌ها قبل، در محیطی بزرگ شده که اشتباهاتش بیشتر از تلاش‌هاش دیده می‌شده. کم‌کم یاد گرفته بود: «برای دوست‌داشتنی بودن، باید بی‌نقص باشم.» --- زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر/زوج درمانگر @psy_zohrehkazemzadeh

این طرحواره یعنی چی؟ طرحواره نقص و شرم یعنی یک باور عمیق و دردناک: «یه چیزی در من اساساً ایراد داره.» نه اینکه «گاهی اشتباه می‌کنم»، بلکه در عمق وجودت احساس می‌کنی: «من خودم مشکل دارم.» ظاهر، شخصیت، توانایی‌ها، روابط، گذشته یا حتی احساساتت ممکنه تبدیل به دلیلی برای سرزنش خودت بشه. --- زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر/زوج درمانگر @psy_zohrehkazemzadeh

این آدم‌ها معمولاً چه تجربه‌ای دارن؟ ممکنه: * از تعریف شنیدن معذب بشن. * مدام خودشون رو با دیگران مقایسه کنن. * از صمیمیت فرار کنن. * از ترس قضاوت شدن، خود واقعی‌شون رو پنهان کنن. * وقتی اشتباهی می‌کنن، به‌شدت خودشون رو سرزنش کنن. * حتی وقتی موفقن، باز هم احساس «کافی نبودن» داشته باشن. و دردناک‌تر از همه: ممکنه محبت دیگران رو باور نکنن. --- زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر/زوج درمانگر @psy_zohrehkazemzadeh

گاهی مشکل این نیست که واقعاً «کافی نیستیم»؛ مشکل اینه که سال‌ها با خودمون طوری رفتار کردیم که انگار کافی نیستیم. امروز قراره درباره‌ی یکی از دردناک‌ترین طرحواره‌ها حرف بزنیم: طرحواره نقص و شرم. --- زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر/زوج درمانگر @psy_zohrehkazemzadeh

کدوم جمله بیشتر شبیه توئه؟ ▫️ همیشه حس می‌کنم یه ایرادی دارم ▫️ از قضاوت شدن خیلی می‌ترسم ▫️ تعریف دیگران رو باور نمی‌کنم ▫️ خودم رو با بقیه مقایسه می‌کنم زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر/زوج درمانگر @psy_zohrehkazemzadeh

سلام دوستان امیداورم عالی باشید. فعالیت امروزمونو با یه سوال چالشی شروع میکنم... تا حالا شده با اینکه همه بهت میگن «چقدر خوبی»، ته دلت یه صدایی بگه: «اگه واقعاً منو بشناسن، دیگه دوستم ندارن…»؟ زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر/زوج درمانگر @psy_zohrehkazemzadeh

ما با تمام زخم‌هایمان، با ترس‌هایمان، با اشتباه‌هایمان و حتی با قسمت‌هایی از خودمان که دوستشان نداریم، هنوز شایسته‌ی دوست داشته شدنیم. قرار نیست اول «بی‌نقص» شویم و بعد احساس ارزشمندی کنیم. گاهی درست همان جایی که فکر می‌کنیم «نقص» داریم، بخشی از داستان انسانی ماست. روان‌درمانی قرار نیست تو را به آدمی بدون ضعف تبدیل کند؛ قرار است کمک کند با خودت آشتی کنی و بفهمی: «من، حتی با تمام نقص‌هایم، کافی‌ام.» زیبایی واقعی شاید از جایی شروع شود که دیگر برای پنهان کردن خودِ واقعی‌مان این‌همه انرژی صرف نمی‌کنیم. 🌱 زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر/زوج درمانگر @psy_zohrehkazemzadeh

#اتاق_درمان #کیس_واقعی «من همیشه ته ذهنم فکر می‌کنم یه چیزی در من کمه…» علی، ۳۵ ساله، وقتی برای اولین بار وارد اتاق درمان شد، از بیرون آدمی کاملاً موفق به نظر می‌رسید؛ شغل خوب، روابط اجتماعی قابل قبول و حتی از نظر دیگران فردی بااعتمادبه‌نفس. اما وقتی شروع کرد به حرف زدن، جمله‌ای گفت که برای من خیلی مهم بود: «خانم دکتر، من از اینکه بقیه بفهمن واقعاً چه آدمی هستم می‌ترسم.» ازش پرسیدم: «فکر می‌کنی اگر واقعاً تو رو بشناسن، چی درباره‌ات می‌فهمن؟» چند ثانیه سکوت کرد و گفت: «اینکه اون‌قدرا هم خوب نیستم که نشون میدم.» اینجا کم‌کم ردپای طرحواره نقص و شرم خودش رو نشون داد. علی در کودکی بارها با مقایسه، انتقاد و تحقیر مواجه شده بود. اشتباه کردن برایش فقط یک اشتباه نبود؛ انگار هر اشتباه، مدرکی بود برای اینکه «من کافی نیستم». به همین دلیل در بزرگسالی مدام خودش را با دیگران مقایسه می‌کرد. اگر کسی از او بهتر بود، سریع با خودش می‌گفت: «دیدی؟ من به اندازه کافی خوب نیستم.» اگر کسی از او انتقاد می‌کرد، به جای اینکه فقط رفتار مشخصش را بررسی کند، کل شخصیت خودش را زیر سؤال می‌برد. حتی در رابطه عاطفی هم همین اتفاق می‌افتاد. وقتی همسرش یک روز به او گفت: «کاش بیشتر باهام حرف می‌زدی.» علی به جای اینکه بشنود «من به ارتباط بیشتری نیاز دارم»، در ذهنش این پیام را شنید: «تو همسر خوبی نیستی.» و شروع کرد به فاصله گرفتن. در جلسات بعد متوجه شدیم که بخش زیادی از کمال‌گرایی، تلاش برای موفقیت و حتی بعضی رفتارهای دفاعی او، در واقع راه‌هایی برای پنهان کردن همان احساس قدیمی بودند: «نکند بقیه بفهمند من به اندازه کافی خوب نیستم.» یکی از مهم‌ترین کارهای درمان، این بود که علی یاد بگیرد بین «من اشتباه کردم» و «من آدم اشتباهی هستم» تفاوت بگذارد. به او گفتم: «علی، اینکه گاهی اشتباه می‌کنی، چیزی از ارزش تو کم نمی‌کنه. قرار نیست برای اینکه ارزشمند باشی، همیشه بهترین، موفق‌ترین یا بی‌نقص‌ترین آدم اتاق باشی.» این مسیر برای علی ساده نبود. چون سال‌ها با خودش طوری رفتار کرده بود که انگار باید دائماً ثابت کند «کافی است». اما کم‌کم یاد گرفت وقتی صدای درونیِ سرزنشگرش می‌گوید: «تو کافی نیستی.» مکث کند و از خودش بپرسد: «این واقعاً صدای امروز منه یا صدای سال‌های گذشته؟» و شاید یکی از مهم‌ترین تغییراتش همین بود: دیگر برای دوست‌داشتنی بودن، مجبور نبود خودش را بی‌نقص نشان دهد. او داشت یاد می‌گرفت که می‌تواند هم اشتباه کند، هم آسیب‌پذیر باشد، هم کامل نباشد و باز هم ارزشمند بماند. و این دقیقاً یکی از مسیرهای مهم درمان طرحواره نقص و شرم است؛ اینکه فرد کم‌کم بفهمد: «من لازم نیست چیزی را ثابت کنم تا شایسته احترام و محبت باشم.» زهره کاظم زاده/روانشناس/طرحواره درمانگر/زوج درمانگر @psy_zohrehkazemzadeh