O‘zbekiston geografiya jamiyati

🏢🏢2️⃣0️⃣2️⃣6️⃣

🌎 9–10–11-sinf o‘quvchilari uchun geografiya fanidan online darslar uchun qabul boshlandi!

❤️Darslar haftada 6 kun ikki mahal ➖Darsliklarning infografik tahlili ➖Mavzulashtirilgan testlar tahlili ➖Atlas hamda xarita bilan ishlash ➖Amaliy mashg‘ulotlar bilan ishlash ➖Geografik ma’lumotlarni tahlil qilish

Sinflar kesimida maxsus tayyorlangan XX-variantdan iborat olimpiadasi qo‘llanmalari dars ishtirokchilariga bepul taqdim etiladi. 🌎 Darslarimiz 21-avgustdan boshlanadi, shoshiling joylarimiz soni cheklangan!

Murojaat: 👉 @omadbek_38 Murojaat: 👉 @omadbek_38 Murojaat: 👉 @omadbek_38

#mulohazali

QURUQ TUPROQ ISSIQLIKNI YANADA KUCHAYTIRADIMI?

Qurg‘oqchilik va jazirama bir-biridan mustaqil hodisalar emas. Tuproq quriganda Quyosh energiyasining kamroq qismi suvni bug‘latishga, ko‘proq qismi esa yer yuzasi va havoni isitishga sarflanadi. Natijada issiq yanada kuchayadi. Copernicus Iqlim o‘zgarishi xizmatining ma’lumotiga ko‘ra, 2026-yil iyuli G‘arbiy Yevropada ketma-ket kuzatilgan favqulodda issiq uchinchi oy bo‘lgan. G‘arbiy Yevropada iyun–iyul oylarining o‘rtacha harorati 21,62°C ni tashkil etgan. Bu 1991–2020-yillar me’yoridan 2,79°C yuqori va avvalgi rekorddan 0,89°C issiqdir. Bunga uzoq vaqt saqlanib qolgan yuqori bosimli atmosfera bloki ta’sir qilgan. Bunday sharoitda bulutlilik kamayadi, havo massasi bir hudud ustida ushlanib qoladi va “issiqlik gumbazi” shakllanadi. Issiq bilan birga tuproq namligi ham keskin kamaygan. Ispaniya, Portugaliya, Fransiya, Germaniya, Avstriya va Vengriyaning ayrim hududlarida iyul uchun kuzatuvlar davridagi eng past tuproq namligi qayd etilgan. Sena, Reyn va Dunay daryolarining ayrim qismlarida suv sarfi rekord yoki rekordga yaqin past darajaga tushgan. Bu ichimlik suvi, sug‘orish, kemachilik va energiya ishlab chiqarishiga ta’sir ko‘rsatgan. Quruq o‘simlik qoldiqlari va namligi kamaygan landshaft yong‘in uchun katta yoqilg‘i zaxirasiga aylangan. Natijada Yevropa bilan birga Kanada va Sibirda ham yong‘inlarning tarqalishi uchun qulay sharoit yuzaga kelgan. 2026-yil iyulining global o‘rtacha harorati 16,90°C bo‘lib, sanoatlashuvdan oldingi 1850–1900-yillar iyul me’yoridan 1,47°C yuqori bo‘lgan. U 2024-yil iyuli bilan birga tarixdagi ikkinchi eng issiq iyul sifatida qayd etilgan. Qutbiy hududlardan tashqaridagi okeanlarning o‘rtacha sirt harorati 20,96°C ga yetib, iyul oyi uchun rekord o‘rnatgan. Bu 2023-yilgi oldingi rekorddan 0,07°C yuqoridir.

Demak, jazirama faqat termometrdagi yuqori raqam emas. U tuproq namligi, daryo oqimi, o‘rmon yong‘ini, qishloq xo‘jaligi, energetika va aholi salomatligini bir vaqtning o‘zida o‘zgartiradigan murakkab geografik jarayondir.

☑️Obuna bo‘ling: @geografiya_ilmi

#ilmiy_darajalar

PhD, DSc, dotsent, professor — farqi nimada?

