|نشریه علمی‌فرهنگی پــرتو|

‌ 🌌امشب، یکی از بهترین فرصت‌های سال برای دیدن شهاب‌هاست: امشب، بارش شهابی برساوشی (Perseids) به اوج می‌رسد✨ اگر بامداد امشب، چند دقیقه‌ای به آسمان نگاه کنید، ممکن است شاهد ذرات به‌جامانده از یک دنباله‌دار باشید؛ تکه‌هایی که شاید میلیون‌ها کیلومتر از محل شکل‌گیری‌شان دور شده‌اند و حالا در ارتفاع ده‌ها تا حدود صد کیلومتری جو زمین ناپدید می‌شوند. 🕒 بهترین زمان مشاهده: تقریباً بعد از نیمه‌شب تا نزدیک طلوع آفتاب؛ معمولاً هرچه به صبح نزدیک‌تر شویم، شانس دیدن شهاب بیشتر می‌شود. [بهترین زمان رصد در تهران: 4:20 تا 4:50 صبح] 🌘 تفاوت مهم امسال: نور ماه تقریباً هیچ مزاحمتی برای رصد شهاب‌های کم‌نور ایجاد نمی‌کند. در شرایط ایده‌آل، نرخ بارش برساوشی می‌تواند به حدود 100 شهاب در ساعت برسد؛ (البته بسته به آلودگی نوری، ارتفاع کانون بارش و شرایط آسمان، تعداد شهاب‌هایی که واقعاً می‌بینیم کمتر خواهد بود.) پس اگر آسمان صاف و تاریک است، فقط کافی است سرتان را بالا بگیرید؛ شاید یکی از بقایای یک دنباله‌دار را در آخرین لحظه‌های سفرش ببینید. ☄️ https://t.me/parto_science

‌ یک سال پیش، موقع شروع، پرتو فقط یک نفر بود، ولی حالا برای شماره‌ی سوم، شش نفریم! و چند روز پیش درباره‌ی آینده‌ی پرتو، ایده‌هامون و چیزهایی که می‌خواهیم بسازیم حرف زدیم. پرتو هنوز در حال ساخته شدنه؛ و فکر می‌کنم تازه داریم به جاهای جالبش می‌رسیم🌱 ‌

‌ وقتی برای تولید هر محتوا وقت، تحقیق و انرژی صرف می‌شه، باید ازش محافظت هم بکنیم! چند وقت پیش یکی از ویدئوهای ما بدون اجازه کپی و منتشر شده بود و بعد از گزارش ما، توسط اینستاگرام حذف شد. این فقط یک ریلز نبود، بلکه پشت هر محتوا ساعت‌ها تلاش و طراحی قرار داره.✨ و ممنون از شما که از محتوای اصیل حمایت می‌کنید.🤝 ‌

‌ این فقط یک معادله نبود؛ آغاز یک انقلاب بود! ماکس پلانک در سال ۱۹۰۰ به دنبال حل معمای «تابش جسم سیاه» بود؛ مشکلی که فیزیک کلاسیک از توضیح آن عاجز مانده بود.

🔺 او برای تطبیق نظریه با نتایج آزمایش‌ها، فرض کرد که انرژی به‌صورت بسته‌های گسسته، یا همان «کوانتوم»، مبادله می‌شود.

🔺 همین ایده، آغاز فیزیک کوانتوم و یکی از بزرگ‌ترین انقلاب‌های تاریخ علم شد؛ انقلابی که نگاه ما به نور، ماده و حتی خودِ واقعیت را برای همیشه تغییر داد.

‌ 📌در اینستاگرام ببینید. https://t.me/parto_science

‌ در پی واکنش‌ها و پیشنهادهای شما در پست اخیر، اسم ماکس پلانک یکی از پرتکرارترین درخواست‌ها بود، و به زودی پست جدید منتشر میشه🤝🌱 ‌

