Meow History

من از شما نمی‌خوام که روز و سال دقیق فلان رویداد رو از بر باشید‌ از شما نمی‌خواهم مورخ بشید یا کتاب‌های قطور و بلند بالا رو ورق بزنید اگر هم زدید مشکلی نیست اتفاقا عالیه

تنها چیزی که می‌خواهم اینکه برای یک‌بار هم که شده اون اتفاق رو بخونید و راجبش بدونید اون نام‌ها رو بشنوید اون داستان‌ها رو دنبال کنید اون لباس‌ها رو ببینید اون آیین‌ها رو بشناسید اون اشک‌ها و لبخندها رو بشنوید و ببينيد و لمس کنید

تاریخ فقط عدد و رقم نیست تاریخ یک تصویر هست، بو هست، صدا هست، حس هست وقتی از سیاووش می‌خونی، فقط نامش رو حفظ نکن غم‌اش رو هم حس کن وقتی از کوروش می‌خونی فقط فرمانش رو نخون منش‌اش رو هم ببین وقتی از تخت پارسه می‌خونی فقط سنگ‌هایش رو نشمار سکوتی رو که در آن سنگ‌ها نشسته بشنو

اگر حس می‌کنی هنوز آمادگی شنیدن تمام حقایق رو نداری اگر فکر می‌کنی تاریخ فقط باید افتخارآمیز باشه فعلا کنارش بگذار و رهاش کن اما بدون که تاریخ ما ایرانی‌ها شیرین‌ترین و دردناک‌ترین تاریخ ممکنه ما اولین مردمانی بودیم که شهرنشینی را آغاز کردیم اولین قانون‌ها را نوشتیم و همین ما بودیم که بارها سوختیم و از خاکستر بلند شدیم تاریخ ما پر از شکست‌هایی است که بزرگ‌مان کرد و پر از پیروزی‌هایی که مغرورمون نکرد

پس تاریخ رو با صبر بخون با دقت و با این نگاه که هر برگه اش آیینه‌ای برای دیدن خودتون

و اینجا شاید عجیب به نظر برسه ولی تاریخ فقط مالِ کتاب‌ها و موزه‌ها نیست تاریخ بخشی از هویت خود فرده وقتی بدونی نسل های قدیم ما در چه شرایطی زندگی می‌کردن چه شادی‌ها و چه غم‌هایی داشتند اون وقت می‌فهمی که چرا امروز این‌طور فکر می‌کنی این‌طور دوست داری یا این‌طور می‌ترسی شناختِ تاریخ در واقع شناخت لایه‌های پنهان وجود خودته کسی که ریشه‌هایش را نمی‌شناسه مثل درختی است که نمی‌دونه چرا این‌جا کاشته شده و هر بادی اون رو تکان میده

گذشته و آینده بهم وصل هستن کسی که ندونه دیروز چه گذشت امروز را اشتباه می‌فهه و پیش میره و فردا را غافلگیرانه شروع می‌کند تاریخ نقشه‌ی راهی است که بارها طی شده اگر نخونیش محکوم به پیمودن دوباره‌ی همون راه‌های اشتباه هستی کاری که چندین نسل قبل ما کردن و ما هم متاسفانه انجامش میدیم پس شناخت گذشته کمکت می‌کنه که امروز انتخاب‌های بهتری داشته باشیم نه برای تکرار برای ساختن ایران

هر کسی که به تاریخ علاقه داره باید یه ویژگی رو تو ذهنش بسپاره تاریخ رو با چشم باز خوندن نه با عینک رنگی باورهای شخصی‌ات بعضی از رویدادها اونجوری که دلمون می‌خواهد پیش نرفته‌اند بعضی‌ها تلخ‌اند بعضی‌ها ناعادلانه اما واقعیت‌اند؛ چون ردپاشون در سنگ‌ها و نوشته‌ها باقی مونده تاریخ جای خودنمایی افکار دلخواه شما نیست جای خودسازی،جای یادگرفتن

تاریخ یک دفتر خاطرات گل‌چین نیست پر از درس‌هایی که با خون نوشته شده پر از ناامیدی‌هایی که به امید ختم شده پر از سختی‌هایی که آدم‌ها رو ساخت و پر از بازماندگانی که فقط برای گفتن حقیقت زنده ماندند

بند 95: داریوش شاه می‌گوید: اهورامزدا و سایر خدایانی که هستند مرا یاری کردند زیرا من دروغگو نبودم و بدی نکردم