Ilmiy muhitda eng ko‘p chalkashadigan tushunchalardan biri aynan shu: PhD, DSc, dotsent va professor bir xil narsa emas. Ularning ikkitasi ilmiy daraja, ikkitasi esa ilmiy unvon hisoblanadi. O‘zbekiston qonunchiligida PhD va DSc oliy ta’limdan keyingi ta’lim bosqichlari bilan bog‘liq ilmiy darajalar sifatida, dotsent va professor esa attestatsiya asosida beriladigan ilmiy unvonlar sifatida qo‘llanadi. PhD — bu falsafa doktori ilmiy darajasi. U tayanch doktorantura yoki mustaqil izlanuvchilik orqali, dissertatsiya himoya qilingandan keyin beriladi. Ya’ni PhD ilmiy faoliyatning dastlabki yuqori bosqichi bo‘lib, tadqiqotchining mustaqil ilmiy izlanish olib bora olish salohiyatini ko‘rsatadi. DSc — bu fan doktori ilmiy darajasi. Bu PhDdan yuqori bosqichdir. Amaldagi tartibga ko‘ra, DSc uchun odatda fan nomzodi yoki PhD darajasiga ega bo‘lish va undan keyin salmoqli ilmiy natijalarga erishish talab etiladi. Demak, DSc oddiygina “yana bir diplom” emas, balki ilm-fandagi ancha yuqori malaka va katta ilmiy maktab shakllanganini bildiruvchi bosqichdir. Endi dotsent va professorga kelsak: bular ilmiy daraja emas, ilmiy unvondir. Rasmiy nizomda dotsent va professor attestat asosida beriladigan unvonlar ekani ko‘rsatilgan. Ular ma’lum ixtisoslik bo‘yicha, pedagogik va ilmiy faoliyat natijalari, ilmiy ishlari va attestatsiya talablariga ko‘ra beriladi. Dotsent — odatda oliy ta’lim muassasasida samarali ilmiy-pedagogik faoliyat olib borayotgan mutaxassisga beriladigan ilmiy unvon. U ko‘proq o‘qituvchining yoki olimning muayyan fan sohasida yetuklashganini, ilmiy va o‘quv-uslubiy ishlari shakllanganini bildiradi. Boshqacha aytganda, dotsent — bu lavozim emas, rasmiy tartibda beriladigan ilmiy unvon. Professor esa dotsentdan yuqori ilmiy unvon bo‘lib, oliy ta’lim yoki ilmiy tashkilotlarda yuqori natijalarga erishgan, chuqur kasbiy bilim va sezilarli ilmiy-pedagogik salohiyatga ega shaxslarga beriladi. Nizomda professor unvoniga talabgor dotsent yoki katta ilmiy xodim unvonini olganidan keyin ham muayyan ilmiy va o‘quv-uslubiy ishlarni nashr etgan bo‘lishi kerakligi belgilangan. Bu professor unvoni alohida va yuqori maqom ekanini ko‘rsatadi. Eng muhim farq shuki: PhD va DSc — ilmiy daraja. Dotsent va professor — ilmiy unvon. Ya’ni ilmiy daraja sizning ilmiy bosqichingizni, ilmiy unvon esa sizning ilmiy-pedagogik maqomingizni ifodalaydi. Shuning uchun PhD olgan odam avtomatik ravishda dotsent bo‘lib qolmaydi, xuddi shuningdek DSc olgan odam avtomatik ravishda professor bo‘lib qolmaydi. Chunki ilmiy daraja bilan ilmiy unvon — ikki alohida huquqiy va attestatsion institutdir. Ilmiy unvon olish uchun alohida talablar, nashrlar, staj va tegishli kengash tavsiyasi kerak bo‘ladi.

Sodda qilib aytganda: ➖️ PhD — ilmiy daraja, birinchi bosqich ➖️ DSc — ilmiy daraja, yuqori bosqich ➖️ Dotsent — ilmiy unvon ➖️ Professor — ilmiy unvonning yuqori pog‘onasi