📢 دعوت به همکاری 🤝 شماره ۱ بخش جدیدی که به پرتو اضافه شده و در شماره دوم هم دیدید، بخش «قلم شما» هست. ✍ در این بخش، قراره به نوشته‌های شما بپردازیم؛ متن‌هایی که می‌تونن حاصل مطالعه، علاقه یا کنجکاوی علمی‌ شما باشن! هدف این بخش، فراهم کردن فضایی برای اشتراک‌گذاری و تبادل دیدگاه‌هاست. ✨ پس اگر اهل نوشتنید و یادداشت‌هایی دارید که دوست دارید با بقیه به اشتراک بذارید، به این آیدی پیام بدید: 🆔 @HatefipourMaede [در حال حاضر تمرکز ما روی متن‌هایی در زمینه فیزیک و ریاضیات هست. همکاری برای ارسال متن در سایر موضوعات، در آینده اطلاع‌رسانی می‌شه.] #همکاری

‌ 🔺در کامپیوترهای کلاسیک، واحد پایه اطلاعات «بیت» است.(یکی از دو مقدار صفر یا یک) 🔻اما در کامپیوترهای کوانتومی، واحد پایه اطلاعات «کیوبیت» (Qubit) نام دارد. 💢 تفاوت اصلی کیوبیت با بیت در این است که کیوبیت الزاماً مجبور نیست فقط در حالت صفر یا فقط در حالت یک قرار داشته باشد.

اهمیت واقعی این ویژگی زمانی آشکار می‌شود که چندین کیوبیت در کنار یکدیگر قرار گیرند. در یک سیستم کلاسیک با n بیت، در هر لحظه تنها یکی از 2ⁿ حالت ممکن وجود دارد. اما n کیوبیت می‌توانند به‌طور همزمان ترکیبی از تمام این حالت‌ها را در خود نگه دارند. به همین دلیل، تعداد دامنه‌های احتمال لازم برای توصیف حالت یک سامانه n کیوبیتی به‌صورت نمایی و برابر با 2ⁿ رشد می‌کند.

‌ _ادامه این متن را در صفحه 5 و 6 بخوانید. https://t.me/parto_science

. جامعه دانشگاهی فیزیک، یکی از استادان فرهیخته خود را از دست داد.🥀🕯 درگذشت «دکتر فرهاد فضیله» را به خانواده محترم ایشان، دانشجویان و همه دوستداران علم تسلیت می‌گوییم و یاد و تلاش‌های علمی و آموزشی ایشان را گرامی می‌داریم‌.🖤 .

‌ وقتی غیرممکنِ دیروز، به فناوریِ امروز تبدیل می‌شود! 🔥

♨️ در سال ۱۹۶۴، IBM System/360 نماد اوج فناوری بود. کامپیوتری که یک اتاق کامل را اشغال می‌کرد، با حافظه‌ای بین ۸ کیلوبایت تا حدود ۹ مگابایت کار می‌کرد و اولین خانواده‌ای بود که نرم‌افزارهایش روی مدل‌های مختلف همان خانواده اجرا می‌شد؛ نوآوری‌ای که صنعت رایانه را برای همیشه تغییر داد.

 و بیش از ۶۰ سال بعد...

♨️ امروز، پردازنده‌های IBM‌ با حدود هزار کیوبیت، در دمای چند میلی کلوینی کار می‌کند و راه را برای حل مسائلی هموار می‌کند که برای قدرتمندترین ابرکامپیوترهای کلاسیک بسیار دشوار یا حتی غیرممکن‌اند!

‌ شاید زیباترین نکته این دو تصویر، تفاوت ظاهرشان نباشد؛ این است که هر دو، در زمان خود، نماد آینده بودند.☄ 📌 داستان ساخت این کامپیوتر‌ها و توسعه این فناوری توسط شرکت‌هایی مثل IBM رو در پادکست‌پرتو بشنوید. https://t.me/parto_science

‌ سپاس از همراهی و توجه شما به پرتو✨ در این مسیر، بازخورد شما می‌تونه کمک بزرگی برای بهتر شدن شماره‌های بعدی باشه🤝 در راستای ارتقای کیفیت محتوای مجله، لطفاً به پرسش‌های زیر پاسخ بدید: 🔗https://forms.gle/1vZZapU1F5AyMyL57 حضور و نظر شما بسیار ارزشمند و در شکل‌گیری مسیر آینده‌ی پرتو تأثیر زیادی داره🌱 ‌

‌ آیا کامپیوترهای کوانتومی می‌توانند الگوریتم‌های رمزنگاری بیت‌کوین را بشکنند؟ ♨️ پاسخ کوتاه این است: بله، اما نه به این زودی‌ها!