بند 96: داریوش شاه می‌گوید: تو که پس از من این سنگ‌نبشته را می‌بینی آن را درست بدان اگر آن را پنهان کنی و به مردم نگویی اهورامزدا تو را بکشد و خاندانت نباشد

با بند 96 متن اصلی و کامل کتیبه بیستون به پایان می‌رسد. در بخش‌های پایانی (بندهای 90 تا 96) داریوش از نحوه انتشار این کتیبه در سراسر کشور می‌گوید و بار دیگر بر راستگویی خود تاکید کرده و برای کسانی که آن را تخریب یا پنهان کنند نفرین می‌فرستد

بند 88: داریوش شاه می‌گوید: آن سکاها بی‌وفا بودند و اهورامزدا را نمی‌ستودند من اهورامزدا را می‌ستودم به خواست اهورامزدا من با آنان چنانکه خواستم رفتار کردم

بند 89: داریوش شاه می‌گوید: هر که اهورامزدا را بستاید چه در زندگی و چه پس از مرگ آمرزش از آنِ او خواهد بود

بند 90: داریوش شاه می‌گوید: پس از آن این سنگ‌نبشته را به همه جا در میان سرزمین‌ها فرستادم مردم (در کار نوشتن و پخش آن) همکاری کردند

بند 91: داریوش شاه می‌گوید: ای کسانی که پس از این هستید این سنگ‌نبشته را که من نوشته‌ام باور کنید و آن را انکار نکنید

بند 92: داریوش شاه می‌گوید: این راستی است، نه دروغ به خواست اهورامزدا من این را نوشته‌ام

بند 93: داریوش شاه می‌گوید: هر که این سنگ‌نبشته را تخریب کند یا آن را از میان بردارد اهورامزدا او را نابود کند و خاندانش نباشد

بند 94: داریوش شاه می‌گوید: این است آنچه من کردم به خواست اهورامزدا من این کارها را در یک سال انجام دادم

بند 84: داریوش شاه می‌گوید: آنگاه به سوی سکاها رهسپار شدم آن سکاها که کلاه‌های نوک‌تیز بر سر دارند

بند 85: داریوش شاه می‌گوید: آن سکاها از پیش من گریختند من تا کنار دریا به دنبالشان رفتم سپس با همه سپاه از دریا گذشتم آنگاه سکاها را سخت شکست دادم

بند 86: داریوش شاه می‌گوید: سردار دیگری از آنان را دستگیر کردم و او را بسته به نزد من آوردند و من او را کشتم

بند 87: داریوش شاه می‌گوید: [سردار] آنان به نام «سْکوخَه» (سکونخه) را دستگیر کردند و به نزد من آوردند آنگاه من سردار دیگری برای آنان برگزیدم چنانکه خواست من بود آنگاه آن سرزمین از آنِ من شد

بر اساس شماره‌بندی رایجی که در ترجمه‌های جدید از تحریر پارسی باستان کتیبه بیستون به کار می‌رود کتیبه دارای 96 بند است و بند 96 آخرین بخش آن به شمار می‌رود

بند 81: داریوش شاه می‌گوید: این است آنچه من در سال دوم و سوم پس از آنکه شاه شدم انجام دادم سرزمینی به نام خوزستان (عیلام) شورش کرد یک مرد خوزی به نام «اَتَمَیْتَّه» را به سرداری خود برگزیدند

بند 82: داریوش شاه می‌گوید: سپس من سپاهی فرستادم. یک پارسی به نام «گُبَریه» (گَئوبَروَ) که از بندگان من بود را به سرداری آنان گماشتم آنگاه گُبَریه با سپاه به خوزستان رفت و با خوزیان نبرد کرد

بند 83: داریوش شاه می‌گوید: آنگاه گُبَریه آن اَتَمَیْتَّه را شکست داد و او را دستگیر کرد و به نزد من آورد سپس من او را کشتم و آن سرزمین از آنِ من شد

بند 79: داریوش شاه گوید: تُخْرَه شاه سکاها را دستگیر کرد پس از آن او را به نزد من آوردند و من فرمان دادم او را بکشند آن سرزمین نیز از آنِ من شد. (در نسخه‌ای: تُخْرَه آن سکاها را شکست داد و شاه آنان را اسیر کرد و به نزد من آورد سپس من او را به صلیب کشیدم)

بند 80: داریوش شاه گوید: این است آنچه که من به خواست اهورامزدا انجام دادم ای آیندگان این سنگ‌نبشته را که می‌بینید درست بدانید و آن را تخریب مکنید هر که این سنگ‌نبشته یا این پیکره‌ها را تخریب کند و هر که این کتیبه را از میان بردارد تا زمانی که توان دارد نیک نگاهشان دارد اهورامزدا او را دوست دارد و خاندانش بسیار باشد و عمرش دراز.