☑️Obuna bo‘ling: @geografiya_ilmi

#dolzarb

🌍 O‘ZBEKISTON GEOGRAFIYA JAMIYATI — 129 YILLIK ILMIY AN’ANA VA MILLIY GEOGRAFIYA MAKTABI

O‘zbekiston Geografiya jamiyati mamlakatimizdagi eng qadimiy ilmiy jamoat tashkilotlaridan biridir. Uning tarixiy ildizlari XIX asr oxiriga borib taqaladi. Manbalarga ko‘ra, 1897-yil 12-martda Toshkent shahrida Imperatorlik Rus Geografiya jamiyatining Turkiston bo‘limi tashkil etilgan. Aynan shu sana bugungi O‘zbekiston Geografiya jamiyatining institutsional tarixidagi boshlang‘ich nuqta sifatida qaraladi. Demak, 2026-yilda ushbu ilmiy an’ana 129 yillik tarixga ega. Jamiyat tarixi bir vaqtning o‘zida O‘zbekistonda geografiya fanining shakllanish va rivojlanish tarixini ham aks ettiradi. Dastlabki davrlarda uning faoliyati Markaziy Osiyoning tabiiy sharoiti, relyefi, iqlimi, suv resurslari, aholisi, xo‘jaligi va hududiy xususiyatlari to‘g‘risidagi ilmiy ma’lumotlarni yig‘ish, tizimlashtirish hamda ekspeditsion tadqiqotlarni tashkil etish bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan. Keyingi siyosiy va ilmiy-tashkiliy o‘zgarishlar natijasida jamiyat bir necha marta qayta nomlangan: 1917-yildan Rus Geografiya jamiyatining Turkiston bo‘limi, 1925-yildan Davlat geografiya jamiyatining O‘rta Osiyo bo‘limi, 1930-yildan O‘zbekiston bo‘limi, 1940-yildan SSSR Geografiya jamiyatining O‘zbekiston filiali, 1964-yildan O‘zbekiston SSR Geografiya jamiyati, 1991-yildan esa hozirgi O‘zbekiston Geografiya jamiyati nomi bilan faoliyat yurita boshlagan. Mustaqillikdan keyin jamiyat faoliyati yangi huquqiy va tashkiliy sharoitda davom etdi. Tarixiy tadqiqotda qayd etilishicha, 2001-yildan O‘zbekiston Geografiya jamiyati nodavlat notijorat tashkiloti sifatida faoliyat olib bormoqda, uning tegishli ustavi 2001-yil 14-martda tasdiqlangan. Jamiyatning asosiy vazifalari geografik tadqiqotlarni tashkil etish va muvofiqlashtirish, geograflarning ilmiy ishlarini nashr qilish, geografik bilimlarni ommalashtirish hamda oliy ta’lim va ilmiy muassasalar bilan hamkorlikni rivojlantirishdan iborat. Jamiyatning o‘ziga xos ilmiy maktab yaratishidagi eng muhim vositalardan biri — uning nashriyot faoliyatidir. “O‘zbekiston Geografiya jamiyati axboroti” uzoq yillar davomida mamlakat geograflarining tadqiqot natijalarini ilmiy jamoatchilikka yetkazib kelayotgan ixtisoslashgan nashrlardan biri hisoblanadi. Tarixiy manbaga ko‘ra, nashrning zamonaviy nomi 1997-yildan qo‘llanila boshlagan. Professor Abdusami Soliyev jamiyatga rahbarlik qilgan davrda nashr muntazam ilmiy jurnal tusini olib, yiliga ikki marta chiqarila boshlagan va geografiya hamda Yer haqidagi fanlar bo‘yicha ilmiy natijalarni e’lon qilishda muhim platformaga aylangan. Jamiyat faoliyatining yana bir muhim jihati — mamlakatdagi turli geografik ilmiy maktablarni yagona professional maydonda birlashtirishidir. Uning syezd va konferensiyalari Toshkent bilangina cheklanmay, Samarqand, Nukus, Farg‘ona va boshqa hududlarda ham tashkil etilgan. 2019-yilda e’lon qilingan jamiyat tarixiga bag‘ishlangan tadqiqotda 1980–2014-yillar oralig‘ida to‘qqizta geografiya jamiyati syezdi o‘tkazilgani qayd etiladi. 2010–2018-yillarning o‘zida esa jamiyat va hamkor tashkilotlar ishtirokida geografiya fani va ta’limining dolzarb masalalariga bag‘ishlangan 30 dan ortiq respublika ilmiy konferensiya va seminarlar tashkil etilgan. O‘zbekiston Geografiya jamiyati xalqaro ilmiy aloqalarni rivojlantirishga ham katta e’tibor qaratib kelgan. 2015-yilda O‘zbekiston va Rossiya geografiya jamiyatlari o‘rtasida hamkorlik kelishuvi imzolangan, 2018-yilda esa Qozog‘iston Milliy geografiya jamiyati bilan hamkorlik to‘g‘risida bitim tuzilgan. Ushbu aloqalar qo‘shma konferensiyalar, ekspeditsiyalar, ilmiy nashrlar almashinuvi hamda tadqiqotchilar o‘rtasidagi akademik hamkorlikni rivojlantirishga xizmat qilgan. Jamiyatning xalqaro miqyosdagi yangi tashabbuslaridan biri 2023-yilda namoyon bo‘ldi. O‘zbekiston Geografiya jamiyati tashabbusi bilan Turkiy davlatlar jug‘rofiya kengashi tashkil etildi va uning doimiy qarorgohi Toshkentda belgilandi. Bu tashabbus O‘zbekiston geografik ilm-fanining Markaziy Osiyo va kengroq turkiy makondagi ilmiy hamkorlik jarayonlarida faol ishtirok etayotganini ko‘rsatadi. Bugungi davrda geografiyaning vazifasi faqat daryo, tog‘, davlat yoki shaharlarni tavsiflash bilan cheklanmaydi. Orol dengizi inqirozi, suv resurslaridan oqilona foydalanish, iqlim o‘zgarishi, cho‘llanish, urbanizatsiya, aholi va migratsiya jarayonlari, hududiy iqtisodiy rivojlanish, geoekologik muammolar, GIS va masofadan zondlash texnologiyalari geografik yondashuvni talab qiladigan strategik masalalardir. Jamiyatning tarixiy vazifasi — geograf olimlarni birlashtirish, tadqiqotlarni muvofiqlashtirish va ilmiy bilimlarni jamiyatga yetkazish — shu sababli bugun ham o‘z dolzarbligini yo‘qotmagan. Jamiyat tashkil etgan konferensiyalar mavzularida Orolbo‘yi, geoekologiya, geoiqtisodiyot va geoinformatika masalalarining muntazam ko‘tarilgani ham buni ko‘rsatadi.