برای رسیدن به چنین نقطه‌ای، به حدود ۱۲۰۰ تا ۲۳۰۰ کیوبیت منطقی باکیفیت و بدون خطا نیاز است؛ در حالی که در حال حاضر فقط حدود ۹۶ کیوبیت منطقی در دسترس است.

برآوردها نشان می‌دهد احتمال رسیدن به این نقطه تا سال ۲۰۲۹ حدود ۵ درصد است، اما در بازه ۲۰۳۳ تا ۲۰۳۸ این احتمال می‌تواند بسیار جدی‌تر شود

نکته مهم این است که این تهدید فقط مربوط به بیت‌کوین و کریپتوکارنسی نیست؛ دولت‌ها، بانک‌ها و شرکت‌ها هم با همین چالش روبه‌رو هستند. به همین دلیل، مؤسسه ملی استانداردها و فناوری آمریکا، NIST، تا امروز چند استاندارد برای الگوریتم‌های پساکوانتومی تأیید کرده و جامعه کریپتو هم در این مسیر بیکار ننشسته است.

‌ 🎙دکتر علی میزانی 📍پاریس/ نمایشگاه ویواتک 2026 / غرفه IBM https://t.me/parto_science

اگر بخش «پرتوبرگ» مجله رو خونده باشید، احتمالاً کتاب معرفی‌شده‌ی این شماره رو به خاطر دارید: 📚کتاب «استاد عشق» 👤 نگاهی به زندگی پدر علم فیزیک ایران؛ دکتر محمود حسابی ✍ نوشته‌‌ی ایرج حسابی این بار، به‌جای خوندن، می‌تونید کتاب رو بشنوید. نسخه‌ی صوتی کتاب در کامنت‌های همین پست قرار داده شده🎧

تا چند دهه پیش، کامپیوترهای کلاسیک بزرگ‌ترین دستاورد بشر در محاسبات بودند. اما وقتی دانشمندان خواستند رفتار دنیای کوانتومی را شبیه‌سازی کنند، با یک مشکل بزرگ روبه‌رو شدند:

💢 برای توصیف تنها ۳۰ ذره‌ی کوانتومی، باید بیش از یک میلیارد حالت مختلف را در نظر گرفت. با افزایش تعداد ذرات، این عدد به‌قدری سریع رشد می‌کند که حتی قدرتمندترین ابرکامپیوترهای کلاسیک هم از پس آن برنمی‌آیند.

💢 ریچارد فاینمن پیشنهاد داد که برای شبیه‌سازی طبیعت، باید از کامپیوتری استفاده کنیم که خودش بر اساس قوانین کوانتوم کار کند. نتیجه، تولد «کامپیوتر کوانتومی» بود.

‌ ♨️ کامپیوترهای کلاسیک اطلاعات را با بیت‌های ۰ و ۱ پردازش می‌کنند؛ اما کامپیوترهای کوانتومی از کیوبیت استفاده می‌کنند. همین تفاوت باعث می‌شود بتوانند مسائل را به شکلی حل کنند که برای کامپیوترهای کلاسیک عملاً غیرممکن یا بسیار زمان‌بر است. برخی مسائل که شاید برای یک کامپیوتر کلاسیک هزاران سال زمان نیاز داشته باشد، می‌تواند توسط یک کامپیوتر کوانتومی در زمانی بسیار کوتاه‌تر بررسی شود. 🔥 به همین دلیل است که شرکت‌هایی مانند IBM، Google Microsoft، Intel و ده‌ها آزمایشگاه در سراسر جهان میلیاردها دلار روی این فناوری سرمایه‌گذاری کرده‌اند؛ چون رقابت فقط بر سر ساخت یک کامپیوتر سریع‌تر نیست، بلکه بر سر ساخت نسل بعدی محاسبات بشر است. 📌در فردای کوانتومی، داستان کامپیوترهای کوانتومی را کامل تر بخوانید. 📌در اینستاگرام ببینید. https://t.me/parto_science