پی نوشت: شماره‌گذاری دقیق بندها در ترجمه‌های مختلف ممکن است اندکی متفاوت باشد، اما محتوای کلی این بخش‌ها همان است که بالاتر گفته شده

بند 74: داریوش شاه گوید: آن خوزیانی که آن اَتَمَیْتَّه را پیروی کرده بودند به بند کشیده شدند

بند 75: داریوش شاه گوید: پس از آن من آن اَتَمَیْتَّه و 48 نفر از یاران برجسته‌اش را در شوش به دار آویختم (بر نیزه نشاندم)

بند 76: داریوش شاه گوید: این است آنچه که من در خوزیه انجام دادم سپس به خواست اهورامزدا آن سرزمین از آنِ من شد

بند 77: داریوش شاه گوید: آن «سکاهای تیزخود» (سکاهای خَگْمَتَه) که خود را از من نمی‌دانستند نافرمان شدند

بند 78: داریوش شاه گوید: پس از آن من از میان پارسیان و مادیان لشکری برگزیدم و به جنگ آنان فرستادم یک پارسی از بندگان من به نام «تُخْرَه» را سردار آنان کردم آنگاه تُخْرَه با سپاه به جنگ سکاها رفت

بند 71: داریوش شاه گوید: این است آنچه من در سال دوم و سوم پس از آنکه شاه شدم انجام دادم سرزمینی به نام «خوزیه» (عیلام) این سرزمین شورش کرد مردی به نام «اَتَمَیْتَّه» خوزی را به سرداری برگزیدند

بند 72: داریوش شاه گوید: سپس من سپاهی را فرستادم یک پارسی از بندگان من به نام «گَئوبَروَ» (گُبَریه) را به سرداری ایشان برگزیدم آنگاه گُبَریه با سپاه به خوزیه رفت با خوزیان نبرد کرد

بند 73: داریوش شاه گوید: آنگاه گُبَریه آن اَتَمَیْتَّه را شکست داد و او را دستگیر کرد و به نزد من آورد پس از آن من او را کشتم و آن سرزمین از آنِ من شد

بند 65: داریوش‌شاه گوید: از این رو اهورامزدا شاهی را به من داد چون من دروغگو نبودم و تباهی‌کار نبودم نه من و نه خاندانم من به راستی رفتار کردم

بند 66: داریوش‌شاه گوید: تو که بعد از من شاه خواهی شد از دروغ بپرهیز هر که دروغگو باشد او را سخت کیفر ده اگر می‌خواهی کشورت پایدار بماند

بند 67: داریوش‌شاه گوید: تو که بعد از من این سنگ‌نوشته را می‌بینی آن را درست بدان و آنچه را که من کردم انکار مکن

بند 68: داریوش‌شاه گوید: به‌خواست اهورامزدا و من کارهای بسیار دیگری نیز کرده‌ام که در این کتیبه نوشته نشده است تا مبادا کسی که بعدها آن را می‌بیند آن را دروغ پندارد

بند 69: داریوش‌شاه گوید: آن شاهانی که پیش از من بودند در تمام دوران زندگانی خود آنچه را که من در یک سال به‌خواست اهورامزدا کردم نکردند

بند 70: داریوش‌شاه گوید: این است آنچه من در سال دوم و سوم پس از آنکه شاه شدم انجام دادم سرزمینی به نام عیلام شورش کرد

پی نوشت: شماره‌گذاری دقیق بندها در ترجمه‌های مختلف ممکن است اندکی متفاوت باشد، اما محتوای کلی این بخش‌ها همان است که بالاتر گفته شده

بندهای 61 تا 70 کتیبه بیستون بخش‌هایی از وصیت‌نامه ی داریوش شرح شورش عیلام و ستایش ایزدبانو اهورامزدا است در ادامه ترجمه ی این بندها بر اساس تحریر پارسی باستان که بر روی صخره حک شده آورده شده است

بند 61: داریوش‌شاه گوید: اگر این نوشته را پنهان کنی و به مردم نگویی اهورامزدا تو را بکشد و دودمانت نباشد

بند 62: داریوش‌شاه گوید: آنچه را که من کردم همه را در یک سال به خواست اهورامزدا انجام دادم اهورامزدا و دیگر خدایانی که هستند مرا یاری کردند