O‘zbekiston Geografiya jamiyati — shunchaki professional uyushma emas. U XIX asr oxiridan XXI asrgacha davom etib kelayotgan geografik tafakkur, ilmiy maktab va avlodlar davomiyligining institutsional xotirasidir. Uning 129 yillik tarixi O‘zbekistonda geografiya fanining qanday shakllangani, rivojlangani va zamonaviy ilm-fan bilan uyg‘unlashib borayotganini ko‘rsatuvchi noyob ilmiy merosdir.

☑️Obuna bo‘ling: @geografiya_ilmi

#qabul 👉 https://t.me/geografiya_ilmi/404

🎁 Sinflar kesimida tayyorlangan XX-variantdan iborat ehtimoliy olimpiada testlari.

Darslarimiz 18-avgustdan boshlanadi, shoshiling joylarimiz soni cheklangan! Murojaat: 👉 @omadbek_38 Murojaat: 👉 @omadbek_38 Murojaat: 👉 @omadbek_38 ☑️Obuna bo‘ling: @geografiya_ilmi

#talaba_2026 | 170.60 ball Singlim Muazzamoy talabalik baxtiga muyassar bo‘ldi.

Talabalik davringiz ilmga, go‘zal xotiralarga va katta yutuqlarga boy bo‘lsin. Siz bilan faxrlanaman! Hurmat bilan: Qambarov O.X.

☑️Obuna bo‘ling: @geografiya_ilmi

#talaba_2026 | 140.80 ball Shogirdim Hilola talabalik baxtiga muyassar bo‘ldi.

Talabalik davringiz ilmga, go‘zal xotiralarga va katta yutuqlarga boy bo‘lsin. Siz bilan faxrlanaman! Hurmat bilan: Qambarov O.X.

☑️Obuna bo‘ling: @geografiya_ilmi

#talaba_2026 | 90.50 ball Shogirdim Fotimaxon talabalik baxtiga muyassar bo‘ldi.

Talabalik davringiz ilmga, go‘zal xotiralarga va katta yutuqlarga boy bo‘lsin. Siz bilan faxrlanaman! Hurmat bilan: Qambarov O.X.

☑️Obuna bo‘ling: @geografiya_ilmi

#talaba_2026 | 176.10 ball Shogirdim Sevinchoy talabalik baxtiga muyassar bo‘ldi.

Talabalik davringiz ilmga, go‘zal xotiralarga va katta yutuqlarga boy bo‘lsin. Siz bilan faxrlanaman! Hurmat bilan: Qambarov O.X.

☑️Obuna bo‘ling: @geografiya_ilmi

#talaba_2026 | 172.80 ball Shogirdim Ulug‘oy talabalik baxtiga muyassar bo‘ldi.

Talabalik davringiz ilmga, go‘zal xotiralarga va katta yutuqlarga boy bo‘lsin. Siz bilan faxrlanaman! Hurmat bilan: Qambarov O.X.

☑️Obuna bo‘ling: @geografiya_ilmi

#talaba_2026 | 182.70 ball Shogirdim Irodaxon talabalik baxtiga muyassar bo‘ldi.

Talabalik davringiz ilmga, go‘zal xotiralarga va katta yutuqlarga boy bo‘lsin. Siz bilan faxrlanaman! Hurmat bilan: Qambarov O.X.

☑️Obuna bo‘ling: @geografiya_ilmi