‌ 🎙 از صفحات «فردای کوانتومی» تا روایت از آینده‌ای که در حال ساخته شدن است. آنچه در اولین اپیزود پادکست پرتو می‌شنوید: ◽️شکل‌گیری کامپیوترهای کوانتومی و روند توسعه آن ◽️ اثر هال کوانتومی و نقش آن در پژوهش‌های کوانتومی ◽️ کامپیوتر کوانتومی دقیقاً چیست و چه تفاوتی با کامپیوترهای کلاسیک دارد؟ ◽️ شرکت‌هایی مانند IBM چگونه در حال توسعه این فناوری هستند؟ ◽️ مهم‌ترین چالش‌های ساخت کامپیوترهای کوانتومی چیست؟ ◽️ آینده کامپیوترهای کوانتومی و تحقق وعده‌های بزرگ محاسبات 👤مهمان: دکتر مهدی هاتفی پور ♨️پژوهشگر در حوزه محاسبات کوانتومی 🔗 نسخه کامل پادکست را می‌توانید از طریق لینک‌های زیر بشنوید: 📌یوتیوب 📌آپارات #پادکست #فردای_کوانتومی #نشریه_علمی‌فرهنگی_پرتو

‌ ✨ هر نوری از جایی آغاز می‌شود! 🔖 شماره‌ دوم: فردای کوانتومی در این شماره می‌خوانید: ◽️ از نخستین ایده‌های محاسبه و ماشین تورینگ تا تولد کامپیوترهای مدرن ◽️ دلیل ناتوانی کامپیوترهای کلاسیک برای توصیف جهان کوانتومی ◽️ آشنایی با مفاهیم بنیادین کامپیوترهای کوانتومی؛ از کیوبیت تا درهم‌تنیدگی ◽️ نگاهی به فناوری‌های کوانتومی و شرکت‌هایی که امروز در حال ساخت آینده‌اند ◽️ گفت‌وگویی اختصاصی درباره چالش‌ها، توسعه و آینده کامپیوترهای کوانتومی 🎙 پادکست کامل این گفت‌وگو در رسانه‌‌های پرتو قابل دسترسی است. 🖇 نسخه کامل شماره دوم تنها از طریق کانال تلگرام منتشر می‌شود. 📌 نظرات، نقد و همراهی، روشن‌ترین پرتو در این مسیر خواهند بود. #شماره_دوم #فردای_کوانتومی #نشریه_علمی_فرهنگی_پرتو https://t.me/parto_science

Coming soon...✨ انتشار شماره دوم پرتو| فردا؛ جمعه 22 خرداد ساعت 19 منتظر باشید... «فردای کوانتومی» https://t.me/parto_science

یک معمای کیهانی🪐 دو عضو هیئت‌علمی دانشکدهٔ فیزیک دانشگاه شریف (دکتر سهراب راهوار و دکتر شاهین روحانی) در مطالعه‌ای به یکی از بنیادی‌ترین سوالات کیهان‌شناسی پرداختد: چرا با وجود میلیاردها سیاره در جهان، هنوز نشانه‌ای از حیات هوشمند مشاهده نکرده‌ایم؟

♨️ این مقالهٔ علمی، در نشریهٔ معتبر Monthly Notices of the Royal Astronomical Society Letters منتشر شد؛ پژوهشی که با ارائهٔ تحلیلی نو درباره «پارادوکس فرمی»، بازتاب گسترده‌ای در روزنامه‌هایی مانند «فیزیکس اوگ» داشته و همچنین گزارشی از این مقاله در نشریه معتبر بین‌المللی «نیویورک پست» به چاپ رسیده‌است.

♨️ در این مقاله با اشاره به فاصله متوسط حدود یک سال نوری میان ستارگان و سابقه بیش از یک قرن رصد امواج رادیویی، تأکید شده که انتظار می‌رفت دست‌کم نشانه‌هایی از تمدن‌های نزدیک دریافت شود؛ با این حال، «سکوت کیهانی» همچنان پابرجاست. همچنین با توجه به عمر حدود ۱۰ میلیارد ساله کهکشان، در صورت وجود تمدن‌های پیشرفته در گذشته، باید آثار قابل مشاهده‌ای از آن‌ها برجای مانده باشد.

♨️ نویسندگان مقاله با توجه به داده‌های اخیر در تعداد سیارات زیست‌پذیر کهکشان «طول عمر تمدن‌های فناوری‌محور» را به‌عنوان یک پارامتر کلیدی معرفی کرده و برآورد می‌کنند که حداکثر عمر این تمدن‌ها حدود ۵۰۰۰ سال است. عددی که می‌تواند توضیح‌دهندهٔ تداوم سکوت کیهانی باشد.

 📌 دسترسی به مقاله https://t.me/parto_science