بند 63: داریوش‌شاه گوید: از این رو اهورامزدا و دیگر خدایان مرا یاری کردند چون من دشمن دروغ نبودم و بدی نکردم نه من و نه خاندانم من به راستی رفتار کردم و به ناتوان و توانا ستم نکردم

بند 64: داریوش‌شاه گوید: از این رو اهورامزدا و دیگر خدایان مرا یاری کردند چون من از اهورامزدا پیروی کردم و آنچه را او فرمان داد به جای آوردم

کتیبه بیستون به سه زبان نوشته شده و تعداد بندها در هر نسخه متفاوت است: نسخه پارسی باستان (متن اصلی روی صخره): دارای 5 ستون و در مجموع 96 بند است

نسخه ایلامی: شامل 69 بند است نسخه بابلی: شامل 69 بند است بر اساس شماره‌گذاری نسخه پارسی باستان که 96بند دارد از بند 60 به بعد 36 بند دیگر (یعنی بندهای 61 تا 96) وجود دارد

نکته مهم درباره ستون پنجم بندهای 61 تا 96 در ستون پنجم کتیبه جای دارند این بخش که بعدا به کتیبه اضافه شده شرح مختصری از دو شورش در سال‌های دوم و سوم حکومت داریوش است جالب اینکه نسخه‌های بابلی و ایلامی این بخش پایانی را ندارند و فقط در نسخه پارسی باستان موجود است

بند 59: داریوش‌شاه گوید: آنان که پیش از این شاه بودند؛ تا زنده بودند چنان کار نکردند که به دست من و به‌خواست اهورامزدا در همان یک سال کرده شد

بند 60: داریوش‌شاه گوید: اکنون آنچه را که من کردم باور کن و به مردم سخن راست بگو این‌ها را پنهان نکن ای کاش این سخنان را از سپاه/ مردم پنهان نکنی اهورامزدا تو را بپاید ( نگهدار و پشتیبانت باشد ) و فرزندانت بسیار باشد و روزهای عمرت دراز

پی نوشت: این ترجمه بر اساس تحریر بابلی کتیبه است در منابع مختلف شماره‌گذاری بندها ممکن است اندکی متفاوت باشد

بند 56: داریوش‌شاه گوید: این است آنچه که من کردم به‌خواست اهورامزدا در همان یک سال کردم تویی که از این پس می‌آیی این کتیبه را که روی سنگ نوشته شده و آنچه من کردم را باور کن مباد این را دروغ انگاری

بند 57: داریوش‌شاه گوید: من سوگند اهورامزدا را می‌خواهم که آنچه من در همان یک سال کردم راست است نه دروغ

بند 58: داریوش‌شاه گوید: به‌خواست اهورامزدا و من کارهای زیاد دیگری هم کرده شد که در این کتیبه سنگی نوشته نشده است از آن روی نوشته نشد مبادا کسی که بعدها این کتیبه سنگی را خواهد دید آنچه من کردم را باور نکند و بگوید که این دروغ است

بند 53: داریوش‌شاه گوید: اینان 9 شاهی هستند که سپاه من با آنان نبرد کرد آنان را گرفت چه زنده و چه مرده در این جنگ‌ها سپاه من سپاهیان آنان را در هم کوبید

بند 54: داریوش‌شاه گوید: این است سرزمین‌هایی که شوریدند دروغ اینان را شورشی کرد و به مردم دروغ گفتند آنگاه اهورامزدا آنان را به دست من سپرد اکنون آنان چنان رفتار می‌کنند که میل من است

بند 55: داریوش‌شاه گوید: تو که پس از این شاه خواهی شد؛ خود را با همه توان از دروغ پاس دار اگر چنین می‌اندیشی که سرزمین من در آسایش باشد؛ مرد دروغزن را سخت گوشمالی ده

ادامه ی بند 52: او ماد را شوراند یک ساگاراتی بنام چیثْرَتَخمَه بود او به دروغ چنین می‌گفت: “من شاه ساگارتی هستم از دودمان هوخشتره هستم.” او ساگارتی را شوراند. یک مروَزی به نام فْرادَه بود او به دروغ می‌گفت: “من شاه مرو هستم.” او مرو را شوراند یک پارسی به نام وَهیَزداتَه بود او به دروغ چنین می‌گفت: “من بردیا پسر کورش شاه پارس هستم.” او پارس را شوراند یک ارمنی به نام اَرخَه بود او به دروغ چنین می‌گفت: “من نَبوکُدرَچَرَه (نَبوکَدنَصَر) پسر نَبونید هستم.” او بابل را شوراند